Kayseri’nin Develi ilçesinde faaliyet gösteren Öksüt Madencilik’in mera ve su altyapısı yatırımları, bölgedeki hayvancılık faaliyetlerinin gelişimine katkı sunuyor. Son iki yılda küçükbaş hayvan varlığı yüzde 24,4, büyükbaş hayvan varlığı ise yüzde 20,6 arttı. ESCARUS tarafından hazırlanan Sosyal Etki Değerlendirme (SED) Raporu kapsamında köylerde gerçekleştirilen görüşmelerde, katılımcıların yüzde 71’inin tarım ve hayvancılıkla bağlantısı olduğu tespit edildi.
Madencilik, etkisi yıllara yayılan, uzun soluklu bir yatırım alanı. Bu nedenle bir maden projesinin gerçek başarısı, faaliyet gösterdiği bölgeye sağladığı sosyal ve ekonomik katkılar, çevresel sorumluluk anlayışı ve maden ömrü sonrasına yönelik hazırlıklarıyla da ölçülüyor. Yerel kalkınmayı destekleyen, bölge halkıyla uzun soluklu ilişkiler kuran ve kapanış sonrası dönemi daha işletme devam ederken planlayan yaklaşım, sürdürülebilir madenciliğin temel unsurları arasında yer alıyor.
Kayseri’nin Develi ilçesinde faaliyet gösteren Öksüt Madencilik’in Sosyal Etki Değerlendirmesi (SED) Raporu, madencilik faaliyetlerinin yerel kalkınmaya uzun vadeli katkısını ortaya koyuyor.
2020 ile 2025-2026 dönemini kapsayan rapora göre, bugüne dek hayata geçirilen yatırımlar sayesinde tarım ve hayvancılıkla geçimini sağlayan hanelerin gelirlerinde belirgin bir artış yaşandı.
Mera ve sulama yatırımları hayvancılığı büyüttü
Şirketin 2023-2025 döneminde hayata geçirdiği mera yolu iyileştirmeleri ve hayvan sulama sistemi yatırımları, üreticilerin hayvan varlığını büyütmesinin önünü açtı. Bu yatırımlarla bölgedeki büyükbaş hayvan sayısı 8 bin 188’den 9 bin 874’e yükselerek yüzde 20,6 arttı. Küçükbaş hayvan sayısı ise 15 bin 769’dan 19 bin 622’ye çıkarak, yüzde 24,4 büyüdü.
Develi genelinde yürütülen hane halkı anketleri de bu büyümenin hane gelirine yansıdığını doğruluyor. ESCARUS tarafından hazırlanan SED Raporu kapsamında köylerde gerçekleştirilen görüşmelerde, 63 katılımcıdan 45’inin tarım ve/veya hayvancılıkla bağlantılı olduğu tespit edildi. Raporda, mera erişimini kolaylaştıran altyapı yatırımlarının ve gebe düve desteklerinin bu artışta belirleyici olduğu belirtiliyor.
Yatırımlar sayesinde, Develi’de faaliyet gösteren yaklaşık 3 bin 630 hayvancılık işletmesi, düşen yem maliyetlerinden doğrudan faydalandı. Sulama kooperatiflerinin elektrik giderlerini azaltmak amacıyla entegre edilen güneş enerjisi santrali (GES) projeleri de üreticilerin maliyet yükünü hafifleten bir diğer uygulama oldu.
Alternatif gelir modelleri planlanıyor
Şirket, “Madencilik Sonrası Develi Geçim Kaynakları Programı” ile üç aşamalı bir geçiş modeli sunuyor. Bu model; erken uyarı ve planlama, çalışan ve kooperatiflere yönelik beceri dönüşümü programları ile tarım, hayvancılık ve kadın-gençlik girişimciliğini kapsayan yerel kalkınma adımlarından oluşuyor. Şirket, Develi’deki kalıcı sosyal ve çevresel etkiyi artırmak amacıyla, yakın zamanda sahasında Botanik Parkı projesini de başlatmıştı. Proje ile ilk etapta sahada belirlenen ve faaliyet dışında kalacak alanda 500’ü aşkın bitki toprakla buluşuyor, maden arazisinde keşfedilen 4 endemik tür de yerinde koruma altına alınıyor.
Kadın istihdamında Gacer Kafe örneği
Bölgedeki ekonomik canlanmanın bir diğer boyutu kadın istihdamında ve sosyal kalkınmada görülüyor. Develi’ye özgü Gacer buğdayının işlenmesi ve satışı üzerine kurulan kadın kooperatifi girişimi Gacer Kafe, bölgedeki kadınların ekonomik yaşama katılımını güçlendiren örneklerden biri olarak öne çıkıyor. Kooperatifte 2025 yılının ikinci yarısında istihdam edilen kadın sayısı 58’e ulaşırken, kooperatif üyesi kadın sayısı ve yıl genelinde tesisten hizmet alan müşteri sayısı 3 bini aştı. Ürünlerin kalite ve güvenlik analizleri TÜBİTAK MAM laboratuvarında gerçekleştirilerek, pazarlama kapasitesi güçlendirildi. Kadınların ekonomiye katılımının yanı sıra, bölgedeki gençlerin gelişimine yönelik okul spor tesisleri ve eğitim projeleriyle de toplumsal kapasite çok yönlü olarak destekleniyor.
“Toplumla beraber büyümeyi tercih ettik”
Develi’de hayata geçirilen çevre ve toplum odaklı projeleri değerlendiren Öksüt Madencilik Çevre, Sosyal ve Yönetişim Direktörü Pelin Usta Özkayhan, tüm bu projelerle bölge ekonomisinin uzun vadede tek bir işverene bağımlı kalmasının önüne geçmeyi hedeflediklerini söyledi. Çevresel rehabilitasyonun yanı sıra sosyal ve ekonomik geçiş boyutunu da erken aşamada ele alan bir yaklaşıma sahip olduklarını dile getiren Özkayhan, “Burada faaliyet göstermeye başladığımız günden beri, toplumla beraber büyümeyi tercih ettik. Eğitimden sağlığa, kadın istihdamından kız çocuklarının gelişimine dek birçok sosyal projeyi hayata geçirdik. Birlikte büyümeyi çok yönlü olarak ele aldık ve bölge halkına kalıcı alternatif gelir modelleri oluşturmayı önceliklendirdik. Bugün bunun meyvelerini toplamaya başladığımızı görmekten çok mutluyuz” diye konuştu.
Yerel istihdam oranı yüzde 80
Şirketin toplam bin 291 çalışanının bin 33’ü, yani yüzde 80’i doğrudan yerel istihdam. Şirket, çalışan başına yıllık ortalama 49 saat eğitim vererek yerel işgücünün teknik kapasitesini de güçlendiriyor. Hijyen, iş sağlığı ve güvenliği ile kimyasal madde farkındalığı gibi zorunlu eğitimlerin yanı sıra, beyaz yakalı çalışanlar için liderlik, teknik uzmanlık ve sürdürülebilirlik odaklı gelişim programları sunuluyor.
