Türkiye’nin en verimli tarım arazilerine sahip Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP) bölgesinin merkezi Şanlıurfa’da, tarımda çevreci ve sürdürülebilir üretim uygulamaları yaygınlaşıyor. Anız yakmadan ve toprağı sürmeden gerçekleştirilen doğrudan ekim yöntemi sayesinde hem toprak verimliliği korunuyor hem de yakıt, zaman ve iş gücü tasarrufu sağlanıyor.
Hasat sezonunun başlamasıyla birlikte birçok bölgede yeniden gündeme gelen anız yangınlarına karşı Şanlıurfa’da alternatif üretim yöntemleri uygulanıyor. Toprağın organik maddesini yok ederek verim kaybına neden olan, hava kirliliğini artıran ve ekolojik dengeyi olumsuz etkileyen anız yakma uygulamasının yerine doğrudan anıza ekim yöntemi tercih ediliyor.
Şanlıurfa Büyükşehir Belediyesi ile GAP Tarımsal Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü (GAPTAEM) iş birliğinde 2025 yılında başlatılan doğrudan anıza ekim çalışmaları olumlu sonuçlar veriyor. Buğday ve arpa hasadının ardından tarlalar yakılmadan özel doğrudan ekim mibzerleriyle soya fasulyesi, mısır, susam ve pamuk ekimi gerçekleştiriliyor. Şanlıurfa Akıllı Tarım Projesi kapsamında yürütülen uygulamada, hasat sonrası tarlada kalan bitki artıklarının bulunduğu toprak yapısı bozulmadan ekim yapılıyor. Böylece toprak nemi korunurken yakıt tüketimi, işçilik ve üretim maliyetleri de önemli ölçüde azaltılıyor.
Tarım ve Orman Bakanlığına bağlı GAP Tarımsal Araştırma Enstitüsü tarafından uzun süredir yürütülen çalışmalar kapsamında geliştirilen doğrudan ekim uygulaması, toprağın biyolojik yapısını koruyarak organik madde miktarının artmasına katkı sağlıyor. Uzmanlar, sürekli toprak işlemenin neden olduğu erozyon ve toprak yorgunluğunun da bu yöntemle büyük ölçüde önlenebildiğini belirtiyor.
Yeni nesil doğrudan ekim mibzerleri sayesinde tarla sürülmeden ve anız yakılmadan tohumlar doğrudan toprağa bırakılıyor. Hasat sonrası tarlada kalan anız örtüsü toprağı güneşin olumsuz etkilerinden korurken, su kaybını azaltıyor ve toprağın doğal yapısının korunmasına katkı sunuyor.
Yetkililer, doğrudan anıza ekim uygulamasının yaygınlaşmasıyla hem toprağın korunacağını hem de sürdürülebilir tarım hedeflerine önemli katkı sağlanacağını ifade ediyor.
Şanlıurfa Büyükşehir Belediyesi Tarımsal Hizmetleri Dairesi Başkanı Halil Hatipoğlu, proje ile ilgili açıklamasında, “Geçen yıl ortak anıza ekim projesini başlattık. 2026 yılında bunu genişleterek hem anıza mısır hem anıza soya ve anıza susam ile daha da büyüterek ama çiftçilerimiz hem anızlarını yandırmasın hem yanan anızdan sonra toprağın en verimli katmanı yüzey kısmı zarar görüyor. Ve çiftçilerimiz burada sürüm yapmadan direkt anıza ekim yaptıkları için yakıttan tasarruf, işçilikten tasarruf, zamandan tasarruf sağlıyor. Ve bunun olduğunu hem dünyada hem ülkemizde uygulayan çiftçilerimiz var. Enstitümüz ve tarım orman İl müdürlüğümüzle birlikte yakın zamanda çiftçi tarlasında da bunu çiftçilerimize göstereceğiz. Anıza ekim yapabilen 2 mibzerimizi, büyükşehir belediyemizin envanterine kazandırdık. Bunu da GAP İdaresi Başkanlığımızın desteklediği proje kapsamında aldık. Bunu zaman zaman her yıl farklı ilçelerde çiftçi tarlalarında da kullanıyoruz. Anıza ekimin yaygınlaşması için bu tür çalışmalarımız devam edeceğiz” dedi.
Ürün çeşitliliği arttı
GAP Tarımsal Araştırma Enstitüsü Merkezi Yüksek Ziraat Mühendisi Ahmet Çıkman ise “Şimdi biz burada Şanlıurfa Büyükşehir Belediyesi ve GAP Tarımsal Araştırma Enstitüsü olarak ortak bir çalışma yürütüyoruz. Yaptığımız çalışmada geçen yıl olumlu sonuçlar aldık. Buğday anızına mısır ekimi gerçekleştirmiştik. Başarılı sonuçlarını görünce bu yıl ürün çeşitliliğini arttırdık. Hem alanı arttırdık hem de 3 farklı üründe bu işlemi denedik. Geçen sene sadece buğday anızına mısır, mısır anızına da buğday ekimi gerçekleştirmiştik. Bu yıl ise buğday anızına hem soya hem mısır hem susam ekimi gerçekleştirdik. Buradaki amacımız hem ekonomik yönden çiftçilere katkı sağlamak hem de çevreye zarar vermemektir” ifadelerini kullandı.
