Kars’ın yöresel ürünleri arasında önemli bir yere sahip olan ve 3 Ekim 2023 tarihinde Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından coğrafi işaretle tescillenen Kars kazında kesim öncesi besi dönemi başladı.
Susuz ilçesinde bir dönem belediye başkanlığı yapan Ali Yeğin ise başkanlığın ardından kurduğu çiftlikte 6 yıldır kaz yetiştiriciliği yapıyor. Yeğin, yetiştirdiği kazları kesim öncesi besiye alırken, dışarıdan Kars’a getirilen kazların “Kars kazı” adıyla satılmasından yakındı. Kars’ın Susuz ilçesinde bir dönem belediye başkanlığı yapan Ali Yeğin, görev süresinin ardından farklı bir alana yönelerek kaz yetiştiriciliğine başladı. Yaklaşık 6 yıldır çiftliğinde kaz yetiştiren Yeğin, yaz aylarından itibaren doğal ortamda büyüttüğü kazlarını kış öncesinde besiye alıyor.
Geleneksel yöntemlerle yetiştirilen kazlar, kesim öncesindeki dönemde arpa ile besleniyor. Yaklaşık 6 aylık yetiştirme sürecinin ardından kazlar, Kars’ın soğuk havası ve karla buluşacağı dönemde kesime hazırlanıyor.
“6 yıldır bunu yapıyorum”
Kaz yetiştiriciliği yaptığını belirten Ali Yeğin, “Ben Susuz’da belediye başkanlığı yaptım. Seçimlerden sonra 6 yıldır bunu yapıyorum. Çok verimli, kazları arpa ile besliyoruz. Kuluçka, civciv, 6 aylık süresi var. 6 ayda yetişiyor. Buzunu karını yedimi kesip satışını yapıyoruz” dedi. Yeğin, kazların soğuk hava ve kış şartlarına girdikçe yağlandığını belirterek, bunun etin lezzetine de yansıdığını söyledi.
“Kaz soğuğa kışa kendini hazırlıyor. Daha yağlı uluyor, daha güzel oluyor. Eti çok daha leziz oluyor”
Kars’ta kaz yetiştiriciliğinin en önemli aşamalarından biri olan besi döneminde üreticiler, kazlarını kesime hazırlıyor. Yaz boyunca yetiştirilen kazlar, havaların soğumasıyla birlikte daha yoğun beslenmeye başlanıyor.
Kars’ta geleneksel kaz yetiştiriciliğinde kar yağışı da kesim dönemi açısından ayrı bir önem taşıyor. Besiciler, kazların karla buluşmasının ardından kesim için uygun döneme geldiğini ifade ediyor.
Kar yağışının ardından besiye alınan kazların kesilmesiyle birlikte Kars mutfağının önemli lezzetlerinden biri olan kaz eti de sofralara ulaşıyor.
“Dışarıdan çok geliyor, rekabet edemiyoruz”
Kars kazının son yıllarda daha fazla tanınmasıyla birlikte üretimin de arttığını belirten Yeğin, kent dışından getirilen kazların “Kars kazı” adıyla satılmasından rahatsız olduklarını dile getirdi.
Yeğin, Kars’ta yetiştirilen kazlarla dışarıdan getirilen kazlar arasında yetiştirme ve besleme bakımından fark bulunduğunu belirterek şöyle konuştu:
“Baya çoğaldı bu, şöyle bir şey var. Dışarıdan çok var. Kars kazı tescilendi. Ama dışarıdan Kars kazı diye getiriyorlar. Kilo ile şimdi bunu kiloyla satarsan zarar edersin. Çünkü çok büyük emek istiyor. Ama dışarda adam bunu sadece fabrika atıkları ve çeşitli şeylerle besliyor. Tadı, tuzu yok, biraz yağlandırıyorlar. Kilo ağır geliyor onların ama bizim ki öyle değil. Adam ördek getiriyor satıyor. Biz maalesef şuanda rekabet edemiyoruz. Onun için azalttık, dışarıdan çok geliyor.”
Üreticiler “Kars kazı” adıyla yapılan satışlara dikkat çekiyor
Karslı besiciler, başka bölgelerden kente getirilen kazların “Kars kazı” adıyla satışa sunulmasının yerel üreticileri zor durumda bıraktığını belirtiyor.
Üreticilere göre Kars kazının özelliği yalnızca ürünün satış noktasında kullanılan isimden ibaret değil. Kazın hangi bölgede yetiştirildiği, neyle beslendiği ve hangi üretim sürecinden geçtiği de ürünün niteliğinde belirleyici rol oynuyor.
3 Ekim 2023 tarihinde coğrafi işaretle tescillenen Kars kazının adının doğru ürün için kullanılması gerektiğini belirten besiciler, dışarıdan getirilen kazların aynı isimle satışa sunulmasının tüketicinin de yanıltılmasına neden olabileceğini ifade ediyor.
“Besiciler tüketicileri uyarıyor”
Kars’ta geleneksel yöntemlerle kaz yetiştiren üreticiler, vatandaşlara satın aldıkları ürünün menşeine dikkat etmeleri çağrısında bulunuyor.
Üreticiler, yaz aylarından itibaren büyük emek verilerek yetiştirilen Kars kazlarının, soğuk hava ve kar döneminin ardından kesildiğini belirterek, yerel üretimin desteklenmesinin kaz yetiştiriciliğinin sürdürülebilirliği açısından önemli olduğunu vurguluyor.
Kars’ta kar yağışının ardından besicilerin yetiştirdiği kazlarda kesim dönemi başlayacak. Karla buluşan, besiye alınan ve geleneksel yöntemlerle yetiştirilen kazlar, kesimin ardından kentin yöresel mutfağının vazgeçilmez lezzetlerinden biri olarak sofralardaki yerini alacak.
