Bartın’da kestane ağaçlarına büyük zarar veren ve halk arasındaki adıyla “katil arı” (gal arısı-Dryocosmus kuriphilus) tehdidine karşı laboratuvar ortamında çoğaltılan “terminatör böcek” (Torymus sinensis) ile 5 yıldır yürütülen mücadele sonuç vermeye başladı. Bartın’da toplamda 22 bin 30 adet faydalı böceğin doğaya salınırken, Batı Karadeniz ormanlarında 135 bin terminatör böceğin daha doğaya salınımına başlandı.
Türkiye’de ve özellikle Bartın gibi kestane ormanlarının yoğun olduğu Karadeniz bölgelerinde, kestane ağaçlarına büyük zarar veren halk arasındaki adıyla “katil arı” (gal arısı – Dryocosmus kuriphilus) tehdidine karşı laboratuvar ortamında çoğaltılan “terminatör böcek” (Torymus sinensis) ile mücadele artarak devam ediyor. Bartın’da 2021 yılında başlayan ve tamamen doğal biyolojik mücadele yöntemi olan terminatör böceklerle, 5 yıllık mücadele sürecinde önemli sonuçlar elde edildi. Terminatör böcekler, kestane ağaçlarının tomurcuklarına yumurtalarını bırakarak urların (gal) oluşmasına yol açan ve ağaçların büyümesini yavaşlatarak çiçek açmasını engelleyen katil arıların bölgedeki yayılım hızını önemli derecede yavaşlattı. Önceki yıllar salımı yapılan terminatör böceklerin, salımı yapılan bölgeden kilometrelerce uzaklıktaki katil arı yumurtalarının bulunduğu kestane ağaçlarına kadar ulaşması sevindirdi.
5 yılda 22 bin gal arısı doğaya salındı
Bartın ormanlarında ilk kez 2020 yılında tespit edilen katil arıların, bölgedeki yaklaşık 395 hektar alanda kestane ağaçlarında görüldüğü belirlendi.
Bartın Üniversitesi Orman Fakültesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Yafes Yıldız ve Zonguldak Orman Bölge Müdürlüğü ekiplerince, kestane balı rekoltesini büyük oranda düşüren istilacı gal arıları ile ortak bir mücadele başlatıldı. Yapılan çalışma ve incelemeler ve eğitimlerin ardından, Zonguldak’ın Gökçebey ilçesinde bulunan Orman Zararlılarıyla Mücadele Teşhis ve Tanı Labaratuıvarı bahçesinde, gal arısının doğal bir düşmanı olan terminatör böceklerinin üretim istasyonu kuruldu. Yapılan üretimlerle 5 yılda bartın’ın Güzelcehisar köyü, Kurucaşile ilçesine bağlı Yukarısal, Paşalılar köyleri ve Yeniköy, Ulus ilçesine bağlı Kumluca beldesi Kirsinler köyü, Amasra, Kurucaşile, Ulus ilçe merkezleri, Kumluca belde merkezi ve Kozcağız belde merkezindeki kestane ağaçlarının olduğu farklı lokasyonlarda toplam 22 bin 30 adet Gal arsısı doğaya salındı.
135 bin terminatör böcek daha üretildi
Kimyasal ilaç kullanılmadan yürütülen mücadelede olumlu sonuçlar üzerine ise bu yıl katil böcek üretimi ve mücadeleye hız verildi. Bu yıl, Zonguldak Orman Bölge Müdürlüğü salım yapılan lokasyonlardan toplanan 125 bin adet, Bursa Orman Bölge Müdürlüğü’nden de 10 bin adet temin edilen gal ile toplam 135 bin adet terminatör böcek daha üretildi. Havaların sınması ile birlikte 45 adet kutuda muhafaza edilen bu yararlı böcekler, koloniler oluşturacak şekilde doğaya salınımına başlandı.
Batı Karadeniz ormanları için kritik süreç
Doğada biyolojik denge için faydalı böcek popülasyonun yeterli sayıya ulaşıncaya kadar Batı Karadeniz Bölgesi’ndeki kestane gal arısının yoğun bir zarar oluşturduğu ormanlarda faydalı böcek salınımların devam edeceği belirtilirken, bu yıl kısa sürede doğaya salınacak toplam 135 bin terminatör böcek ile hem faydalı böcek üretiminde hem de zararlı böcek ile mücadelede kritik bir adım daha atılmış olacak.
Önemli mesafeler kat edilen mücadele ile ilgili gazetecilere bilgi veren Vali Nurtaç Arslan, “Her geçen yıl, faydalı böcek salınımı artarak devam ediyor. Bu yıl da ilimizde 3 noktada faydalı böcek salınımı yapmıştık. Bugün 4. lokasyondayız. 8 bin faydalı böcek salımı gerçekleştirdik. Bu salımları yaparak, kestane gar arısı ile mücadelemizi bir an önce sonlandırmak istiyoruz. Bartın kestane ve bal üretiminde çok iyi bir konumda. Bu zararlıdan bir an önce kurtulabilirsek üretimimiz daha da artacak. Üreticilerimiz açısından bu salınımların ne kadar önemli olduğunu biliyoruz” diye konuştu.
Topluca köyü ormanlarındaki kestane ağaçlarına yapılan doğaya salım programına Bartın Valisi Nurtaç Arslan, Zonguldak Orman Bölge Müdürü Halil Oflu, Bartın orman İşletme Müdürü Temel Nadir, Zonguldak Orman Bölge Müdürlüğü Orman Zararlıları ile Mücadele Şubesi Müdürü Bekir Değirmenci, Basın İletişim Şube Müdürü Ozan Acun, Bartın Üniversitesi Orman Fakültesi Öğretim Üyesi Yafes Yıldız, il protokolü, orman bölge ve işletme çalışanları katıldı.
