UNESCO Mirası Ani'de tarih yeniden gün yüzüne çıkıyor: 2026 kazıları 5 noktada aralıksız sürüyor
Kars’ta bulunan ve UNESCO Dünya Mirası Listesi’nde yer alan “1001 Kilise Kenti” olarak bilinen Ani Ören Yeri’nde 2026 yılı kazı sezonu tüm hızıyla devam ediyor. Bu yıl beş farklı noktada yürütülen bilimsel kazılarla Selçuklu dönemine ait çarşı, konutlar, mezarlık ve dönemin ticari yaşamına ışık tutan bezirhane (yağhane) gün yüzüne çıkarılıyor. Kazılarla eş zamanlı olarak koruma, konservasyon ve çevre düzenleme çalışmaları da sürdürülürken, tarihi kentin ziyaretçi kapasitesinin artırılması hedefleniyor.
“Beş farklı noktada bilimsel kazı”
Kültür ve Turizm Bakanlığı ile Kafkas Üniversitesi iş birliğinde sürdürülen çalışmalarda, farklı disiplinlerden bilim insanları Ani’nin bilinmeyen yönlerini ortaya çıkarmak için yoğun mesai harcıyor. Kazı alanlarında elde edilen yeni bulgular, Orta Çağ’ın en önemli yerleşimlerinden biri olan Ani’nin sosyal, ticari ve kültürel yaşamına ilişkin önemli veriler sunuyor.
Kazı ekibi, Selçuklu dönemine ait yaşam alanlarını ortaya çıkarırken, çıkarılan eserlerin korunması ve gelecek nesillere aktarılması amacıyla konservasyon çalışmaları da eş zamanlı olarak yürütülüyor.
“Ani, Orta Çağ’ın en görkemli şehirlerinden biri”
Ani Ören Yeri Kazı Başkanı Doç. Dr. Muhammet Arslan, Ani’nin yalnızca Türkiye’nin değil, dünyanın en önemli arkeolojik alanlarından biri olduğunu söyledi.
Arslan, “UNESCO’nun Dünya Kültür Miras Listesi’nde bulunan Ani Ortaçağ’ın en görkemli, en ihtişamlı şehirlerinden birisi, Bu dönemde Bağdatlı Hanedanlığı ile kuruluşunu gerçekleştirmiş, Selçuklular ile bir birlikte yükselişe geçmiş ve Gürcü Krallığı döneminde de çöküş dönemini yaşamış bir şehir. Yüz yıllardır uğradığı savaşlar, işgaller, istilalar ve depremlere rağmen halen daha o eşsiz mirasını gözler önüne saran, halen daha ilk günkü gibi canlı şekilde misafirlerini ağırlayan ülkemizdeki en önemli arkeolojik alanlardan birisidir” dedi.
“Selçuklu çarşısı, mezarlığı ve konutları araştırılıyor”
2026 sezonunda yürütülen çalışmalar hakkında bilgi veren Arslan, kazıların özellikle Selçuklu dönemine ait alanlarda yoğunlaştığını ifade etti.
Doç. Dr. Muhammet Arslan, “Kültür ve Turizm Bakanlığı ve Kafkas Üniversitesi ortaklığı ile devam eden kazı, koruma ve çevre düzenlemesi çalışmalarımız var. Kazı çalışmaları kapsamında Selçuklu Çarşısı, Selçuklu Mezarlığı, Selçuklu Konutları ve Bezirhane de yoğunlaştık bu sene, koruma çalışmaları kapsamında yine kazıdan çıkardığımız eserlerin konservasyonuna yönelik çalışmalarımız devam etmektedir. Çevre düzenlemesi çalışmaları kapsamında da geçen yıllar yapımına başladığımız özellikle ziyaretçilerin daha konforlu bir şekilde alanı gezebilmeleri için sur içi yürüyüş yolları yapımı da devam ediyor. Tabi sadece mimari kalıntılar değil, aynı zamanda taşınır nitelikteki eserlerin restorasyonuna yönelikte kazı evimizdeki laboratuvarımızda çalışmalar devam etmekte. Ani Ortaçağ’ın çok zengin bir buluntu dünyasına sahip, bu eserlerde bin yıl sonra yeniden Kars Müzesi’nde sanatseverler ile kültür severler ile buluşmakta” diye konuştu.
“Disiplinler arası bilim heyeti görev yapıyor”
Kazı çalışmalarının geniş katılımlı bilim heyeti tarafından yürütüldüğünü belirten Arslan, farklı uzmanlık alanlarından akademisyenlerin yanı sıra öğrencilerin de önemli katkı sunduğunu dile getirdi.
Arslan, “Ani Ören Yeri’nde 5 farklı noktada disiplinler arası ekip ile çalışmalarımıza devam ediyoruz. Başta sanat tarihçileri olmak üzere arkeologlar, mimarlar, restoratör mimarlar ve antropokların da dahil olduğu geniş katılımlı bir bilim heyetimiz bulunmakta, bu heyetin başkanlığında lisans, yüksek lisans ve doktora öğrencilerimizin de dahil olduğu, gönüllü öğrencilerimizin de büyük bir katkısı olduğu bir çalışma ile Ani’deki 2026 yılı sezonumuza devam ediyoruz” şeklinde konuştu.
“Hedef daha fazla ziyaretçi”
Kazılarla birlikte yürütülen çevre düzenleme çalışmaları kapsamında ziyaretçilerin tarihi kenti daha rahat gezebilmeleri amacıyla sur içi yürüyüş yollarının yapımı sürüyor. Aynı zamanda kazılarda ortaya çıkarılan taşınabilir eserler laboratuvar ortamında restore edilerek Kars Müzesi’nde sergilenmeye hazırlanıyor.
Her yıl yüz binlerce yerli ve yabancı turisti ağırlayan Ani Ören Yeri’nde sürdürülen çalışmaların, hem kentin tarihine ışık tutması hem de kültür turizmine önemli katkı sağlaması bekleniyor.
