Türkiye’nin ilk kez ev sahipliği yaptığı 77. Uluslararası Uzay Kongresi (IAC 2026) kapsamında Antalya’da düzenlenen oturumda dünya uzay ajanslarının gelecek dönem hedefleri açıklandı. NASA Başkan Yardımcısı Matt Anderson, Artemis programı kapsamında 2027’de Artemis III görevinin gerçekleştirilmesinin, 2028’de ise yeniden Ay’a insan indirilmesinin hedeflendiğini belirtirken, Avrupa Uzay Ajansı (ESA) Genel Direktörü Josef Aschbacher, Avrupa’nın kendi astronotlarını kendi roketi ve mürettebat aracıyla uzaya gönderme kabiliyetinin Aralık ayında üye ülkelerin gündemine geleceğini söyledi. Çin Ulusal Uzay İdaresi (CNSA) Başmühendisi Li Guoping ise 2027 yılı sonunda asteroid çarpma riskine karşı bir savunma deneme görevi gerçekleştirmeyi planladıklarını açıkladı.
Türkiye’nin ilk kez ev sahipliği yaptığı 77. Uluslararası Uzay Kongresi (IAC 2026) kapsamında, dünyanın önde gelen uzay ajanslarının üst düzey temsilcilerini bir araya getiren “One-to-One with Heads of Space Agencies” oturumu gerçekleştirildi. Antalya’daki Gloria Sports Arena’da düzenlenen oturumda Türkiye Uzay Ajansı (TUA), NASA, Avrupa Uzay Ajansı (ESA), Çin Ulusal Uzay İdaresi (CNSA), Japonya Havacılık ve Uzay Araştırma Ajansı (JAXA), Hindistan Uzay Araştırma Organizasyonu (ISRO) ve Kanada Uzay Ajansının temsilcileri gelecek dönem hedeflerini anlattı.
Oturumun açılış konuşmasını gerçekleştiren Türkiye Uzay Ajansı Başkanı Yusuf Kıraç, küresel uzay sektörünün yeni teknolojiler, keşif görevleri, artan ticari faaliyetler ve ülkelerin gelişen kabiliyetleriyle hızlı bir değişim yaşadığını söyledi. Uzaydaki faaliyetlerin artmasının yeni sorumlulukları da beraberinde getirdiğini belirten Kıraç, sürdürülebilirlik, güvenlik, sorumlu kullanım ve uzaya uzun vadeli erişim konularının giderek önem kazandığına dikkati çekti. Kıraç, “Bunlar hiçbir ülkenin ya da uzay ajansının tek başına çözebileceği sorunlar değil. Bu nedenle uluslararası iş birliği önemini koruyor” dedi.
Türkiye’nin ulusal uzay kabiliyetlerini güçlendirirken uluslararası ortaklık, bilgi paylaşımı ve ortak girişimlere de önem verdiğini ifade eden Kıraç, “Uzayın geleceği tek bir ülke ya da uzay ajansı tarafından inşa edilmeyecek. Güçlü ulusal kabiliyetlere, sorumlu liderliğe ve etkili uluslararası iş birliğine ihtiyaç var” ifadelerini kullandı.
NASA: “Ay üssünü inşa etmeye başlayacağız”
NASA Başkan Yardımcısı Matt Anderson ise Artemis programı ile Ay’da kalıcı insan varlığı oluşturulması ve ardından Mars’a gidilmesinin hedeflendiğini belirtti. Artemis III görevi için hazırlıkların sürdüğünü aktaran Anderson, 2027’de gerçekleştirilmesi planlanan görev kapsamında farklı Ay iniş sistemlerinin alçak Dünya yörüngesinde test edileceğini söyledi. Anderson, “2028’de bir sonraki Ay inişine hazırlanacağız. Artemis IV ve Artemis V ile Ay üssünü inşa etmeye ve Ay yüzeyinde kalıcı varlık oluşturmaya başlayacağız. Ardından hedefimizi Mars’a çevireceğiz” dedi.
NASA’nın çalışmalarında güven, ekip çalışması ve eğitimin önemine vurgu yapan Anderson, Artemis Mutabakatı’na katılan ülke sayısının 76’ya ulaştığını ifade etti. Uluslararası Uzay İstasyonu’nun görev süresinin sona yaklaşmasıyla alçak Dünya yörüngesindeki faaliyetlerde ticari ortakların rolünün artacağını belirten Anderson, uluslararası uzay ajansları ve özel sektör temsilcileriyle iş birliklerini sürdüreceklerini kaydetti.
Anderson, Artemis II görevi kapsamında Güney Kore, Almanya, Suudi Arabistan ve Arjantin’in CubeSat’larla katkı sağladığını belirterek, “Burada yeniden bu güveni oluşturmak, iyi ve zor konuları konuşmak, ekip olarak çalışmak için bulunuyoruz. Ay yüzeyine geri dönmek ve ardından odağımızı Mars’a çevirmek istiyoruz” diye konuştu.
Avrupa’nın kendi astronotlarını kendi roketiyle göndermesi masada
ESA Genel Direktörü Josef Aschbacher, Avrupa’nın uzay çalışmalarındaki gelecek dönem planlarını anlattı. Uluslararası ortaklıkların özellikle uzay keşifleri açısından zorunlu olduğunu belirten Aschbacher, NASA’nın Artemis programındaki Ay hedeflerinin Avrupa’daki çalışmalara da yön verdiğini söyledi. Avrupa’nın uluslararası ortaklıklarını korurken kendi uzay kabiliyetlerini artırmasına yönelik çalışmalar yürüttüklerini ifade eden Aschbacher, Aralık ayında Roma’da gerçekleştirilecek bakanlar toplantısı için karar seçenekleri hazırladıklarını kaydetti.
Aschbacher, “Masadaki soru, Avrupa’nın kendi kabiliyetini oluşturup oluşturmaması. Bu; astronotların kendi roketimiz, kendi mürettebat aracımız, fırlatma kaçış sistemimiz, geri dönüş ve gerekli operasyon sistemleriyle gönderilmesi anlamına geliyor. Maliyet, fayda ve alternatiflere ilişkin değerlendirmeleri sunduk. Üye ülkelerle Aralık ayında verilecek karara hazırlanıyoruz” ifadelerini kullandı.
Robotik keşif, alçak Dünya yörüngesi, Ay ve Mars çalışmalarının da Avrupa’nın gündeminde bulunduğunu belirten Aschbacher, güvenlik ve savunmanın uzay teknolojilerinin kullanımında giderek daha fazla önem kazandığını söyledi.
Çin’den 2027 için asteroid savunma görevi
CNSA Başmühendisi Li Guoping ise Çin’in gelecek dönem uzay programında Ay, Mars, Jüpiter ve asteroid görevlerinin yer aldığını söyledi. Chang’e-7 görevinin tamamlanması, Chang’e-8 görevinin ilerletilmesi ve Uluslararası Ay Araştırma İstasyonu çalışmalarının sürdürülmesinin hedeflendiğini belirten Li, insanlı Ay görevlerinin de plan doğrultusunda devam edeceğini ifade etti. Li, Tianwen-3 kapsamında Mars’tan örnek getirme, Tianwen-4 kapsamında ise Jüpiter’in araştırılmasının planlandığını aktardı.
Asteroidlerin Dünya için oluşturabileceği risklere karşı çalışmalara da değinen Li, Çin’de kısa süre önce asteroid izleme ve erken uyarı araştırma merkezinin kurulduğunu söyledi. Li, “İlk görev kapsamında 2027 yılının sonunda asteroid çarpma riskine karşı bir savunma deneme görevi gerçekleştirmeyi planlıyoruz” dedi.
Yer ve uzay tabanlı asteroid izleme kabiliyetlerinin güçlendirileceğini belirten Li, ulusal asteroid izleme ve yönetim platformu kurulacağını, asteroid savunmasına ilişkin orta ve uzun vadeli plan hazırlanacağını ifade etti. Asteroid savunmasının tek bir ülkenin sorumluluğunda olamayacağını vurgulayan Li, “Asteroid savunması tek bir ülkenin sorumluluğu değil, tüm insanlığın ortak sorunudur. Bu konuda daha fazla ülke ve kuruluşun iş birliğine katılmasını teşvik ediyoruz” diye konuştu.
JAXA, MMX’i iki hafta içinde fırlatacak
JAXA Başkanı Hiroshi Yamakawa da Japonya’nın devam eden ve gelecek uzay görevlerine ilişkin bilgi verdi. Mars’ın uydusu Phobos’tan örnek getirmenin hedeflendiği aktaran Martian Moons eXploration (MMX) görevine değinen Yamakawa, projenin NASA, ESA, Fransa, Almanya ve Avustralya’nın da yer aldığı uluslararası iş birliğiyle yürütüldüğünü söyledi. Yamakawa, “MMX son derece zorlu bir görev. Hedefimiz Mars’ın uydusu Phobos’tan dünyada ilk kez örnek getirerek Dünya’ya ulaştırmak. MMX uzay aracını iki hafta içinde Japonya’dan fırlatacağız. Kongreden sonra Japonya’ya dönerek fırlatmaya odaklanacağız” ifadelerini kullandı.
JAXA’nın Toyota ile birlikte Artemis programı kapsamında basınçlı Ay aracı geliştirdiğini de belirten Yamakawa, aracın iki astronotu taşımasının ve astronotların araç içerisinde bir aya kadar yaşayarak çalışabilmesinin hedeflendiğini söyledi. Aracın kullanılmadığı dönemlerde uzaktan veya otonom şekilde çalışabileceğini ifade eden Yamakawa, “Basınçlı araç yalnızca Ay yüzeyinde hareket kabiliyeti sağlamayacak, aynı zamanda yaşam alanı işlevi de görecek” dedi.
Japonya’nın Hindistan ile ortak yürüttüğü Ay kutup keşif görevine de değinen Yamakawa, görevin Ay yüzeyindeki su kaynaklarının varlığı ve miktarını araştırmayı amaçladığını aktardı.
Hindistan uzay istasyonunun ilk modülünü 2028’de fırlatmayı planlıyor
ISRO Başkanı V. Narayanan ise Hindistan’ın uzay çalışmalarında insanlı uçuşlardan uzay istasyonuna kadar farklı projeler yürüttüğünü söyledi. Hindistan’ın kendi roketleriyle astronotlarını uzaya göndermeyi ve güvenli şekilde Dünya’ya geri getirmeyi hedeflediğini belirten Narayanan, “2035’e kadar kendi uzay istasyonumuzu kurma hedefimiz var. İlk modülü 2028’de fırlatacağız. Bunun yanında Ay’a insan indirmeye yönelik kendi programımız da bulunuyor” ifadelerini kullandı.
Uzay faaliyetlerinin artmasıyla uzay çöplerinin önemli bir sorun haline geldiğini ifade eden Narayanan, görev sonrasında roket aşamalarının ve uzay araçlarının yörüngede bırakılmamasına yönelik çalışmalar yürüttüklerini kaydetti. Uluslararası iş birliğinin önemine vurgu yapan Narayanan, Hindistan’ın Japonya, Avustralya ve İngiltere’nin de aralarında bulunduğu çok sayıda ülkeyle uzay alanında çalışmalar yürüttüğünü belirterek, “Uzay sektöründe hepimizin gelişimi için uluslararası iş birliğinin zorunlu olduğuna inanıyorum” dedi.
“Kanada Ay çalışmalarında robotik kabiliyetini sürdürecek”
Kanada Uzay Ajansı Başkan Vekili Jean-Claude Piedboeuf ise Artemis II görevinin Kanada açısından uluslararası ortaklık ve insanlı uzay çalışmaları bakımından önemli olduğunu söyledi. Kanada’nın Canadarm3 ile Ay çalışmalarındaki robotik kabiliyetini sürdürmek istediğini belirten Piedboeuf, iletişim teknolojileri, çevre ve madencilik alanındaki tecrübelerinin de Ay çalışmalarında kullanılabileceğini ifade etti. Piedboeuf, Kanada’nın Dünya gözlemi, Arktik bölgelerde iletişim, hava tahmini, konumlama, optik haberleşme ve kuantum şifreleme teknolojileri üzerinde de çalışmalar yürüttüğünü kaydetti.
