GPS sinyalinin olmadığı ortamlarda konum belirleyecek projeye TÜBİTAK desteği

Karabük Üniversitesi (KBÜ) Bilişim Teknolojileri Meslek Yüksekokulu Öğretim Üyesi Dr. Öğr. Üyesi Mesut Özdağ’ın yürütücülüğünü yaptığı LOCUS projesi, Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK) 1002-A Hızlı Destek Modülü kapsamında desteklenmeye hak kazandı.

Karabük Üniversitesi Öğretim Üyesi Dr. Öğr. Üyesi Mesut Özdağ’ın yürütücülüğündeki proje, GPS sinyalinin kullanılamadığı ortamlarda otonom sistemlerin konumunu görüntü ve sensör verileriyle belirlemeyi hedefliyor.

“Çapraz Görünümlü Görüntüler ve Sensör Füzyonuna Dayalı GPS Bağımsız Otonom Konumlandırma Sistemi” başlıklı projeyle, GPS sinyalinin bulunmadığı veya güvenilir olmadığı ortamlarda otonom sistemlerin konumunun belirlenmesine yönelik yöntemlerin geliştirilmesi amaçlanıyor.

Otonom araçlar, insansız hava araçları ve mobil robotların güvenli hareket edebilmesi için kesintisiz konum bilgisine ihtiyaç duyuluyor. Ancak tüneller, yoğun yapılaşmanın bulunduğu şehir merkezleri ve ormanlık alanlar gibi çevresel şartların yanı sıra sinyal karıştırma ve aldatma girişimleri, uydu tabanlı konumlandırma sistemlerinin kullanımını zorlaştırabiliyor.

LOCUS projesinde yer seviyesinden alınan görüntülerin uydu ve hava görüntüleriyle, çoklu sensör verileri kullanılarak birleştirilmesi planlanıyor. Yapay zekâ destekli görsel konumlandırma ve sensör füzyonu yöntemleriyle GPS sinyalinin kullanılamadığı şartlarda da çalışabilecek alternatif bir konumlandırma altyapısının geliştirilmesi hedefleniyor.

Projenin görsel konumlandırma bileşenine yönelik ön çalışmalar arasında, IEEE IGARSS 2026 konferansında kabul edilerek sunulan “PDAL: A Geometry-Preserving Loss for CNN-Based Location Recognition” başlıklı bildiri de bulunuyor.

Faruk Ilgaz Çelik, Akın Korkmaz ve Mesut Özdağ’ın yazarları arasında yer aldığı çalışmada, yapay zekâ modellerinin öğrendiği görsel özellikler arasındaki mesafelerin gerçek dünyadaki mekânsal uzaklıklarla uyumlu biçimde korunması üzerine çalışıldı.

Özdağ’ın University of Central Florida’da görev yaptığı dönemde Computer Logic and Organization dersini alan Faruk Ilgaz Çelik ile başlayan akademik iletişim, daha sonra ortak araştırmalara dönüştü. PDAL çalışmasının ardından LOCUS proje önerisinin hazırlanmasıyla iş birliği daha kapsamlı bir araştırma sürecine taşındı.

LOCUS kapsamında görsel yer tanımlama, sensör füzyonu ve GPS bağımsız otonom navigasyon alanlarında yeni algoritmaların geliştirilmesi ve açık kaynaklı bir araştırma altyapısının oluşturulması planlanıyor.

Araştırmanın savunma teknolojileri, otonom kara araçları, insansız hava araçları, mobil robotlar, akıllı lojistik, afet yönetimi ve güvenlik uygulamalarına yönelik çalışmalara katkı sağlaması bekleniyor.

Proje kapsamında geliştirilecek yöntemlerin performansının ve farklı çevresel şartlardaki uygulanabilirliğinin saha testleriyle değerlendirilmesi gerekiyor. Çalışma, GPS’in tamamen yerini alan veya her şartta kesin konum sağlayan bir sistemin hazır olduğu anlamına gelmiyor.