Yaz aylarında sıcak havanın etkisiyle gıda kaynaklı enfeksiyonların arttığını belirten Medicana Sağlık Grubu Enfeksiyon Hastalıkları Uzmanı Dr. Gülay Kılıç, yaz aylarında görülen ishallerin büyük bölümünün basit hijyen kurallarına uyularak önlenebileceğini bildirdi.
Yaz aylarında acil servis ve poliklinik başvurularında en sık karşılaşılan enfeksiyonlardan birinin akut gastroenterit, halk arasında bilinen adıyla ‘yaz ishali’ olduğunu belirten Enfeksiyon Hastalıkları Uzmanı Dr. Gülay Kılıç, ishalin yalnızca yaşam kalitesini bozan bir hastalık olmadığını, özellikle bebekler, küçük çocuklar, yaşlılar, gebeler ve bağışıklık sistemi zayıf bireylerde ciddi sıvı kaybına ve yaşamı tehdit eden komplikasyonlara neden olabileceğini söyledi.
“Açıkta satılan yiyecekler ve güvenilir olmayan içme suları yaz aylarında enfeksiyon riskini artırmaktadır”
Yaz aylarında sıcaklığın yükselmesiyle birlikte bakteri ve diğer mikroorganizmaların daha hızlı çoğaldığını belirten Uzm. Dr. Gülay Kılıç, sözlerini şöyle sürdürdü:
“Besinler üretimden taşınmaya, hazırlanmasından sunumuna kadar geçen süreçte enfekte olabilir. Tüketildiğinde ise bulantı, kusma ve ishal gibi besin zehirlenmesi belirtileri ortaya çıkabilir. Özellikle soğuk zincirin bozulduğu et, tavuk, süt ürünleri, deniz ürünleri ve hazır gıdalarda bakteriler kısa sürede çoğalabilir. Mutfak araç gereçlerinin temiz olmaması, iyi yıkanmamış sebze ve meyveler ile gıdalar arasında çapraz bulaşın yaşanması da enfeksiyon riskini artırmaktadır. Ayrıca gıda hazırlayan personelin kişisel hijyen kurallarına uymaması, el hijyenine dikkat etmemesi ve koruyucu ekipmanları uygun şekilde kullanmaması da gıdaların hazırlık aşamasında enfekte olmasında önemli rol oynamaktadır. Açıkta satılan yiyecekler ve güvenilir olmayan içme suları da yaz aylarında enfeksiyon riskini daha da artırmaktadır.”
“Yaz ishallerine virüsler, bakteriler ve parazitler neden olabilir”
İshale neden olan etkenlerin yalnızca bakterilerle sınırlı olmadığını ifade eden Uzm. Dr. Kılıç, “Yaz ishallerine virüsler, bakteriler ve parazitler neden olabilir. Norovirüs ve rotavirüs en sık görülen viral etkenlerdir. Salmonella, Shigella, Campylobacter, Escherichia coli ve bazı Vibrio türleri önemli bakteriyel nedenler arasında yer alırken, Giardia intestinalis, Entamoeba histolytica ve Cryptosporidium gibi parazitler de ishale yol açabilmektedir” dedi.
En büyük tehlike sıvı kaybı
İshalin en önemli komplikasyonunun dehidrasyon yani sıvı kaybı olduğuna dikkat çeken Uzm. Dr. Kılıç, sözlerine şöyle devam etti:
“İshal sırasında yalnızca su değil, sodyum, potasyum ve diğer elektrolitler de kaybedilir. Yoğun susama hissi, ağız ve dil kuruluğu, idrar miktarında azalma, koyu renkli idrar, baş dönmesi, gözlerde çöküklük, çocuklarda huzursuzluk veya uykuya eğilim sıvı kaybının önemli belirtileridir. Özellikle çocuklarda ve yaşlılarda dehidrasyon çok kısa sürede gelişebilir.”
Her ishalde antibiyotik kullanılmamalı
Toplumda her ishalde antibiyotik kullanılması gerektiği yönündeki inanışın doğru olmadığını vurgulayan Uzm. Dr. Kılıç, “Akut ishallerin önemli bir kısmı viral enfeksiyonlardan kaynaklanır ve antibiyotiklerin bu hastalarda hiçbir yararı yoktur. Tedavinin temelini kaybedilen sıvının yerine konulması oluşturur. Oral rehidratasyon solüsyonu kullanılması, hafif ve kolay sindirilebilir beslenme, kusma yoksa sık aralıklarla sıvı tüketimi ve gerektiğinde hekim değerlendirmesi sonrası uygun ilaç tedavisi uygulanmalıdır. Özellikle çocuklarda ve risk grubundaki bireylerde oral rehidratasyon solüsyonları yaşam kurtarıcıdır. Şiddetli sıvı kaybı gelişen hastalarda ise damar yoluyla sıvı tedavisi gerekebilir” şeklinde konuştu.
Basit hijyen kuralları büyük ölçüde koruyor
Yaz ishallerinin büyük bölümünün basit önlemlerle önlenebileceğini aktaran Uzm. Dr. Kılıç, “Eller yemek hazırlamadan önce, yemek yemeden önce ve tuvalet sonrası mutlaka sabunla yıkanmalıdır. Güvenilir içme suyu tercih edilmeli, sebze ve meyveler iyice yıkanmalı, et, tavuk ve deniz ürünleri yeterince pişirilmelidir. Soğuk tüketilmesi gereken gıdalar oda sıcaklığında uzun süre bekletilmemeli, pastörize edilmemiş süt ürünlerinden ve açıkta satılan yiyeceklerden kaçınılmalıdır. 38,5 derecenin üzerinde ateş, kanlı dışkılama, şiddetli karın ağrısı, kusma nedeniyle sıvı alamama, yoğun sıvı kaybı belirtileri veya üç günden uzun süren ishal durumunda mutlaka bir sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır. Basit görünen bir ishal tablosu, özellikle çocuklarda ve yaşlılarda saatler içinde ciddi sıvı kaybına dönüşebilir. Erken müdahale ve doğru tedavi, komplikasyonların önlenmesinde en etkili yaklaşımdır” diye konuştu.
