Uzman Psikolog Yıldız: “Mevsimsel depresyon, sonbahar ve kış aylarında görülür”

Uzman Psikolog Esma Yıldız, mevsimsel depresyonun sonbahar ve kış aylarında görüldüğünü gün ışığından yararlanma süresinin azalmasıyla birlikte bazı bireylerde çökkünlük, enerji kaybı, günlük aktivitelere karşı ilgi azalması, aşırı uyuma, iştah artışı, özellikle karbonhidrat tüketme isteği ve sosyal hayattan uzaklaşma gibi belirtiler ortaya çıkabileceğini belirtti.

Elazığ Medilines Hospital’da Uzman Psikolog Esma Yıldız, mevsimlerin ruh sağlığı üzerindeki etkilerine yönelik tavsiyelerde bulundu. Ruh sağlığında üzerinde durulması gereken önemli kavramlardan birinin de mevsimsel duygudurum örüntüsü olduğunu ifade eden Yıldız, “Halk arasında mevsimsel depresyon olarak bilinen bu durum, depresif belirtilerin belirli mevsimlerde ortaya çıkması ve yılın diğer dönemlerinde hafiflemesiyle karakterizedir. Mevsimsel örüntü, özellikle depresif bozukluklarla ilişkili olarak değerlendirilen klinik bir özelliktir. Bu durum en sık sonbahar ve kış aylarında görülür. Gün ışığından yararlanma süresinin azalmasıyla birlikte bazı bireylerde çökkünlük, enerji kaybı, günlük aktivitelere karşı ilgi azalması, aşırı uyuma, iştah artışı, özellikle karbonhidrat tüketme isteği ve sosyal hayattan uzaklaşma gibi belirtiler ortaya çıkabilir. Burada önemli bir ayrımı yapmak gerekir: Sonbaharda havaların soğumasıyla birlikte zaman zaman keyifsiz hissetmek, tek başına mevsimsel depresyon anlamına gelmez. Mevsimsel örüntü gösteren depresyonda belirtilerin belirgin olması, kişinin günlük yaşamını ve işlevselliğini etkilemesi, ayrıca belirli mevsimlerde tekrarlayan bir seyir göstermesi beklenir. Teşhise dair değerlendirme ise ruh sağlığı uzmanı tarafından yapılmalıdır. Mevsimsel etkiler yalnızca kış aylarıyla da sınırlı değildir. Daha nadir olmakla birlikte bazı kişilerde ilkbahar ve yaz aylarında da depresif belirtiler görülebilir. Bu dönemlerde uyku güçlükleri, huzursuzluk, iştah azalması ve enerji değişimleri tabloya eşlik edebilir” dedi.

Aynı yağmurlu gün bir kişi için huzur verici olabilirken başka bir kişi için yalnızlık ve mutsuzluk hissini artırabileceğini dile getiren Yıldız, “Bunun nedeni, insanların çevresel şartları aynı şekilde algılamaması ve yorumlamamasıdır. Kişilik özellikleri, geçmiş deneyimler, mevcut psikolojik durum, sosyal destek kaynakları ve yaşam şartları hava durumuna verilen duygusal tepkileri etkileyebilir. Örneğin geçmişte olumsuz bir yaşantıyla ilişkilendirilmiş bir mevsim, kişide o döneme ait duyguların yeniden canlanmasına neden olabilir. Ayrıca beklentilerimiz de önemlidir. Güneşli havaların mutlulukla, yağmurlu havaların ise mutsuzlukla özdeşleştirilmesi, hava şartlarını yorumlama biçimimizi etkileyebilir. Dolayısıyla ruh halimizdeki her değişimi doğrudan hava durumuna bağlamak doğru değildir. Bazen çevresel şartlar, bazen de farkında olmadığımız düşüncelerimiz ve yaşam olaylarımız duygularımızın şekillenmesinde rol oynar. Mevsim geçişlerinde ruh sağlığımızı korumak için günlük yaşamımızda bazı küçük ama etkili alışkanlıklar geliştirebiliriz. Gün ışığından faydalanın, fiziksel aktiviteyi ihmal etmeyin, uyku düzeninizi koruyun, sosyal ilişkilerinizi sürdürün. Kitap okumak, müzik dinlemek, bir hobiyle ilgilenmek veya sevdiğiniz insanlarla vakit geçirmek günlük yaşamınıza olumlu deneyimler katabilir. Duygularınızı gözlemleyin. Ruh halinizdeki değişimlerin ne zaman başladığını, ne kadar sürdüğünü ve günlük yaşamınızı nasıl etkilediğini fark etmek kendinizi daha iyi anlamanıza yardımcı olabilir. Bu öneriler genel ruh sağlığını desteklemeye yardımcı olabilir. Ancak mevsimsel depresyon tanısı alan kişilerde profesyonel değerlendirme ve gerektiğinde psikoterapi ya da diğer tedavi yaklaşımları önem taşır” ifadelerini kullandı.

İnsanın, doğadan ve çevresinden bağımsız bir varlık olmadığını aktaran Psikolog Yıldız, “Gün ışığı, mevsimler, uyku düzeni ve çevresel şartlar biyolojik ve psikolojik süreçlerimizle sürekli etkileşim içerisindedir. Bu nedenle bazı günler kendimizi daha enerjik, bazı günler ise daha yorgun ve isteksiz hissetmemiz anlaşılabilir bir durumdur. Ancak önemli olan, bu değişimleri fark etmek ve kendimize karşı anlayışlı olabilmektir. Her mutsuzluk depresyon değildir; her isteksizlik de bir ruhsal bozukluğun göstergesi olarak değerlendirilmemelidir. Bununla birlikte uzun süre devam eden, tekrarlayan ve günlük yaşamı olumsuz etkileyen duygu durum değişikliklerinin göz ardı edilmemesi gerekir. Unutmamalıyız ki ruh sağlığı, yalnızca kendimizi iyi hissettiğimiz günlerde değil, zorlandığımız dönemlerde de özen göstermemiz gereken bir bütündür. Bazen ihtiyacımız olan şey biraz gün ışığı, kısa bir yürüyüş veya sevdiklerimizle kurduğumuz bir bağ olabilir. Bazen de profesyonel destek almak. Çünkü her mevsimin kendine özgü bir güzelliği olduğu gibi, her duygunun da anlaşılmayı ve önemsenmeyi hak eden bir yanı vardır” diye konuştu.