Kadınlarda genellikle 45-55 yaşları arasında görülen menopoz sürecinde yaşam tarzının önemli rol oynadığını belirten uzmanlar, sigara, obezite ve hareketsiz yaşamın erken menopoz riskini artırabileceği uyarısında bulunurken, sağlıklı beslenme, düzenli egzersiz ve stres yönetimiyle menopoz şikayetlerinin hafifletilebileceğini vurguladı.
Menopoz, kadınların üreme döneminin sona erdiği doğal bir süreçtir. Ancak bu dönemdeki şikayetler yaşam kalitesini ciddi şekilde etkileyebilmektedir. Doğal menopoz, genellikle 45-55 yaş arasında gerçekleşmektedir. Dünya genelinde ortalama yaş yaklaşık 51 civarındayken, Türkiye’de ise bu ortalama 46-48 yaş bandında seyretmektedir. Uzmanlar; sigara, obezite, hareketsizlik gibi Türkiye’deki yaşam tarzı faktörleri nedeniyle erken menopoz riskinin arttığına dair uyarılarda bulunmaktadır. Menopoz bir hastalık değil, geçiş dönemidir. Erken farkındalık, kişiselleştirilmiş güncel yaklaşımlar ve sağlıklı alışkanlıklarla şikayetler büyük ölçüde yönetilebilmektedir. Memorial Antalya Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Bölümü’nden Prof. Dr. Onur Erol, “18 Ekim Dünya Menopoz Günü” nedeniyle, menopoz sürecinde güncel yaklaşımlar hakkında bilgi verdi.
“Güvenli bir ’geciktirme’ yöntemi mevcut değildir”
Menopozu tamamen geciktirmenin ya da önlemenin mümkün olmadığını ifade eden Prof. Dr. Onur Erol, “En önemli belirleyici etken genetiktir. Ancak yaşam tarzı erken menopoza girişi geciktirebilmektedir. Hormon tedavisi şikayetleri hafifletir ama menopozu geciktirmez. Rapamycin, over dokusu dondurma/yeniden yerleştirme gibi deneysel yaklaşımlar araştırılmaktadır; ancak henüz klinik olarak kanıtlanmış ve güvenli bir “geciktirme” yöntemi mevcut değildir. Etkenler erken menopoz riskini azaltabilir; Sigara ve aşırı alkol tüketmemek, antioksidan ve omega-3 zengini beslenme, düzenli egzersiz, stres yönetimi, doğum sonrası düzenli emzirmek” dedi.
Güncel tıbbi yaklaşımlar konfor sağlıyor
Menopoz şikayetlerini hafifletmede en etkili yöntemin, menopozal hormon tedavisinin olduğunu söyleyen Prof. Dr. Onur Erol, “Özellikle sıcak basması ve gece terlemesi gibi şikayetlerde güçlü etki gösterir. 60 yaşından önce veya menopoz başladıktan sonraki ilk 10 yıl içinde başlandığında fayda genellikle risklerden daha ağır basar. Günümüzde ciltten emilen formlar ve düşük dozlar tercih edilir. Bu tedavi kemik kaybını yavaşlatmaya, vajinal kuruluğu azaltmaya ve genel yaşam kalitesini yükseltmeye de yardımcı olabilir” şeklinde konuştu.
Hormon tedavisi dışında da seçenekler var
Hormon tedavisi kullanamayan veya istemeyen kadınlar için yeni seçeneklerin de olduğunu belirten Prof. Dr. Onur Erol, “Fezolinetant ve elinzanetant gibi ilaçlar, beyindeki sıcaklık kontrol merkezini hedef alarak sıcak basmalarını azaltır. Bunların yanında bazı antidepresanlar, gabapentin grubu ilaçlar ve bilişsel davranışçı terapi de semptomları hafifletebilmektedir. Vajinal kuruluk ve idrar yolu şikayetleri için ise lokal östrojen kremleri veya hormon içermeyen nemlendiriciler önerilir. Her tedavi mutlaka kişiye özel planlanmalı; meme kanseri öyküsü, damar tıkanıklığı riski gibi durumlar doktor tarafından dikkatle değerlendirilmelidir” diye konuştu.
Alternatif ve destekleyici yaklaşımlar fayda sağlayabilir
Hormon tedavisine göre bilimsel kanıtları daha sınırlı olsa da birçok kadın alternatif tedavilerden yararlanmakta olduğunu söylenen Prof. Dr. Onur Erol, “Soya ürünleri ve keten tohumu gibi bitkisel takviyeler bazı kişilerde hafif rahatlama sağlayabiliyor. Ancak kalite ve ilaç etkileşimi riski nedeniyle doktor kontrolünde kullanılmalıdır. Yoga, meditasyon, nefes egzersizleri ve akupunktur özellikle sıcak basması, uyku sorunları ve stres yönetiminde destek olabiliyor. Omega-3, D vitamini, magnezyum ve B grubu vitaminler, eksiklik durumunda semptomları hafifletebiliyor. Birebir aynı molekül hormonlara (biyoeşdeğer) standart ilaçlara göre daha az denetlenmiş ürünler olduğundan dikkatli yaklaşılmalıdır” ifadelerini kullandı.
Menopoz süreci için pratik öneriler
Daha rahat bir menopoz süreci için pratik önerilerde de bulunan Prof. Dr. Onur Erol, “Akdeniz tipi diyete yönelin: Bol sebze-meyve, tam tahıllar, zeytinyağı ve balıktan zengin beslenin. Kafein, baharatlı ve çok sıcak yiyecekler sıcak basmasını tetikleyebilir. Hareket edin: Haftada en az 150 dakika yürüyüş, yüzme gibi orta tempolu egzersiz yapın. Kas ve kemik sağlığı için haftada 2-3 gün direnç veya ağırlık antremanı ekleyin. Uyku hijyeni uygulayın: Odayı serin tutun, düzenli saatlerde yatıp kalkın ve yatmadan önce ekran kullanımını sınırlayın. Stres yönetimine önem verin: Mindfulness, meditasyon veya bilişsel davranışçı terapi yardımcı olabilir. Beyin sisi, unutkanlık veya ruh hali dalgalanmaları yaşanıyorsa profesyonel destek alın. Kemik ve kalp sağlığına dikkat edin: Kalsiyum ve D vitamini ihtiyacını karşılayın, tansiyon ile kolesterolü düzenli takip edin, sigarayı bırakın. Vajinal sağlığı göz ardı etmeyin: Düzenli nemlendirici kullanın. Cinsel aktivite veya lokal tedaviler kuruluğu azaltmada etkili olabilir. Düzenli takip yaptırın: Adet düzensizliği, sıcak basması, uyku sorunu veya ruh hali değişimleri başladığında jinekoloğa başvurun. Yumurtalık rezervi değerlendirilmesinde bazı hormonlar (AMH ve FSH testleri) fayda sağlamaktadır” dedi.
