Güven Hastanesi Üroloji Bölümü’nden Prof. Dr. Özer Güzel, böbrek taşlarında enfeksiyon ve idrar yolu tıkanıklığının birlikte görülmesinin acil müdahale gerektirdiğini belirterek, “Özellikle ateşin eşlik ettiği durumlarda taşın kendiliğinden düşmesini beklemek doğru değildir. Öncelikle böbreğin idrar akımını sağlamak ve enfeksiyonu kontrol altına almak gerekir” dedi.
Böbrek taşları bazen hiçbir belirti vermeden büyürken bazen de şiddetli yan ağrısı, bulantı ve kusmayla kendini gösterebiliyor. Ancak taş hastalığında tedavi kararını yalnızca ağrının şiddeti belirlemiyor. Taşın bulunduğu yerin idrar akımını engelleyip engellemediği, enfeksiyon varlığı ve böbrek fonksiyonları da tedavinin zamanlamasında belirleyici oluyor.
Güven Hastanesi Üroloji Bölümü’nden Prof. Dr. Özer Güzel, böbrek ve böbrekten mesaneye idrar taşıyan üreter kanalındaki taşların hangi durumlarda müdahale gerektirdiğini, güncel tedavi yöntemlerini ve korunmada dikkat edilmesi gerekenleri anlattı.
“Ateş ve tıkanıklık varsa acil müdahale gerekir”
Kendiliğinden düşme ihtimali yüksek olan küçük taşların, uygun şartlarda hekim kontrolünde takip edilebildiğini belirten Güzel, her taş için beklemenin doğru olmadığını söyledi. Güzel, “Taş idrar akımını engelliyorsa, böbrek fonksiyonlarını tehdit ediyorsa, ağrı ilaçlarla kontrol altına alınamıyorsa veya kendiliğinden düşme ihtimali düşükse cerrahi tedaviyi değerlendiriyoruz. Özellikle ateşle birlikte seyreden idrar yolu enfeksiyonu ve tıkanıklık, acil müdahale gerektirir. Bu hastalarda önceliğimiz idrar akımını sağlamak ve enfeksiyonu kontrol altına almaktır. Taşın kesin tedavisini ise genellikle enfeksiyon kontrol altına alındıktan sonra gerçekleştiriyoruz” diye konuştu.
“Ağrı yapmaması, taşın büyümediği anlamına gelmez”
Böbrek taşlarının, idrardaki bazı mineral ve tuzların yoğunlaşarak kristalleşmesi ve zamanla birikmesi sonucunda oluştuğunu anlatan Güzel, yetersiz su tüketiminin önemli risk faktörlerinden biri olduğunu belirtti.
Aşırı tuz tüketimi, bazı beslenme alışkanlıkları, genetik yatkınlık, obezite, metabolik hastalıklar ve idrar yolu enfeksiyonlarının da taş oluşumuna katkıda bulunabildiğini ifade eden Güzel, şöyle devam etti:
“Her böbrek taşı aynı yapıda değildir. En sık karşılaştığımız türlerden biri kalsiyum oksalat taşlarıdır. Ürik asit taşları ve enfeksiyonla ilişkili taşlar da görülebilir. Taşlar bazen hiçbir belirti vermeden büyüyebilir. Üreter kanalına geçtiklerinde ise şiddetli yan ağrısı, bulantı ve kusmaya neden olabilirler. Bu nedenle yalnızca şikâyetlere odaklanmak yerine risk faktörlerini ve takip ihtiyacını da değerlendirmek gerekir.”
Tedavi yöntemi taşın boyutuna ve bulunduğu yere göre belirleniyor
Taş tedavisinde gelişen teknolojiler sayesinde birçok hastada açık cerrahiye gerek kalmadan müdahale edilebildiğini belirten Güzel, yöntem seçiminin ayrıntılı değerlendirme gerektirdiğini söyledi. Güzel, “Fleksibl üreteroskopi ve lazerle taş kırma yöntemlerinde, idrar yollarından girerek böbrekteki taşlara ulaşabiliyoruz. Daha büyük böbrek taşlarında ise sırttan açılan küçük bir kanaldan böbreğe girilerek taşların temizlendiği perkütan nefrolitotomi yöntemini kullanabiliyoruz. Uygun hastalarda vücut dışından şok dalgalarıyla taş kırma tedavisi de seçenekler arasında yer alıyor” dedi.
Lazer teknolojilerindeki gelişmelerin ve daha ince, esnek cihazların tedaviye katkı sağladığını kaydeden Güzel, “Her yöntemin avantajları ve sınırlılıkları var. Taşın boyutu, yeri, sertliği, böbreğin anatomisi ve hastanın genel sağlık durumu birlikte değerlendirilerek en uygun yönteme karar verilir” ifadelerini kullandı.
“Taştan korunmak için kalsiyumu tamamen kesmeyin”
Böbrek taşından korunmada yeterli sıvı tüketiminin ve dengeli beslenmenin önemini vurgulayan Güzel, kalsiyum içeren besinleri tamamen bırakmanın doğru olmadığını söyledi. Güzel, “Özel bir sıvı kısıtlaması gerektiren hastalığı bulunmayan kişilerde, genel olarak günlük 2,5-3 litre sıvı alımı hedeflenebilir. Sıvı tüketiminin gün içine yayılması gerekir. Sıcak havalarda ve terlemenin arttığı durumlarda ihtiyaç da artar. Aşırı tuz tüketiminden kaçınmak, hayvansal proteini ölçülü tüketmek ve dengeli beslenmek önemlidir. Kalsiyumdan tamamen uzak durmak yerine, normal miktarda kalsiyumun besinlerle alınmasını öneriyoruz” diye konuştu.
“Taşı temizlemek tedavinin son adımı değil”
Daha önce taş düşüren veya taş nedeniyle ameliyat olan kişilerin korunma ve takip planına ihtiyaç duyabileceğini belirten Güzel, taşın oluşum nedeninin araştırılması gerektiğini vurguladı. Güzel, “Taşı tedavi etmek kadar yeniden oluşmasını önlemeye çalışmak da önemlidir. Taşın analiz edilmesi, gerektiğinde kan ve idrar tetkikleriyle altta yatan faktörlerin araştırılması gerekir. Her taşın oluşum nedeni aynı olmadığı için korunma önerileri de herkeste aynı değildir. Bazı hastalarda beslenme düzenlemelerinin yanı sıra ilaç tedavileri gerekebilir. Amacımız mevcut taşı tedavi ederken böbrek fonksiyonlarını korumak ve yeni taş oluşma riskini azaltmaktır” dedi.
