Parkinson hastalığı yalnızca ellerin titremesiyle başlamıyor. Doç. Dr. Hasan Armağan Uysal, hastalığın motor bulgulardan yıllar önce koku kaybı, uyku bozuklukları ve kabızlıkla sinyal verebildiğini belirtti. Doç. Dr. Hasan Armağan Uysal, erken tanı ve doğru yaşam tarzı planlamasının hayat kurtardığını vurguladı.
Ellerin titremesi, yavaş yürüyüş ve hareket güçlüğü; Parkinson denildiğinde akla ilk gelen tablo oluyor. Oysa tüm bunlar olmadan önce göz ardı edilen bazı belirtiler var. Hastalık, hiçbir motor bulgu ortaya çıkmadan yıllar önce koku kaybı, uykuda bağırıp tekme atma veya kronik kabızlık gibi belirtilerle kendini ele verebiliyor. Bu sessiz sinyallere karşı uyarıda bulunan Medicana International İzmir Hastanesi Nöroloji Uzmanı Doç. Dr. Hasan Armağan Uysal, “Örneğin yıllardır kokuları eskisi kadar iyi alamayan, uykusunda rüyalarını adeta yaşayan, bağıran, tekme atan veya uzun süredir kabızlık yaşayan birini düşünün. Bunlar ilk bakışta birbirinden tamamen bağımsız şikâyetler gibi görünebilir. Oysa bazı kişilerde bu belirtiler, Parkinson hastalığının motor bulgularından yıllar önce ortaya çıkabiliyor” açıklamasını yaptı.
Hareketten yıllar önce başlayan sinyaller
Parkinson hastalığının yalnızca dopamin üreten hücrelerin kaybı olmadığını koku alma, uyku ve sindirim sistemini yöneten sinir ağlarının da süreçten etkilenebildiğini aktaran Doç. Dr. Hasan Armağan Uysal, bu durumun teşhis konulmadan yıllar önce çeşitli ipuçları verdiğini dile getirdi. Uysal, “Örneğin kokuları eskisi kadar iyi alamayan, uykusunda rüyalarını adeta yaşayan, bağıran, tekme atan veya uzun süredir kabızlık yaşayan birini düşünün. Bunlar ilk bakışta birbirinden bağımsız görünebilir. Oysa bu belirtiler, Parkinson’un motor bulgularından yıllar önce ortaya çıkabiliyor” ifadelerini kullandı. REM uykusu davranış bozukluklarına da değinen Doç. Dr. Hasan Armağan Uysal, “Normalde rüya görürken kaslarımız geçici olarak hareketsiz kalır. Ancak bu mekanizma bozulduğunda kişi rüyasında yumruk atabilir veya yataktan düşebilir” diyerek bu durumun alfa-sinüklein hastalıkları için önemli bir risk göstergesi olduğunu belirtti.
Tedavide ilaçtan beyin piline yeni seçenekler
Hastalığın ilerleyen evrelerinde ilaçların etki süresinin kısalabildiğini, gün içinde hareket zorlukları ve istemsiz hareketlerin görülebildiğini aktaran Doç. Dr. Hasan Armağan Uysal, modern tıbbın, bu aşamada hastalara çok sayıda alternatif sunduğunu belirtti. Farklı tedavi yöntemlerini anlatan Uysal, “İşte bu noktada karşımıza çok daha fazla seçenek çıkıyor. Farklı etki mekanizmalarına sahip ilaçlar, sürekli ilaç veren infüzyon sistemleri ve uygun hastalarda uygulanan derin beyin stimülasyonu, yani beyin pili tedavisi, günlük yaşamı belirgin şekilde değiştirebiliyor” diye konuştu. Derin beyin stimülasyonunun hastalığı yok etmediğini vurgulayan Doç. Dr. Hasan Armağan Uysal, ancak titreme ve hareket yavaşlığını önemli ölçüde azalttığını aktardı.
Dans, egzersiz ve bağımsız yaşamın gücü
Hastalıkla mücadelede hareketli olmanın ve sosyal hayatın büyük rol oynadığını belirten Doç. Dr. Hasan Armağan Uysal, dansın beyin üzerindeki olumlu etkisine dikkat çekti. Ritmik uyaranların hareket başlatmayı kolaylaştırdığını belirten Uysal, beynin esneme kapasitesine dikkat çekerek, “Yeni bir dans öğrenirken, bir müzik aleti çalarken veya ritme uygun adımlar atarken beyin farklı ağlar arasında koordinasyon kurabilir. Tekrar edilen hareketler zamanla daha düzenli ve verimli hale gelebilir” açıklamasını yaptı. Hasta yakınlarına da önemli bir çağrıda bulunan Doç. Dr. Hasan Armağan Uysal, aşırı korumacı tavırların hastanın bağımsızlığını zedelediğini söyledi. Uysal, “Bir hastanın düğmesini iliklemesi beş dakika sürüyorsa ve bunu güvenli yapabiliyorsa, o beş dakikayı ona tanımalısınız. Mesele gömlek iliklemek değil; kişinin hayatı üzerindeki kontrolünü sürdürebilmesini sağlayabilmektir” dedi.
