Endoskopi ve kolonoskopinin sindirim sistemi hastalıklarının tanısında sık kullanılan yöntemler olduğuna dikkat çeken Gastroenteroloji Uzmanı Dr. Emrah Poşul, “Toplumda endoskopi ve kolonoskopiye dair birçok yanlış inanış bulunur. En yaygın yanlış inanış, bu işlemlerin çok ağrılı ve dayanılmaz olduğudur. Oysa günümüzde işlem öncesi hazırlık ilaçlarının daha kolay tolere edilebilmesi ve işlemlerin anestezi eşliğinde uygulanması sayesinde süreç oldukça konforlu hale gelmiştir” dedi.
Sindirim sistemi hastalıklarının erken tanısında önemli rol oynayan endoskopi ve kolonoskopi işlemleri, özellikle mide ve bağırsak kanserlerinin henüz belirti vermeden tespit edilmesine olanak sağlıyor. Medical Park İstanbul Onkoloji Hastanesi Gastroenteroloji Uzmanı Dr. Emrah Poşul, toplumda bu işlemlere yönelik yanlış inanışların erken tanıyı geciktirebildiğini belirterek, özellikle risk grubundaki bireylerin taramalarını ihmal etmemesi gerektiğini söyledi.
“Endoskopi ve kolonoskopi birçok hastalığın tanısında kullanılıyor”
Endoskopi ve kolonoskopinin sindirim sistemi hastalıklarının tanısında sık kullanılan yöntemler olduğunu belirten Uzm. Dr. Poşul, “Endoskopi yani gastroskopi, ucunda kamera bulunan esnek bir tüple yemek borusu, mide ve oniki parmak bağırsağının incelenmesini sağlar. Yutma güçlüğü, gastrit, ülser, reflü, çölyak hastalığı ve mide kanseri tanısında önemli bir yöntemdir. Kolonoskopi ise kalın bağırsağın ve ince bağırsağın son kısmının görüntülenmesini sağlar. Polipler, kolon kanseri, Crohn hastalığı ve ülseratif kolit gibi hastalıkların tanısında kullanılır” diye konuştu.
“Yanlış inanışlar tanıyı geciktiriyor”
Toplumda endoskopi ve kolonoskopiye dair birçok yanlış inanış bulunduğunu ifade eden Uzm. Dr. Poşul, “En yaygın yanlış inanış, bu işlemlerin çok ağrılı ve dayanılmaz olduğudur. Oysa günümüzde işlem öncesi hazırlık ilaçlarının daha kolay tolere edilebilmesi ve işlemlerin anestezi eşliğinde uygulanması sayesinde süreç oldukça konforlu hale gelmiştir. Bir diğer önemli yanlış ise kişinin hiçbir şikâyeti yoksa bu işlemlere ihtiyaç duymadığı düşüncesidir. Ancak kanser öncüsü lezyonlar uzun yıllar boyunca hiçbir belirti vermeden ilerleyebilir” diye konuştu.
“Kolonoskopi taramalarına 45 yaşında başlanmalı””
Kolon kanseri taramalarında yaş faktörünün önemli olduğuna dikkat çeken Uzm. Dr. Poşul, “Herhangi bir şikâyeti ya da aile öyküsü olmayan sağlıklı bireylerde rutin kolonoskopi taramalarına 45 yaşında başlanmalıdır. Eğer ailede kolon kanseri öyküsü varsa, tarama programı daha erken başlamalıdır. Birinci derece akrabasında kolon kanseri bulunan kişilerde, akrabanın tanı aldığı yaştan 10 yıl önce taramaya başlanması önerilir” ifadelerini kullandı.
“Kanser öncesi lezyonlar erkenden tespit edilebiliyor”
Mide ve bağırsak kanserlerinin erken tanısında endoskopik işlemlerin kritik rol oynadığını vurgulayan Uzm. Dr. Poşul, “Bu işlemler sayesinde tümörler henüz milimetrik boyuttayken tespit edilebiliyor. Kolon ve mide kanserlerinin büyük kısmı polip adı verilen küçük lezyonlardan gelişiyor. Bu lezyonların erken dönemde çıkarılması, kanser gelişimini büyük ölçüde önleyebiliyor” dedi.
Hangi belirtilerde endoskopi gerekli?
Uzun süren mide ağrısı, reflü, kansızlık ve bağırsak alışkanlıklarındaki değişikliklerin dikkate alınması gerektiğini belirten Uzm. Dr. Poşul, “Bu şikâyetler kronikleşmişse ve tedaviye rağmen düzelmiyorsa, mutlaka endoskopik inceleme yapılmalıdır. Özellikle istemsiz kilo kaybı, yutma güçlüğü, dışkıda kan, siyah dışkılama ya da demir eksikliği anemisi gibi bulgular varsa vakit kaybetmeden değerlendirme gerekir” diye konuştu.
“Polipler aynı seansta alınabiliyor”
Kolonoskopi sırasında tespit edilen poliplerin çoğunun aynı seansta çıkarılabildiğini belirten Uzm. Dr. Poşul, “İşlem sırasında saptanan polipler özel cihazlarla güvenli şekilde alınabiliyor. Bu sayede hem tanı hem de tedavi aynı anda yapılabiliyor. Bu yaklaşım kolon kanseri gelişme riskini önemli ölçüde azaltıyor” dedi.
“Genç yaşta kolon kanseri artıyor”
Son yıllarda genç yaş grubunda kolon kanseri vakalarının arttığını söyleyen Uzm. Dr. Poşul, “Bu artışta işlenmiş gıdalarla beslenme, liften fakir diyet, obezite ve hareketsiz yaşam tarzı etkili oluyor. Genç bireyler dışkıda kanama, geçmeyen kabızlık ya da ishal, karın ağrısı gibi belirtileri basit nedenlere bağlamamalı ve mutlaka değerlendirilmelidir” ifadelerini kullandı.
“Yapay zekâ erken tanı oranlarını artırıyor”
Endoskopi teknolojilerindeki yeniliklere de değinen Uzm. Dr. Poşul, “Yapay zekâ destekli sistemler, doktorun gözünden kaçabilecek küçük ya da gizli polipleri eş zamanlı tespit edebiliyor. Bu da lezyon yakalama oranlarını artırarak erken tanıya önemli katkı sağlıyor. Ayrıca yüksek çözünürlüklü görüntüleme sistemleri ve özel ışık teknolojileriyle dokular daha ayrıntılı değerlendirilebiliyor” dedi.
“Yaşam tarzı değişiklikleri önemli”
Mide ve bağırsak kanserlerinden korunmada yaşam tarzının büyük önem taşıdığını belirten Uzm. Dr. Poşul, “Bol lifli ve sebze ağırlıklı Akd eniz tipi beslenme benimsenmeli. İşlenmiş et tüketimi sınırlandırılmalı, düzenli egzersiz yapılmalı, sigara ve alkolden uzak durulmalıdır. Tarama programlarının aksatılmaması ise erken tanı açısından hayati önem taşımaktadır” ifadelerini kullandı.
