Diyabet tedavisinde yeni yaklaşım: Sadece kan şekeri değil, kalp ve kilo da önemli

Dünya genelinde 20-79 yaş grubunda yaklaşık 589 milyon kişi diyabetle yaşıyor. Tip 2 diyabet tedavisinde güncel yaklaşım, kan şekerini kontrol altına almanın yanı sıra kilo yönetimini ve kalp-damar risklerini de birlikte değerlendirmeyi gerektiriyor. Uzm. Dr. Enver Şükrü Göncüoğlu, glp-1 temelli tedavilerin uygun hastalarda bu bütüncül yaklaşımın bir parçası olabildiğine dikkat çekti.

Diyabet, yalnızca kan şekeri yüksekliğiyle sınırlı bir sağlık sorunu değil. Uzun süre kontrol altında tutulamayan kan şekeri; kalp-damar hastalıkları, böbrek sorunları, sinir hasarı ve görme kaybı gibi önemli komplikasyonların gelişme riskini artırabiliyor. Bu nedenle günümüzde tip 2 diyabet tedavisinde yalnızca kan şekeri değerlerine değil, kişinin kilosuna, kalp ve böbrek sağlığına, eşlik eden hastalıklarına ve genel risk durumuna da bakılıyor.

Medicana Kadıköy Hastanesi İç Hastalıkları Uzmanı Uzm. Dr. Enver Şükrü Göncüoğlu, tedavi planının kişiye göre belirlenmesinin önemini vurguladı. GLP-1 reseptör agonistleri olarak bilinen ilaç grubunun da bu yaklaşımın öne çıkan seçenekleri arasında yer aldığını belirten Göncüoğlu, bu ilaçların her diyabet hastası için uygun olmadığını ve tedavi kararının kapsamlı bir değerlendirmeyle verilmesi gerektiğini belirtti.

GLP-1 hormonunun vücuttaki rolü

Uzm. Dr. Enver Şükrü Göncüoğlu, GLP-1 hormonunun vücuttaki rolüne ilişkin, “GLP-1, yemek sonrasında bağırsaklardan salgılanan ve kan şekeri düzenlenmesinde rol oynayan bir hormondur. Kan şekeri yükseldiğinde insülin salgılanmasını desteklerken, glukagon adı verilen ve kan şekerini yükselten hormonun salgılanmasını azaltır. Ayrıca mide boşalmasını yavaşlatabilir ve iştah üzerinde etkili olabilir. GLP-1 reseptör agonistleri ise bu hormonun etkilerini taklit ederek kan şekeri kontrolüne katkı sağlar. Bazı ilaçlar kilo kaybını da destekleyebilir. Bu özellikleri nedeniyle özellikle tip 2 diyabeti bulunan ve fazla kilo ya da obeziteyle yaşayan bazı kişilerde tedavi seçenekleri arasında değerlendirilebilir” dedi.

Göncüoğlu, bu ilaçların etkisinin yalnızca tartıdaki değişim üzerinden değerlendirilmemesi gerektiğini belirterek “Tip 2 diyabette tedavinin amacı yalnızca kan şekeri değerini düşürmek değildir. Kişinin uzun vadeli sağlık risklerini azaltmak, yaşam kalitesini korumak ve diyabete bağlı komplikasyonların önüne geçmek de önemlidir. GLP-1 temelli ilaçlar, uygun hastalarda kan şekeri kontrolüne katkı sağlarken kilo yönetimi açısından da yarar sunabilir. Ancak hangi tedavinin seçileceği; kişinin mevcut hastalıkları, kullandığı ilaçlar ve tedavi hedefleri dikkate alınarak belirlenmelidir” ifadelerini kullandı.

Kalp ve böbrek sağlığı neden tedavi kararında önemli?

Tip 2 diyabetin kalp-damar hastalıkları ve kronik böbrek hastalığı açısından önemli risk faktörlerinden biri olduğunu belirten Göncüoğlu sözlerini şöyle sürdürdü:

“Tedavi planlanırken kan şekeri değerlerinin yanı sıra kişinin daha önce kalp krizi geçirip geçirmediği, damar hastalığı bulunup bulunmadığı ve böbrek fonksiyonları da değerlendirilmelidir. Bazı GLP-1 reseptör agonistlerinin, belirli hasta gruplarında kalp-damar olaylarının azaltılmasına katkı sağladığı gösterilmiştir. Böbrek hastalığı bulunan bazı kişilerde de kan şekeri kontrolü ve böbrek sağlığının korunması açısından yarar sağlayabilen tedavi seçenekleri mevcuttur. Bununla birlikte bu etkiler tüm ilaçlar ve tüm hastalar için aynı değildir. Tedavi seçiminde ilacın kanıtlanmış etkileri, kişinin sağlık durumu ve diğer tedavi seçenekleri birlikte ele alınmalıdır.”

Diyabet yönetiminde bütüncül değerlendirmenin önemine dikkat çeken Göncüoğlu, “Kan şekeri hedeflerine ulaşmak önemli olsa da hastanın kalp-damar ve böbrek sağlığını göz ardı etmemek gerekir. Bazı kişilerde kalp-damar riskini azaltan veya kilo yönetimini destekleyen ilaçlar tedavi planında öne çıkabilir. Burada tek bir ilaçtan herkes için aynı sonucu beklemek doğru değildir. Tedavinin yararı, olası riskleri ve kişinin ihtiyaçları birlikte değerlendirilmelidir” dedi.

GLP-1 tedavileri herkes için uygun değil

GLP-1 temelli ilaçların son yıllarda kilo kaybıyla da gündeme geldiğini belirten Göncüoğlu, “Bu ilaçların yalnızca zayıflama amacıyla ve hekim değerlendirmesi olmadan kullanılması doğru değildir. İlaç seçimi yapılırken diyabetin türü, eşlik eden hastalıklar, mevcut tedaviler, olası yan etkiler ve kişiye özgü riskler dikkate alınmalıdır. Bulantı, kusma, ishal, kabızlık ve karın bölgesinde rahatsızlık gibi sindirim sistemi yan etkileri görülebilir. Bazı kişilerde bu etkiler tedavinin sürdürülmesini zorlaştırabilir. Ayrıca kişinin sağlık geçmişine göre özel değerlendirme gerektiren durumlar bulunabilir. Bu nedenle tedaviye başlama, doz ayarlama veya ilacı bırakma kararları hekim kontrolünde alınmalıdır” ifadelerini kullandı.

Diyabet yönetiminde ilaç tedavisinin yanı sıra yaşam tarzı değişikliklerinin de önem taşıdığını vurgulayan Göncüoğlu, “Dengeli beslenme, düzenli fiziksel aktivite, uyku düzeni ve kontrollerin sürdürülmesi de önemlidir. GLP-1 tedavileri bu temel yaklaşımların yerine geçmez; uygun görülen kişilerde tedavi planının bir parçası olarak değerlendirilir. Dünya Diyabet Günü, diyabetin yalnızca kan şekeri ölçümlerinden ibaret olmadığını ve uzun vadeli sağlık risklerinin birlikte ele alınması gerektiğini hatırlatmaktadır. Tip 2 diyabet tedavisinde kişiye özel yaklaşım; kan şekeri kontrolü, kilo yönetimi, kalp ve böbrek sağlığı ile yaşam kalitesinin birlikte değerlendirilmesini gerektirir. GLP-1 temelli tedaviler de bu hedefler doğrultusunda, uygun hastalarda ve tıbbi takip altında kullanılabilecek seçenekler arasında yer alır” diyerek sözlerini sonlandırdı.