Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan tarafından Cuma günü Mekke’de imzalanan ortak savunma anlaşması, uluslararası basında geniş yankı uyandırdı. Haberlerde, “NATO tarzı savunma anlaşması”, “Müslüman NATO’su”, “Atina’da utanç” ifadelerine yer verildi. İsrail medyası, Suudi Arabistan’ı anlaşmaya yönelten etkenin, ABD’nin Suudi Arabistan’ın yanında durmayacağından duyulan endişe ve güvenlik garantilerine yönelik güvensizliğin etkili olduğunu belirtti.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman ve Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif tarafından imzalanan “Mekke Ortak Savunma Anlaşması”, uluslararası medyada geniş bir şekilde ele alındı. İngiliz Guardian gazetesi, gelişmeyi “Suudi Arabistan, Pakistan ve Türkiye, Yemen’deki Husi saldırıları sürerken, NATO tarzı savunma paktı imzaladı” başlığıyla duyurdu. Haberde, anlaşmanın üç ülkeden birine yönelik saldırının tamamına yapılmış sayılmasını öngördüğü ifade edildi. Haberde ayrıca, “Suudi Arabistan, Pakistan ve Türkiye, karşılıklı savunma anlaşması imzalayarak İslam dünyasının en etkili üç ülkesini, NATO benzeri bir pakt altında bir araya getirdi” denildi.
Channel 4, anlaşmanın Mekke’de imzalanmış olmasına dikkat çekti
İngiltere’de yayın yapan Channel 4 televizyonu ise paktı “Müslüman NATO’su” olarak nitelendirdi. Haberde anlaşmanın katılımcı ülkelerin başkentlerden birinde değil, İslam’ın mukaddes şehri Mekke’de imzalandığına dikkat çekilerek, “Bu anlaşma, Sünni Müslüman ülkelerin en güçlü üç ülkesini bir araya getiriyor” denildi.
Haberde ayrıca anlaşmanın, İran’a yönelik saldırıların ardından ABD’nin Orta Doğu’daki egemenliğinin sorgulandığı bir dönemde geldiğine dikkat çekildi.
DW: “Mekke Anlaşması, tarihi önemde”
Alman Deutsche Welle ise haberinde “Mekke Anlaşması tarihi önemde” başlığını kullandı. Anlaşmanın üç devlet arasındaki savunma iş birliğinin tüm alanlarda geliştirilmesini öngördüğüne dikkat çekildi.
CNN: “NATO benzeri bir savunma anlaşması”
ABD’li yayın kuruluşu CNN ise Suudi Arabistan’ın İslam dünyasının askeri açıdan en güçlü ülkeleri Türkiye ve Pakistan ile NATO benzeri bir savunma anlaşması imzaladığını ifade etti. Üç ülkenin uzun yıllara dayanan güvenlik ilişkilerini kolektif bir savunma ittifakına dönüştürdüğü kaydedilen haberde, “Türkiye, ABD’nin ardından NATO’nun en büyük ikinci ordusuna sahipken, Pakistan ise nükleer silah bulunduran tek ülke konumunda” denildi. Haberde bir Türk yetkilinin bölgedeki diğer ülkelerin de anlaşmaya katılabileceğine ilişkin açıklamasına yer verilerek anlaşmanın NATO’ya benzer bir şekilde yeni üyeler kabul ederek genişleyebileceği ihtimaline de dikkat çekildi.
Yunan basını: “Atina’da utanç”
Yunan Kathimerini gazetesi, Vasilis Nedos imzalı bir yazıda anlaşmanın Yunanistan açısından etkilerini ele aldı. Değerlendirmede Atina’nın Suudi Arabistan’la 5 yıldır kurmaya çalıştığı stratejik ilişkiden sonuç alınamadığı ve Yunanistan’ın Suudi Arabistan’ın korunması için destek sağlamasına rağmen Riyad’ın Türkiye ve Pakistan’la ittifak kurmayı tercih ettiğine dikkat çekildi. “Mekke Anlaşması, yeni dengeler ve Atina’da utanç oluşturuyor” başlıklı yazıda Atina’nın Suudi Arabistan ile ilişkilere yaptığı yatırımdan meyve alamadığına işaret edildi. Yazıda anlaşmanın Türkiye’nin askeri ve siyasi ağırlığını artıracağı ve Suudi finansmanı ile Türkiye ve Pakistan’ın savunma kapasitelerini birleştireceği de ifade edildi. Durumun ayrıca Türkiye’nin Körfez’deki savunma ihracatını artıracağı, bölgesel nüfuzunu güçlendireceği ve Atina açısından endişe kaynağı olacağı belirtildi.
Yunan TVXS haber portalı ise anlaşmayı “Miçotakis hükümetinin Suudi Arabistan politikasının başarısızlığı” olarak yorumladı. Yunanistan’ın Suudi Arabistan’ın savunmasına destek olmak için bu ülkeye Patriot hava savunma sistemi konuşlandırdığına da dikkat çekilen yazıda, Atina’nın tüm yatırımlarına rağmen stratejik bir kazanım elde edemediği vurgulandı.
Kıbrıslı Rum yayıncı AlphaNews ise Mekke anlaşmasını Türkiye’nin Yunanistan’a yönelik “casus belli” (savaş sebebi) kararı ve Kıbrıs’taki Türk askeri varlığı açısından ele aldı. Bugün yayınlanan analizde Türkiye’nin nükleer güce sahip Pakistan ve finansal güce sahip Suudi Arabistan’la kolektif savunma ittifakı kurmasının bölgedeki güç dengelerini etkileyebileceği yorumu yapıldı.
İsrail basını, anlaşmanın Suudi Arabistan’la normalleşmeye etkisine odaklandı
İsrail basınındaki haber ve yorumlarda özellikle anlaşmanın İsrail ve Suudi Arabistan arasında ABD Başkanı Donald Trump tarafından teşvik edilen muhtemel bir normalleşme anlaşmasına etkisine odaklanıldığı görüldü. Times of Israel, gelişmeyi, “Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan, İran Savaşı’nın gölgesinde ortak savunma anlaşması imzaladı” başlığıyla verdi. Anlaşmanın NATO üyesi Türkiye, nükleer güç Pakistan ve İslam’ın kutsal mekanlarına ev sahipliği yapan Suudi Arabistan’ı bir araya getirdiği ifade edilen haberde, “Anlaşma, bölgede savaşın yayılmasından endişe duyan ve ABD ile yakın ilişkilere sahip olan 3 Sünni çoğunluklu ülkeyi bir araya getirdi” denildi.
Times of Israel’de yayınlanan bir yorumda ise Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nın üç ülkenin ABD ve NATO ile mevcut ilişkilerini terk ettikleri anlamına gelmediği ve güvenliklerini Washington’a bağımlı bırakmadan alternatif seçenekler geliştirmeye çalıştıkları ifade edildi. Raghu Kondori imzalı yorumda anlaşmanın İsrail açısından Suudi Arabistan’ın pazarlık gücünü yükseltebilecek ve İsrail ile normalleşme sürecinde Suudi Arabistan’a avantaj kazandırabilecek bir etken olduğu savunuldu. Yazıda, “Washington açısından ise bu yapı, ABD’nin bölgedeki etkisinin tamamen sona ermesinden çok, ortakların artık yalnızca ABD güvenlik garantilerine dayanmak istemediğini gösteriyor” denildi.
“Suudi Arabistan’ı bu ittifaka yönelten etken, ABD’nin yanında durmayacağından duyulan endişe”
İsrail’de yayın yapan i24, “Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan, ortak savunma paktı imzaladı” başlıklı haberinde anlaşmanın bu üç ülkeden herhangi birine yapılacak silahlı saldırının, tümüne yapılmış sayılacağına vurgu yaptı. Haberde anlaşmanın İran savaşı sırasında Suudi Arabistan’ın kritik altyapısı ve petrol tesislerinin saldırıya maruz kaldığı ve ülkenin savunma ortaklıklarını çeşitlendirme arayışı içinde olduğu bir dönemde geldiğine dikkat çekildi.
Ynet tarafından yayımlanan bir yazıda ise Suudi Arabistan’ı bu ittifaka yönelten etkenin, ABD’nin Suudi Arabistan’ın yanında durmayacağından duyulan endişe ve güvenlik garantilerine yönelik güvensizliğin etkili olduğu ifade edildi. Anlaşmanın İsrail ve Suudi Arabistan arasındaki normalleşme sürecini zorlaştırdığı da ifade edilirken, kapının da tamamen kapanmadığı ifade edildi.
Jerusalem Post ise İsrailli emekli Tuğgeneral ve eski Ulusal Güvenlik Konseyi Başkanı Yaakov Nagel’in görüşlerine yer verdiği bir değerlendirmede, anlaşmanın Suudi Arabistan açısından “ABD yönetimi üzerinde baskı oluşturacak diplomatik bir manevra” olduğu belirtildi.
