Rusya’nın Birleşmiş Milletler (BM) Daimi Temsilcisi Vasiliy Nebenzya, BM’de veto edilen Bahreyn’in Hürmüz Boğazı’nda seyrüsefer özgürlüğüne ilişkin karar tasarısına ilişkin, “Böylesine tek taraflı bir kararın kabul edilmesi, müzakerelerin yeniden başlamasına yönelik her türlü ihtimali zayıflatırdı” ifadelerini kullandı. Çin’in BM Daimi Temsilcisi Fu Cong ise, ABD’nin “bir medeniyetin varlığını tehdit ettiği” ortamda böyle bir karar tasarısının kabul edilmesinin yanlış mesaj vereceğini söyledi.
Birleşmiş Milletler (BM) nezdindeki büyükelçiler, Bahreyn öncülüğünde Hürmüz Boğazı’nın açılmasına ilişkin oylamaya sunulan karar tasarısının Çin ve Rusya tarafından veto edilmesinin ardından BM Güvenlik Konseyi oturumunda konuyu değerlendirdi. ABD’nin BM Daimi Temsilcisi Mike Waltz, 15 üyeli BM Güvenlik Konseyi’nin daimi üyeleri Rusya ve Çin’in tasarıyı veto etmelerini kınadı. Waltz, İran’ın Hürmüz Boğazı’nı kapatmasının Kongo, Sudan ve Gazze Şeridi gibi insani yardıma ihtiyaç duyan bölgelere tıbbi yardım ve malzeme gönderilmesini de engellediğini söyleyerek, vetoların “yeni bir dip noktasını” temsil ettiğini söyledi. Waltz, “Bu ülkelerin (Rusya ve Çin), engelleme ve yapay karmaşa üretme yoluyla Güvenlik Konseyi’ni felç edebildiklerini zaten biliyoruz. Bugünkü veto ise yeni bir dip noktayı temsil ediyor” ifadelerini kullandı.
“Küresel ekonomiyi silah zoruyla rehin tutuyorlar”
Waltz, İran’ın Hürmüz Boğazı’nı kapatmasına ilişkin, “Buna kimse tolerans göstermemeli. Küresel ekonomiyi silah zoruyla rehin tutuyorlar. Çin ve Rusya, bugün buna göz yumdu. Körfez’i boyun eğdirmeye çalışan ve kendi halkına zulmeden bir rejimin yanında yer aldılar” şeklinde konuştu.
Waltz, İran’ın Hürmüz Boğazı’nı yeniden açmayı, barış arayışına girmeyi ve yaptıklarını telafi etmeyi seçebileceğini söyledi. ABD’li daimi temsilci, “Ancak o zamana kadar ve sonrasında, sorumlu ulusları Hürmüz Boğazı’nı güvence altına alma konusunda bizlere katılmaya davet ediyoruz. Ulusları, Hürmüz Boğazı’nı korumaya, hukuka uygun ticarete, insani yardımlara ve dünya ticaretinin serbest dolaşımına açık tutmaya davet ediyoruz” dedi.
Fransa da vetoları kınadı
Fransa’nın BM Daimi Temsilcisi Jerome Bonnafont da Rusya ve Çin’in vetolarını kınayarak, “Bu karar tasarısı ile amaçlanan, gerginliğin tırmanmasına yol açmadan Boğaz’ın güvenliğini sağlamak için kesinlikle ve tamamen savunma amaçlı tedbirleri teşvik etmekti” dedi.
Rusya temsilcisi, tasarı metninin taraflı olduğunu söyledi
Rusya’nın BM Daimi Temsilcisi Vasiliy Nebenzya, tasarı metninin İran aleyhinde taraflı olduğunu söyledi. Rus temsilci, Rusya ve Çin’in deniz güvenliği de dahil olmak üzere Orta Doğu’daki duruma ilişkin alternatif bir karar tasarısı sunduğunu belirtti. Moskova’nın dünya genelinde serbest deniz ulaşımını desteklediğini vurgulayan Nebenzya, “Böylesine tek taraflı bir kararın kabul edilmesi, müzakerelerin yeniden başlamasına yönelik her türlü ihtimali zayıflatırdı” dedi.
Rus temsilci, kararın halen bazı devletler tarafından yürütülen önemli ve faydalı barış girişimlerini engelleyeceğine inandıklarını söyledi.
Çin temsilcisi, tasarının kabulünün yanlış mesaj vereceğini belirtti
Çin’in BM Daimi Temsilcisi Fu Cong ise ABD’nin “bir medeniyetin varlığını tehdit ettiği” ortamda böyle bir karar tasarısının kabul edilmesinin yanlış mesaj vereceğini söyledi. Pekin’in Hürmüz Boğazı’nın kapatılmasını tasvip etmediğini ve karar tasarısını destekleyen ülkelerin endişelerini anladığını vurgulayan Büyükelçi Fu Cong, diğer yandan tasarı metninin “çatışmanın kök nedenlerini ve bütün resmini yansıtmadığını ve “tek taraflı bir kınama ve baskı içerdiğini” ifade etti.
İran temsilcisi, vetonun saldırıyı meşrulaştırmayı engellediğini söyledi
İran’ın BM Daimi Temsilcisi Emir Said İravani ise Çin ve Rusya tarafından benimsenen tutumu överek, “Eylemleri, saldırının meşrulaştırılması için Güvenlik Konseyi’nin kötüye kullanımının önüne geçti” dedi.
İranlı büyükelçi, BM Genel Sekreteri’nin özel temsilcisinin de görüşmeler yürütmek üzere Tahran yolunda olduğunu açıkladı.
Pakistan: “Diyaloğa dönüş için zaman ve alana ihtiyaç duyuluyor”
Oylamada çekimser kalan iki ülkeden biri olan Pakistan’ın BM Daimi Temsilcisi İftihar Ahmed ise Pakistan’ın Hürmüz Boğazı’ndaki acil duruma katıldığını ancak “devam eden diplomatik çabaların diyaloğa dönüşü kolaylaştırabilmesi için zaman ve alana ihtiyaç duyulduğunu” söyledi.
BM oturumundaki oylama
İran ve ABD ile İsrail arasındaki çatışmaların sürdüğü bir dönemde gerçekleştirilen oturumda Bahreyn’in Hürmüz Boğazı’ndaki seyrüsefer özgürlüğü ve deniz taşımacılığının BM desteği ile güvence altına alınmasına yönelik karar tasarısı oylamaya sunulmuştu. Çin ve Rusya, söz konusu tasarıyı veto etmişti. Söz konusu oylamada toplamda 11 kabul, 2 ret ve 2 çekimser oy kullanılmıştı. Tasarının veto edilmesiyle birlikte Hürmüz Boğazı’nda deniz taşımacılığının BM Güvenlik Konseyi desteğiyle güvence altına alınmasına yönelik girişimler engellenmişti.
