New York Belediye Başkanı Zohran Mamdani, 11 Eylül 2001 terör saldırılarının ardından Ground Zero (Sıfır Noktası) çevresindeki hava kalitesine ilişkin 170 binden fazla sayfalık belgeyi kamuoyuna açıkladı. Belgeler, dönemin şehir yetkililerinin bölgede solunan havanın güvenli olmadığına ilişkin bilgilere sahip olmasına rağmen kamuoyuna hava kalitesi konusunda güvence verdiğini ortaya koydu.
New York Belediye Başkanı Zohran Mamdani, 11 Eylül 2001’de düzenlenen terör saldırılarının üzerinden yaklaşık 25 yıl geçmesinin ardından saldırının Ground Zero (Sıfır Noktası) çevresindeki hava kalitesine ilişkin 170 binden fazla sayfalık belgeyi kamuoyuyla paylaştı.
New York Belediyesi tarafından paylaşılan belgeler, Dünya Ticaret Merkezi’nin yıkılmasının ardından Sıfır Noktası ve çevresindeki hava kirliliğine ilişkin dönemin yönetiminin elindeki bilgileri ve kurum içi yazışmaları içeriyor. Belgeler, şehir yetkililerinin saldırıların ardından Aşağı Manhattan’ın yeniden açılması sürecinde bölgedeki hava şartlarına ilişkin ciddi risklerden haberdar olduğunu gösterdi.
“11 Eylül’ün bedeliyle yüzleşiyoruz”
11 Eylül saldırılarının yol açtığı can kayıplarının saldırı günüyle sınırlı kalmadığına dikkat çeken Mamdani, “Yıllar geçtikçe ve insan kaybı arttıkça, bir başka New Yorklu çok erken yaşta bizden alındığında 11 Eylül’ün bedeliyle yüzleşiyoruz. Şimdi, yaklaşık 25 yıl sonra, 11 Eylül’le bağlantılı hastalıklardan ölenlerin sayısı, o gün ölenlerin sayısından daha fazla” dedi.
Mamdani, paylaşılan belgelerin saldırıların ardından bölgede bulunan binlerce kişinin yaşadığı sağlık sorunlarının anlaşılması açısından da önem taşıdığını vurguladı. Mamdani, dönemin yönetimini sert sözlerle eleştirerek, “İnsanlar hastalandı çünkü güvendikleri liderler yalan söyledi ve onlara zehirli havayı solumanın güvenli olduğunu söyledi” ifadelerini kullandı.
“Harding Muhtırası” dikkat çekti
Belgeler arasında Sıfır Noktası’nda yapılan hava kalitesi ölçümlerinin yanı sıra dönemin New York Belediye Başkan Yardımcısı Robert Harding’e gönderilen ve “Harding Muhtırası” olarak bilinen kurum içi yazışmalar da bulunuyor. Muhtıra, şehir yetkililerinin 11 Eylül sonrasında oluşan hava kirliliği ve bölgede çalışanlara yeterli koruyucu ekipman sağlanmaması nedeniyle binlerce muhtemel hukuki süreçle karşı karşıya kalınabileceğini değerlendirdiğini ortaya koyuyor. Belgelerde ayrıca, muhtemel davalar karşısında New York Belediyesi’nin yasal sorumluluğunu sınırlandırabilecek hukuki seçeneklerin de ele alındığı görülüyor.
Söz konusu belgeler, dönemin yetkililerinin Sıfır Noktası çevresindeki sağlık riskleri konusunda hangi bilgilere ne zaman sahip olduğu ve bu bilgiler ışığında kamuoyuna yapılan açıklamalar arasındaki farkı yeniden gündeme taşıdı.
“Şehrin de bunu bildiği artık çok açık”
Mamdani, basın toplantısında 11 Eylül kurbanlarının aileleri, saldırılardan sağ kurtulanlar ve ilk müdahale ekiplerinin hakları için uzun yıllardır çalışmalar yürüten televizyon sunucusu ve aktivist Jon Stewart’a söz verdi. Stewart, saldırıların ardından bölgedeki toksik maddelerin yalnızca Sıfır Noktası ile sınırlı kalmadığını belirterek, “Havada, yerde, pencere pervazlarında, klimalarınızda, evcil hayvanlarınızda ve kıyafetlerinizde zehir vardı ve bu zehir aylarca orada kaldı. Herkes biliyordu. Şimdi şehrin de bunu bildiği çok açık” dedi.
Belgeler geçen yıl 68 kutu içerisinde bulundu
New York Belediyesi yetkililerine göre, kamuoyuna açıklanan belgeler geçen yıl bir belediye binasında bulunan 68 kutunun içinde yer alıyordu. Belgelerin, 11 Eylül saldırılarının 25’inci yıl dönümü öncesinde kamuoyuna açılması kararlaştırıldı. Hayatta kalanlar, ilk müdahale ekipleri ve 11 Eylül sonrasında toksik maddelere maruz kalmaları nedeniyle sağlık sorunları yaşayan kişiler yıllardır söz konusu kayıtların açıklanması için çağrıda bulunuyordu. 11 Eylül mağdurlarının sağlık hakları konusunda faaliyet gösteren 9/11 Health Watch adlı kuruluş da belgelerin kamuoyuna açıklanması amacıyla New York Belediyesi’ne karşı dava açmıştı.
170 binden fazla belge kamuoyunun erişimine açıldı
New York Belediyesi, belgeler için çevrim içi ve aranabilir özel bir portal oluşturulduğunu açıkladı. Portalda yer alan kayıtların ücretsiz olarak incelenebileceği ve indirilebileceği, önümüzdeki aylarda sisteme yeni belgelerin de eklenmeye devam edeceği bildirildi. Belgelerin, Dünya Ticaret Merkezi’nin çökmesinin ardından Aşağı Manhattan’ın yeniden açılması ve bölgenin normale döndürülmesi sürecinde şehir yönetiminin hava kalitesi ve halk sağlığı risklerine nasıl yaklaştığının daha ayrıntılı biçimde ortaya konulmasını sağlaması bekleniyor.
Terör saldırılarının halk sağlığı üzerindeki etkileri sonraki yıllarda da devam etti. Sıfır Noktası’nda aylar boyunca görev yapan itfaiyeciler, polisler, sağlık çalışanları, arama-kurtarma ekipleri ve bölgede yaşayan veya çalışan binlerce kişi enkazdan yayılan toksik maddelere maruz kaldı. Takip eden yıllarda 11 Eylül’le bağlantılı kanserler ve diğer hastalıklar nedeniyle binlerce kişi daha yaşamını yitirdi.
11 Eylül saldırıları
11 Eylül 2001’de kaçırılan 4 yolcu uçağından ikisi New York’un sembol yapılarından İkiz Kuleler olarak da bilinen Dünya Ticaret Merkezi’ne, kaçırılan bir diğer uçak ise ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon) binasına çarpmıştı. Kaçırılan son uçak, hedefi olan başkent Washington DC’deki Federal Hükümet binasına varamadan Pensilvanya’da düşürülmüştü. 11 Eylül saldırıları sonucunda uçakları kaçıran 19 terörist hariç 2 bin 977 kişi yaşamını yitirmişti. Saldırılardan sorumlu tutulan terör örgütü El Kaide lideri Usame Bin Ladin ise 10 yıl sonra 2011’de Pakistan’da ABD ordusu tarafından öldürülmüştü.
