Bosna Hersek’teki Srebrenitsa soykırımına göz yummakla suçlanan Hollanda’nın o dönemdeki Savunma Bakanı Joris Voorhoeve, Srebrenitsa’ya yönelik çabalarının kendi ülkesi Hollanda, Avrupa Birliği (AB) ve Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi tarafından engellendiğini söyledi.
Eski Hollanda Savunma Bakanı Joris Voorhoeve, Temmuz 1995’te Srebrenitsa’da yaşanan soykırımda Batı ülkelerinin sorumluluğuna işaret etti. Bosna Hersek’teki savaş zamanında Birleşmiş Milletler (BM) tarafından “güvenli bölge” ilan edilen Srebrenitsa kentinde silahsızlandırılan sivil Bosna Hersekli Müslümanları korumakla görevlendirilen Hollanda’nın o dönemki Savunma Bakanı Voorhoeve, uluslararası Balkan Araştırmacı Gazetecilik Ağı’na (BIRN) yaptığı açıklamada, Srebrenitsa’da görev yapan Hollandalı barış gücü taburunu güçlendirmek için defalarca girişimde bulunduğunu söyledi. Hollandalı eski bakan, bu çabaların yalnızca kendi ülkesi Hollanda tarafından değil, diğer devletler, AB ve BM Güvenlik Konseyi tarafından da engellendiğini belirtti.
Sorumluluğun bir kısmının kendisine ait olduğunu kabul etti
Soykırım suçlusu Bosnalı Sırp komutan Ratko Mladiç karşısında üzerine düşenleri yapmayanların listesinin uzun olduğunu ifade eden Voorhoeve, bu sorumluluğun bir kısmının da kendisine ait olduğunu kabul etti. Bugün 80 yaşında olan Voorhoeve, yaşananları düşünmeden tek bir gününün dahi geçmediğini söyledi. Voorhove, “NATO uçakları olaydan birkaç gün önce, en geç 10 Temmuz’da hareket etmiş olsaydı, bu korkunç sonucu belki değiştirebilirdi” dedi.
Hollandalı eski bakan açıklamasında, “Srebrenitsa’nın düşmesi gerekmiyordu. Elbette gerçek tek suçlu, emri veren Mladiç’tir. Ancak Srebrenitsa’yı kurtarma çabasına katılan bütün ülkeler, farklı ölçülerde de olsa, ihmalleri nedeniyle sorumluluk taşıyor. Buna AB üyeleri, BM Güvenlik Konseyi ve elbette ben de dahilim. Bu yerleşim bölgesini kurtarmaya çalışma görevini üstlenmiştim fakat başarısız oldum” dedi.
“Hiç kimse gelmek istemedi”
Göreve geldiği 1994 yılından itibaren Srebrenitsa’da görev yapan ve “Dutchbat” olarak bilinen Hollanda taburunu güçlendirmeye çalıştığını söyleyen Voorhoeve, Hollanda ordusunun komuta kademesinin katliamlardan kaçarak kendilerine sığınan Boşnakları korumak yerine bir tür “tarafsızlık” anlayışını sürdürmeye çalıştıklarına inandığını söyledi.
Barış misyonunun tehlikeli derecede yetersiz donatıldığını ifade eden Voorhoeve, bu nedenle NATO üyesi ülkelerin savunma bakanlarına, “Bize kim katılacak? Srebrenitsa’da bize kim yardım edecek?” diye sorduğunu söyledi.
Voorhoeve birçok ülkenin, büyük devletlerin bölgede bulunmasının daha güçlü bir caydırıcılık sağlayacağını düşündüğünü belirterek, “Kimse gelmek istemedi” dedi.
“Münih Güvenlik Konferansı’ndaki uyarılarım dikkate alınmadı”
İspanya ve Danimarka ile daha sonra yürütülen ikili görüşmelerden de sonuç alamadıklarını söyleyen Voorhoeve, 1995 yılı mart ayında Münih Güvenlik Konferansı’nda Bosna Hersek’in doğusundaki güvenli bölgelerin güvenliğinin artık garanti edilemeyeceği uyarısında bulunduğunu aktardı.
Uyarılarının dikkate alınmaması üzerine bir makale de kaleme alındığını anlatan Voorhoeve, bu yazının hiç yayınlanmadığını söyledi. Dönemin Hollanda Dışişleri Bakanı Hans van Mierlo’nun, kendisine Hollanda’nın BM nezdindeki politikasından kendisinin sorumlu olduğunu ve Savunma Bakanlığı’nın görevinin sadece bu politikayı uygulamak olduğunu söylediğini belirten Voorhoeve, “Dışişleri Bakanı, makaleyi yayımlamamı yasakladı” dedi.
Voorhoeve, burada kendi adına yaptığı ihmali ise konuyu Bakanlar Kurulu gündemine taşımamış olmak olarak nitelendirdi.
Voorhoeve ayrıca, hafif silahlarla donatılmış Hollandalı askerler için ağır silah talep etmemiş olmasını da, sonuç alınıp alınmayacağı kesin olmasa da kendi adına bir ihmal olarak nitelendirdi.
Eski Savunma Bakanı, Sırp komutan Rakto Mladiç’in Srebrenitsa’ya saldırı başlatmasından sonra Hollanda’nın Lahey kentinde kalmak yerine Hırvatistan’ın başkenti Zagreb’e giderek BM kuvvetlerinin Fransız komutanı General Bernard Janvier ile görüşmemiş olmasından da pişmanlık duyduğunu söyledi.
“Başbakan Kok, bunun BM’nin başarısızlığı olduğunu savunuyordu”
Srebrenitsa’nın düşmesinin ardından istifayı düşündüğünü belirten Voorhoeve, dönemin Hollanda Başbakanı Wim Kok’un kendisinden bunu yapmamasını istediğini ifade etti. Voorhoeve, Kok’un kendisine, “Böyle bir istifa, bu trajediye Hollanda’nın başarısızlığının neden olduğu yönünde yanlış bir izlenim oluşturur” dediğini aktardı.
Voorhoeve, “Kok, bunun BM’nin başarısızlığı olduğunu savunuyordu” dedi.
Hollandalı güçler, 8 binden fazla Müslümanı şehri kuşatan Sırp güçlerine teslim etmişti
Bosna’daki savaş sırasında Birleşmiş Milletler koruması altındaki Srebrenitsa’nın 11 Temmuz 1995’te düşmesinin ardından Sırp güçleri, burada yaşayan 8 binden fazla Boşnak Müslümanı sistematik bir şekilde katletmişti. Kurbanların büyük bir bölümünü yetişkin ve çocuk yaştaki erkekler oluşturuyordu.
Srebrenitsa soykırımının ardından Ton Karremans komutasındaki Hollanda gücü, 11 Temmuz 1995’te 8 binden fazla Müslümanı şehri kuşatan Sırp güçlerine teslim ederek, onları bile bile ölüme göndermekle suçlanmıştı.
Hollanda ise bu iddiaları reddetmiş ve Mladiç komutasındaki Sırp güçlerinin saldırısını durdurma konusunda çaresiz kaldıklarını ve Hollandalı askerlerin Srebrenitsa’ya “imkansız bir göreve” yollandıklarını savunmuştu.
