Fransa’da yüz binlerce kişinin katıldığı protestoların ardından yaşanan şiddet olayları üzerine Başbakan Sebastien Lecornu, belirli bölgelerde kısmi sokağa çıkma yasağı uygulanması talimatı verdi. Yaklaşık 2 bin 400 kişinin gözaltına alındığı ve binlerce işletmenin zarar gördüğü olayların ardından İçişleri Bakanı Laurent Nunez’in istifası Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron tarafından reddedildi.
Fransa’da hayat pahalılığı ve eğitim sistemindeki sorunlara karşı 17 Ekim’de düzenlenen kitlesel protestoların ardından yaşanan yağmalama, kundaklama ve şiddet olayları üzerine hükümet kriz masası oluşturdu. Başbakan Sebastien Lecornu, 19 Ekim’deki bakanlıklar arası toplantının ardından güvenlik, adalet ve ekonomi alanlarında alınan kararları açıkladı. Sert ve zaman zaman argo ifadeler kullanan Lecornu, kamu düzeninin yeniden sağlanması için gerekli tedbirlerin alınacağını belirtti.
Öğrenciler, sendikalar, Sarı Yelekliler hareketinden aktivistler ve farklı toplumsal kesimlerin katıldığı gösterilerde, hükümete göre yaklaşık 550 bin, organizatörlere göre ise 800 bin kişi sokaklara çıktı. Paris, Lyon, Marsilya, Bordeaux ve Limoges başta olmak üzere birçok kentte barikatlar kuruldu, yangınlar çıkarıldı, mağazalar yağmalandı ve kamu binaları hedef alındı. Limoges’daki tarihi belediye binası kundaklanarak ağır hasar görürken, Marsilya’da belediye binasına girildi. Hafta sonu boyunca yaklaşık 2 bin 400 kişi gözaltına alınırken, polis, jandarma ve itfaiye personelinden 997 kişi yaralandı.
Lecornu: “Kamu düzenini yeniden sağlama kararlılığım tam”
Kriz toplantısının ardından konuşan Lecornu, valilere şiddet olaylarının yoğunlaştığı bölgelerde kısmi sokağa çıkma yasakları uygulanması talimatı verdiğini açıkladı. Başbakan, “Fransızlar televizyonlarının karşısında ülkenin her yerinde büyük bir kargaşa yaşandığını düşünüyor. Neyse ki durum böyle değil. Yaşanan kargaşa özellikle belirli kent merkezlerinde yoğunlaşıyor” dedi. Lecornu, “Valilerden bu akşamdan itibaren belirli bölgelerde kısmi sokağa çıkma yasakları uygulamalarını istedim. Belediye başkanları ve ticaret odalarıyla görüşülerek insanların ve işletmelerin korunmasına yönelik tedbirler belirlenecek” ifadelerini kullandı.
Olağanüstü hâl ihtimaline ilişkin soruyu da yanıtlayan Başbakan, “Kamu düzenini yeniden sağlama konusundaki kararlılığım tamdır. Gerekli olursa bunu da yaparım. Ancak şu anda kısmi sokağa çıkma yasaklarının daha uygun olduğunu düşünüyorum. Paris’in tamamını sokağa çıkma yasağı kapsamına almak söz konusu değil” diye konuştu.
“Kırıp dökenler bedelini ödemeli”
Yağmalama ve tahribat olaylarının sorumlularına ağır yaptırımlar uygulanacağını belirten Lecornu, “Her şeyden önce kırıp dökenler bedelini ödemeli” dedi. Başbakan, mahkûm edilen kişilerin sosyal yardımlarına el konulmasına imkân sağlayacak yasa tasarısının parlamentoya sunulacağını duyurdu. Şüphelilere yönelik adli işlem oranının yaklaşık yüzde 80 olduğunu belirten Lecornu, Paris’te yaklaşık 200 soruşturmacının güvenlik kamerası ve sosyal medya görüntülerini inceleyeceğini açıkladı. Lecornu, “Son derece güçlü ve kapsamlı bir cezai karşılık verilecek. Sosyal medyada birçok yağmacının görüntülerini gördük. Bazıları yüzlerini gizleme gereği bile duymamış. Çok büyük çaplı bir adli operasyon başlıyor” ifadelerini kullandı.
Binlerce işletmeye ekonomik destek
Lecornu zarar gören işletmeler için özel destek fonu oluşturulacağını, vergi ve sosyal güvenlik yükümlülüklerine ilişkin kolaylıkların değerlendirildiğini duyurdu. Başbakan, “İşletmelerin hızla yeniden açılmasını sağlamalıyız. Kısa çalışma desteğini yüzde 70 değil, doğrudan yüzde 100 oranında uygulayacağız. Yaşanan maddi yıkımın ardından bir de toplumsal yıkım yaşanması söz konusu olamaz” dedi.
Sigorta şirketleriyle görüşmelerin başlatıldığını belirten Lecornu, hasar tespit ve tazminat süreçlerinin hızlandırılacağını söyledi. Lecornu güvenlik güçlerini savunarak, “Üç haftadır bize polislerin insanları öldürdüğü veya yaraladığı anlatılıyor. Son 2 gündür ise polislerin ne yaptığı soruluyor. Polislerin cumhurbaşkanlığı seçimi sürecindeki siyasi tartışmalarda araç hâline getirilmesine izin veremeyiz” ifadelerini kullandı.
Ticaret Bakanı Serge Papin, olaylarda en az 3 bin işletmenin zarar gördüğünü tahmin ettiklerini açıkladı.
Polislerin kontrolü kaybetmesi tartışmanın fitilini ateşledi
Şiddet olaylarının ardından güvenlik güçlerinin hazırlıkları ve müdahale yöntemleri tartışma konusu oldu. Limoges Belediye Başkanı Guillaume Guerin, belediye binasının kundaklanmasından önce polislerin mühimmatının tükendiğini ve geri çekilmek zorunda kaldığını açıkladı.
El bombası patladı, gösterici sağ elini kaybetti
Saint-Etienne kentinde ise 17 yaşındaki bir gösterici, güvenlik güçlerinin kullandığı bir el bombasının patlaması sonucu sağ elini kaybetti. Olayla ilgili polis ve jandarma müfettişlikleri tarafından soruşturma başlatıldı. Paris’te de protestolar sırasında fenalaşan bir kişi, kalp-solunum durması sonucu hayatını kaybetti. Sosyal medyada hayatını kaybeden kişinin gönüllü sağlık görevlisi olduğu yönünde paylaşımlar yapıldı.
Macron, Nunez’in istifasını reddetti
Güvenlik güçlerinin bazı kentlerde kontrolü kaybetmesinin ardından İçişleri Bakanı Laurent Nunez’in istifası Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron tarafından reddedildi. Elysee Sarayı, kararın mevcut şartlarda güvenlik güçlerinin komuta zincirinde sürekliliğin sağlanması amacıyla alındığını açıkladı. Macron, istihbarat ve hazırlık çalışmalarındaki eksikliklerin giderilmesini ve yağmalama olaylarına karşı yeni müdahale yöntemlerinin hızla uygulanmasını istedi. Nunez de bazı kentlerde kontrolün kaybedildiğini kabul ederek yaşananlardan sorumluluk üstlendi.
Lecornu, İçişleri Bakanı’na desteğini yineleyerek, “Laurent Nunez’e güveniyor muyum? Evet. Aksi hâlde şu anda yanımda olmazdı. Durum zaten yeterince zor. Böyle bir ortamda istifa oyunları oynamanın zamanı değil. Zor zamanlarda devlet ayakta kalır” dedi.
Macron: “Öfke ve utanç duyuyoruz
Cumhurbaşkanı Macron, 18 Ekim’deki ulusa sesleniş konuşmasında, “Bu akşam hepimiz öfke ve utanç duyuyoruz” diyerek şiddet olaylarını kınadı. Yağmalama ve tahribata karışanlara karşı taviz verilmeyeceğini belirten Macron, güvenlik güçlerine desteğini yineledi. Göstericilerin toplumsal talepleriyle şiddet olaylarının birbirine karıştırılmaması gerektiğini vurgulayan Cumhurbaşkanı, Lecornu’dan siyasi partiler, sendikalar ve meslek örgütleriyle görüşmesini, güvenlik hazırlıklarındaki eksikliklerin de açıklığa kavuşturulmasını istedi.
Lecornu’dan aşırı sol gruplara seçim suçlaması
Başbakan Lecornu, istihbarat servislerinin değerlendirmelerine dayanarak bazı aşırı sol grupların cumhurbaşkanlığı seçimlerine kadar ülkede karışıklık çıkarmayı hedeflediğini ileri sürdü. Lecornu, “İstihbarat servislerimiz bize çok açık biçimde, aşırı sol içinde cumhurbaşkanlığı seçimlerine kadar ülkede derin bir düzensizlik oluşturmak isteyen bir hareket bulunduğunu söyledi. Hatta seçim takvimini ve seçimin yapılmasını sorgulatabilecek gruplar harekete geçebilir” dedi.
Başbakan, “Şiddet yanlısı azınlıkların kendi şiddet gündemlerini dayatmalarına ve bu seçimi yapmamızı engellemelerine izin vermek söz konusu bile olamaz” ifadelerini kullandı.
Lecornu, siyasi partiler ve sendikalarla görüşmeler yapılacağını, 5 Kasım’da düzenlenmesi planlanan yeni gösteriler öncesinde güvenlik tedbirlerinin ele alınacağını açıkladı. Kısmi sokağa çıkma yasaklarının uygulanacağı bölgeler ile ekonomik desteklerin ayrıntılarının ilgili makamlar tarafından duyurulması bekleniyor.
