Brezilya’da 158,7 milyon seçmenin oy kullanma hakkına sahip olduğu devlet başkanlığı seçimi için yerel saatle 08.00 itibarıyla oy kullanma işlemi başladı.
Brezilya’da halk, ekonomik endişeler, yolsuzluk tartışmaları ve ABD’nin seçim sürecine müdahale ettiği yönündeki suçlamaların gölgesinde sandık başına gidiyor. Mevcut Devlet Başkanı Luiz Inacio Lula da Silva ile eski Devlet Başkanı Jair Bolsonaro’nun oğlu Flavio Bolsonaro arasında rekabetin yaşandığı devlet başkanlığı seçiminde sandıklar yerel saatle 08.00 itibarıyla açıldı. 158,7 milyon seçmenin oy kullanma hakkına sahip olduğu seçimde oy verme işlemi 17.00’de sona erecek.
Lula da Silva dördüncü dönem için yarışıyor
Seçimde Lula da Silva dördüncü dönem için yarışırken, Flavio Bolsonaro ise babası Jair Bolsonaro’nun sağcı hareketini yeniden iktidara taşımayı hedefliyor. Hiçbir adayın geçerli oyların yüzde 50’sinden fazlasını alamaması halinde en yüksek oyu alan iki aday, 25 Ekim’de yapılması planlanan ikinci turda karşı karşıya gelecek. Anketler, 80 yaşındaki Lula da Silva ile 45 yaşındaki Flavio Bolsonaro’nun ikinci tura kalması halinde oy oranlarının birbirine yakın olacağını gösteriyor.
ABD ile ilişkiler gündemde
Seçim kampanyasında Brezilya’nın ABD ile ilişkileri de önemli başlıklardan biri oldu. ABD Başkanı Donald Trump, 2022 seçimlerini kaybetmesinin ardından iktidarda kalmak amacıyla darbe planlamakla suçlanan ve bu suçlamalar kapsamında 27 yıl 3 ay hapis cezasına çarptırılan eski Devlet Başkanı Jair Bolsonaro hakkındaki davayı “cadı avı” olarak nitelendirdi. Trump yönetimi, 2025’te Bolsonaro hakkındaki yargı süreciyle bağlantılı olarak Brezilya’ya yönelik gümrük vergilerini yüzde 50’ye çıkardı. Trump yönetimi bu yıl da Brezilya’nın adil olmayan ticaret uygulamalarında bulunduğu gerekçesiyle yeni gümrük vergileri getirdi.
Lula da Silva söz konusu adımların seçim sürecini etkilemeye yönelik olduğunu savunarak Bolsonaro ailesini, Brezilya’nın çıkarları pahasına Washington’ın taleplerine fazla yakın olmakla eleştirdi. Trump ise herhangi bir adayı resmen desteklemedi, ancak Flavio Bolsonaro’yu Beyaz Saray’da ağırladı ve kendisi hakkında olumlu açıklamalarda bulundu.
Ekonomik sorunlar da seçmenlerin gündeminde
Seçim kampanyasında dış politikayla birlikte ekonomik sorunlar da seçmenlerin gündeminde öne çıktı. Eşitsizlik ve işsizlik oranlarındaki düşüşe rağmen yüksek yaşam maliyetleri, artan sokak suçları ve çetelerin faaliyetlerinin yaygınlaşması Lula da Silva’nın karşı karşıya olduğu başlıca sorunlar arasında yer alıyor. Kamu harcamalarındaki artış ve GSYH’nin yüzde 82’sini aşan kamu borcu, ülkenin mali durumuna ilişkin endişeleri artırdı. Flavio Bolsonaro seçim kampanyası sırasında özellikle hayat pahalılığına ilişkin endişeler üzerinden destek toplamaya çalıştı.
Ülkede bir seçim daha var
Öte yandan Brezilyalı seçmenler bugün yalnızca devlet başkanını belirlemek için değil, Kongrenin yeni yapısını oluşturmak için de sandık başına gidiyor. Seçmenler, 513 sandalyeli Temsilciler Meclisinin tamamı ile 81 sandalyeli Senatonun üçte ikisi, yani 54 sandalye için oy kullanacak. Aynı zamanda eyalet valileri ve eyalet yasama organlarının üyeleri de seçilecek.
Senato seçimleri, Yüksek Mahkeme yargıcı Alexandre de Moraes’ın geleceği açısından da önem taşıyor. Bolsonaro yanlısı bazı siyasetçiler, eski Devlet Başkanı Jair Bolsonaro’nun 2022 seçimleri sonrasındaki darbe girişimi davasında önemli rol oynayan Moraes’ın azledilmesi için Senato’da süreç başlatılmasını istiyor. Bu nedenle seçim sonucunda oluşacak siyasi dengelerin, Moraes hakkındaki azil taleplerinin akıbetini etkileyebileceği değerlendiriliyor.
