ABD’li bir yetkili, İran ile imzalanması beklenen mutabakat zaptının “İran’ın nükleer programının tasfiye edilmesine giden yolu açtığını” savundu. Yetkili ayrıca, “İran, mutabakat zaptının imzalanmasıyla hemen bir şey elde etmiyor. Nükleer materyali teslim ederlerse bir şey kazanırlar. Nükleer tesislerini söküp kaldırırlarsa başka kazanımlar elde ederler” dedi.
ABD Başkanı Donald Trump yönetiminden üst düzey bir yetkili, İran ile imzalanması beklenen mutabakat zaptına ilişkin basın mensuplarının sorularını cevapladı. Kimliği açıklanmayan yetkili, anlaşmanın ABD için beş temel sonuç doğurduğunu söyledi. Yetkili, mutabakat zaptı kapsamında Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılacağını ve İran limanlarına ABD ablukasının sonlanacağını işaret etti. Yetkili, “Birincisi, boğazları yeniden açıyor ve İran limanlarına yönelik (ABD) ablukasını kaldırıyor” ifadelerini kullandı.
“İran’ın nükleer programının tasfiyesinin yolu açılıyor”
Yetkili mutabakat zaptının ikinci olarak ise İran’ın nükleer programının tasfiyesine “yol açtığını” vurguladı. Yetkili, mutabakat zaptının tek başına İran’ı programı sonlandırmaya zorlamadığını, ancak bu maddenin süreci “bu sonuca götürebileceğini” ifade etti.
“Mutabakat zaptı, ABD’nin zenginleştirilmiş uranyumu elde etmesini sağlıyor”
ABD’li yetkili İran’ın zenginleştirilmiş uranyum kaynaklarının bertaraf edilmesine de değinerek, “(Mutabakat zaptı) Üçüncü olarak, ABD’nin zenginleştirilmiş materyali elde etmesini sağlıyor. Anlaşmada bu materyalin yerinde imha edileceği ve ardından ülkeden çıkarılacağına ilişkin hüküm bulunuyor” ifadelerini kullandı.
Yetkili, bu adımın İran’ın yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyum stoklarını peşinen teslim etmesini zorunlu kılan bir hüküm olup olmadığına ilişkin net konuşmadı.
“Uzun vadeli barış garantisi ve denetim mekanizması söz konusu”
Yetkili mutabakat zaptının bölgede kapsamlı bir barışı da garantileyeceğini savunarak, “Dördüncüsü, bölgede uzun vadeli barışı garanti altına alıyor; bu da İran’ın artık bölgede şiddeti finanse etmemesi ve aynı zamanda herkesin İran’ın toprak egemenliğine saygı göstermesi anlamına geliyor” dedi.
Son olarak yetkili, “Burada bunun uzun vadeli bir taahhüt ve uygulanabilir bir sistem olmasını sağlayacak bir denetim mekanizması da söz konusu” açıklamasını yaptı.
“Ekonomik baskılardan kurtulacaklar, dünya ekonomisine entegre olacaklar”
ABD’li yetkili, İran’ın anlaşmadan elde edeceği kazanımlara ilişkin, “Anlaşmaya uymaları halinde uzun yıllardır üzerlerinde bulunan ekonomik baskıların büyük bölümünden kurtulacaklar. Dünya ekonomisine yeniden entegre olacaklar ve normal bir ülke gibi davranmaları karşılığında ödüllendirilecekler” ifadelerini kullandı.
“İran, mutabakat zaptının imzalanmasıyla hemen bir şey elde etmiyor”
Yetkili, İran’ın mutabakat zaptına imza atarak doğrudan herhangi bir kazanç elde etmeyeceğini belirterek, “İran, mutabakat zaptının imzalanmasıyla ya da müzakerenin kendisiyle hemen bir şey elde etmiyor. Nükleer materyali teslim ederlerse bir şey kazanırlar. Nükleer programlarını ya da tesislerini söküp kaldırırlarsa başka kazanımlar elde ederler. Bölgesel barış ve istikrara gerçekten bağlı kalırlarsa bunun üzerine ek kazanımlar elde ederler” ifadelerini kullandı.
“İran devlet medyasında yer alan açıklamalara temkinli yaklaşın”
Yetkili ayrıca basın mensuplarını, anlaşma şartlarına ilişkin İran devlet medyasında yer alan açıklamalara temkinli yaklaşmaları konusunda uyardı. Bu açıklamaların kamuoyunu ikna etmeye yönelik olabileceğini ve her zaman gerçeği yansıtmayabileceğini savundu.
İran’ın zenginleştirilmiş uranyum kaynaklarını teslim edip etmemesine ilişkin başlıkların, mutabakat zaptı kapsamında taraflar arasındaki ateşkesin uzatılmasının ardından yapılacak nükleer görüşmelerde ele alınması bekleniyor.
