Topkapı Sarayı’nın birinci avlusundaki Darphane-i Âmire, kapsamlı restorasyonun ardından 17 tarihi yapıda oluşturulan 5 ihtisas müzesiyle kültür adasına dönüştürüldü. Osmanlı’nın tarihi para basım merkezinde, bin 500 yıllık silah seçkisinden 7 asırlık porselen koleksiyonuna, hüsn-i hattan harita ve endüstri araçlarına kadar toplam 10 bin 300 eser ziyaretçilerle buluşacak.
Milli Saraylar Başkanlığı, Topkapı Sarayı’nın tarihi üretim merkezlerinden Darphane-i Âmire’de yürüttüğü kapsamlı restorasyon ve müzecilik çalışmalarını tamamladı. Uzun yıllar bakımsız kalan, bazı yapıları yıkılan ve çatıları çöken yerleşke; özgün mimarisi korunarak yeniden işlevlendirildi.
Osmanlı Devleti’nin para basım faaliyetlerine ev sahipliği yapan tarihi yapılar, Milli Saraylar koleksiyonlarının seçkin örneklerini barındıran 5 müzeye dönüştürüldü. Milli Saraylar Başkanı Dr. Yasin Yıldız, Topkapı Sarayında gazetecilere restorasyon ile ilgili bilgi verdi.
Darphane-İ Âmire yeni bir kimlik kazandı
Darphane-i Âmire yapılarının temeli, 1727’de gerçekleştirilen imar faaliyetlerine dayanıyor. Sultan II. Mahmud dönemindeki genişletme çalışmalarıyla bugünkü görünümünü kazanan yerleşke, Osmanlı’nın değişen üretim teknolojilerine tanıklık etti. Topkapı Sarayı’nın 2019’da Milli Saraylara devrinin ardından kapsamlı restorasyondan geçirilen yapılar, yeni müzecilik işlevleriyle ziyarete açılıyor.
5 müzede 10 bini aşkın eser yer alıyor
Darphane-i Âmire’de oluşturulan Millî Saraylar Porselen, Hüsn-i Hat, Esliha-i Hümayun, Darphane ve Endüstri Araçları ile Harita müzeleri, farklı koleksiyonları aynı yerleşkede bir araya getiriyor. Yaklaşık 5 bin porselen, 2 bin hat eseri, 2 bin 500 silah, 500 endüstri objesi ve 110 haritadan oluşan seçki, saray koleksiyonlarının sanat, bilim, askerî tarih ve üretim kültürü bakımından taşıdığı çeşitliliği yansıtıyor. Eserler, tarihi yapılarla bütünleşen özel vitrinler ve tematik sergileme alanlarında sunuluyor.
7 asırlık porselen tarihi 19 salonda
Darphane-i Âmire’nin 13 numaralı yapısında hazırlanan Porselen Müzesi, 19 sergi salonundan oluşuyor. 13. yüzyıldan 20. yüzyıla uzanan koleksiyon; Çin, Japonya, Almanya, Avusturya ve Fransa gibi önemli üretim merkezlerinin eserlerinden oluşan zengin bir seçki sunuyor. Osmanlı saraylarının sofra ve sunum kültürünü yansıtan porselenler, üretildikleri merkezlere ve tarihi dönemlerine göre düzenlendi. İlk kez sergilenecek eserlerin yanı sıra literatürde tanınan örneklerin de bulunduğu müzede, Asya ve Avrupa porselen sanatının teknik ve estetik gelişimi izlenebiliyor.
“Yaklaşık 17 dönüm arazi üzerinde, tam da 17 tane binadan oluşan çok önemli bir eser grubuyla bir aradayız”
Milli Saraylar Başkanı Dr. Yasin Yıldız, “Darphane yapı grupları arkadaşlar, Osmanlı Darphanesinin Topkapı Sarayı’nın bu bahçesine taşınmasıyla birlikte burada inşa edildi. Yaklaşık 17 dönüm arazi üzerinde, tam da 17 tane binadan oluşan çok önemli bir eser grubuyla bir aradayız. Çok uzun yıllar darphane burayı özellikle 20. yüzyılın ikinci yarısından itibaren buradan taşınmak suretiyle kullanımdan düştükten sonra da burası çeşitli kurumların inisiyatifinde kaldı. Zaman zaman kullanıldı, zaman zaman değerlendirilemedi. Biliyorsunuz arkadaşlar, tarihi mirasın korunması, restore edilmesi ve bakımı gerçekten çok zor ve pahalı alanlar. Bu noktada her kurumun imkânları eşit olmayabiliyor. Uzun yıllar süren, ülkemizin önemli bilim insanlarının da katkısıyla burasıyla ilgili bir çalışma başlatıldı. 2019 yılı itibarıyla da Topkapı Sarayı’yla birlikte Darphane Bölgesi Millî Saraylar Başkanlığına bağlandı. O günden itibaren arkadaşlar, bu görmüş olduğunuz 17 yapıyı ihtiva eden ki sadece yapılardan da bahsetmiyoruz. Siz de buraya geldiğinizde gördünüz. Burada kendi içinde sokaklar, meydanlar ve geçitlerle büyük bir bütünden bahsediyoruz” dedi.
“Milli Saraylar envanterinde taşınabilir olarak toplam 375 bin eser bulunuyor. Bu noktada da dünyadaki aklınıza gelebilecek bütün başat müzelerle biz kafa kafayayız”
Milli Saraylar envanterinde taşınabilir olarak toplam 375 bin eser bulunduğunu ifade eden Milli Saraylar Başkanı Dr. Yasin Yıldız, “Bu noktada da dünyadaki aklınıza gelebilecek bütün başat müzelerle biz kafa kafayayız. Bunu rahatlıkla ifade edebilirim. Bu eserlerin 200 bini de Topkapı Sarayı’nda bulunuyor. Biz Darphane müzeleriyle ve yakın zamanda açılacak birkaç galerimizle bu noktada uluslararası alanda kabul edilebilir şartları sağlamış oluyoruz. Bu nedir? Her müzenin toplam envanterinin yüzde 10’unu her belirlenen zamanda sergilemesi beklenir. Biliyorsunuz, bu eserlerin yine müzenin niteliğine bağlı olarak belli bir miktarı dinlendirilir. Mesela bizim Piri Reis haritasında, Kaftanlar Galerisi’nde sık sık yaptığımız gibi. Dolayısıyla eserlerin bir sirkülasyonu vardır. Biz bu açıdan Darphane müzeleriyle bu kabul edilebilir limitlere ulaştığımızı görüyoruz. Bu da fevkalade memnuniyet verici” şeklinde konuştu.
Açılış pazar günü Cumhurbaşkanı Erdoğan tarafından yapılacak
Açılışın pazar günü Cumhurbaşkanı Erdoğan tarafından yapılacağını söyleyen Dr. Yasin Yıldız, “Topkapı Sarayı biletinin içinde olacak. Dolayısıyla yerli ve yabancı ziyaretçiler normal ziyaretçi biletiyle ziyaret edebilecek. Onu da bir müjde olarak söyleyebilirim. Çok sayıda yabancı küratörle çalıştık. Şöyle, Japonya’nın çok değerli bir prensesi var. Akiko, kendileri de bizi sık sık ziyaret eder. Tabii ki resmî bir küratör olarak değil ama ekselansları burayı ziyaret ettiklerinde fikirlerini naçizane aldık ve çok önemli katkılar gördük. Ona da buradan teşekkür ediyorum. Cumhurbaşkanımız tarafından yapılacak törenin ardından cumartesi günü burası, pazar gününden itibaren ziyaretçilere kapısını açacak. Şu an girişlerimiz bir ay kadar ana giriş Bab-ı Hümayun’dan olacak. Ardından hemen Arkeoloji Müzesi’nin karşısındaki kapının da devreye alınmasıyla İstanbulluların son derece rahat bir şekilde ulaşabileceği bir müze daha faaliyete geçecek” diye konuştu.
“Bölgede bulunan 17 tane bina bize bu 5 seçkin koleksiyonumuzu sergileyebileceğimiz muazzam müze alanları sundu”
“Bu restorasyon çalışmasının ardından da bölgedeki 17 tane bina bize bu 5 seçkin koleksiyonumuzu sergileyebileceğimiz muazzam müze alanları sunduğu” diyen Yıldız, “Biz de bu müze alanlarını bu şekilde değerlendirmek istedik. Zira daha önce porselen koleksiyonlarımızı burada görmüş olduğunuz bir bütün şeklinde sergileyebileceğimiz alanlarımız yoktu. Porselen müzemiz 19 salondan oluşuyor ve içerisinde 5 bin 300 parça Çin porselenlerinden başlayarak içinde bulunduğumuz eseri İstanbul ve Yıldız salonlarına kadar 19 farklı salonda dünya porselenciliğinin en önemli eserlerini bünyesinde barındırıyor. Yine hemen yan binalarımızda yer alan hat müzesi de bu noktada oldukça önemli bir müze. Topkapı Sarayı’nın hat koleksiyonu gerçekten dünya çapında bir hat koleksiyonu. Hat sanatımızın en büyük üstatlarının eserlerinin bir arada olduğu ve 2 bin parça eserin sergileneceği muazzam bir müzeyi de 2 ve 4 numaralı binalarımızda hayata geçirmiş durumdayız” ifadelerini kullandı.
“Darphane kompleksinin en önemli müzelerinden bir tanesi de silah koleksiyonu”
Darphane kompleksinin en önemli müzelerinden birinin de silah koleksiyonu olduğunu söyleyen Milli Saraylar Başkanı Dr. Yasin Yıldız, “Bu tarihi açıdan da önemli; çünkü Darphane yapı grubu aynı zamanda silahların Osmanlı döneminde ilk defa müze olarak sergilendiği Aya İrini’nin de komşusu. Dolayısıyla tarihi olarak da bu sürekliliğe atıfta bulunmuş oluyoruz. Sahabe kılıçlarından başlayarak 20. yüzyıl kılıçlarına kadar da çok önemli bir seçkiyi yaklaşık bin 500 yıllık bir seçkiyi silah müzemizde 2 bin 500 eserden oluşmak üzere ziyaretçiye sunuyoruz. Darphane bölgesinin yapıları kadar içerisinde kullanılan makineler de sanayi tarihimiz açısından çok önemli. Biz bu makinelerden yaklaşık 500 tanesini restore ederek darphane müzelerinde toplam 5 salonda sergiliyoruz” dedi.
“Toplam eser sayımız 10 bin 300”
Topkapı Sarayında 10 bin 300 eserin olduğunu söyleyen Yıldız, “Türkiye müzelerinde her zaman dezavantajlı kalmış koleksiyonlardan bir tanesi haritalardır. Biz de bu konuda oldukça zenginiz. Sadece Yıldız kütüphanemizde bin 500 olmak üzere toplamda 3 bine yakın haritadan oluşan bir koleksiyonumuz bulunuyor. Buradan yaptığımız bir seçkiyi de yine darphane yapı grupları içerisinde bulunan harita müzemizde ziyaretçiyle buluşturmuş oluyoruz. Toplam eser sayımız 10 bin 300. Burada ifade ettiğim şekilde 5 ayrı koleksiyonu burada sergiliyoruz. Tabii bununla birlikte aynı zamanda Darphane Yapı Grubu’nun içerisinde iki tane de bağımsız sanatçılara yönelik daima hizmet verecek sanat galerisi bulunuyor. Bu da bizim için çok önemli. Dolayısıyla burada daimi müzelerin yanında geçici sergilere de ev sahipliği yapabileceğimizi ifade etmek isterim. Bir başka önemli husus Darphane bu müzeler grubunun içerisinde yer alan Milli Saraylar Araştırma Merkezi. Bizim Topkapı Sarayı başta olmak üzere ihtisas kütüphanelerimize ve dijital bilgi kaynaklarımıza kullanıcıların ulaşabileceği muazzam bir araştırma merkezini de burada hayata geçirmiş oluyoruz” diye konuştu.
