İzmir’in Seferihisar ilçesinde zamana yenik düşmüşken emekli bankacı Üstün İzci ve Elman Olucak’ın ellerinde harabeden kurtarılan tarihi Mavi Değirmen, kanatlarını yeniden Ege’nin rüzgarına bırakıyor. Günümüzde geleneksel yöntemlerle un öğütmeye devam eden yapı, aynı zamanda bir müze olarak kültürel mirası geleceğe taşıyor.
Doğanbey Mahallesi’nde 2014 yılında yıkılmaya yüz tutmuş haldeyken satın alınan yapı, 2015 yılında aslına uygun olarak restore edildi. Mimarlar ve inşaat ustalarının çalışmalarıyla hayata döndürülen projenin yürütücüsü Üstün İzci, bu girişimi ticari bir amaçla değil, topluma kültürel bir iz bırakmak amacıyla hayata geçirdiklerini ifade etti. Restorasyon sürecinde Seferihisar Belediyesi’nin de destek verdiği yapı, Türkiye genelinde tamamen faal durumda olan yedi yel değirmeninden biri olarak öne çıkıyor.
“Taş yavaş döner un ısınmaz”
Saatte 220 kilogram buğday öğütme kapasitesiyle tam faal çalışan değirmen, modern fabrikalardan farklı bir prensiple hizmet veriyor. Geleneksel yöntemin farkını anlatan İzci, “Fabrikalarda unun minerali ve kepeği ayrıştırılıyor. Bizim taşımız yavaş yavaş dönüyor, bu sayede un ısınmıyor ve öz değerlerini kaybetmiyor. Beslenmesine önem verenler bu farkı biliyor ve bu özel unu arıyor” dedi.
Müze olarak yaşatılacak
Değirmencilik kültürünün geçmişte kışlık un stoklama gibi toplumsal bir dayanışma ve zenginlik göstergesi olduğunu hatırlatan İzci, günümüzde market alışkanlıklarının bu kültürü değiştirdiğini belirtti. Temiz buğday bulma ve yeni usta yetiştirme konularında zorluklar yaşandığına dikkat çeken İzci, üretilen un maliyetinin piyasa fiyatlarının çok üzerinde kaldığını dile getirdi. Değirmenin ticari bir işletmeden ziyade özellikle çocuklu ailelerin ziyaret ettiği bir eğitim ve anı merkezi işlevi gördüğünü vurgulayan İzci, “Mavi Değirmen yaşayacaktır ama bir ticari değirmen olarak faaliyetini sürdürmesi zor. Bir zaman sonra tamamen teknolojiye yenilmiş olacağız, bu yüzden burayı bir müze gibi zenginleştirmeye ve bu kültürü anlatmaya devam ediyorum” ifadelerini kullandı.
