Samsun'da "Bir Zafer, Bir Şehir, Bir Madalya: 30 Ağustos ve Samsun" paneli
Samsun Müzesi’nde “Bir Zafer, Bir Şehir, Bir Madalya: 30 Ağustos ve Samsun” başlığıyla düzenlenen panelde konuşan Ondokuz Mayıs Üniversitesi(OMÜ) Öğretim Üyesi Prof. Dr. Kaya Tuncer Çağlayan, 30 Ağustos Zaferi’nin Millî Mücadele ve Türkiye’nin bağımsızlığı açısından önemine dikkat çekerek, zaferin Sevr Antlaşması’yla Anadolu’nun paylaşılmasına yönelik planları bozduğunu söyledi.
Samsun Müzesi’nde 30 Ağustos Zafer Bayramı’nın 104. yıl dönümü dolayısıyla “Bir Zafer, Bir Şehir, Bir Madalya: 30 Ağustos ve Samsun” başlıklı panel düzenlendi. Samsun Valisi Orhan Tavlı, Samsun Büyükşehir Belediye Başkanı Halit Doğan ve OMÜ Rektörü Prof. Dr. Fatma Aydın’ın katıldığı panelde, 30 Ağustos Zaferi’nin Türk tarihi açısından önemi ile Samsun’un Millî Mücadele’deki rolü ele alındı. Panelde konuşan OMÜ Öğretim Üyesi Prof. Dr. Kaya Tuncer Çağlayan, 30 Ağustos Zaferi’nin Sevr Antlaşması’yla Anadolu’nun paylaşılmasına yönelik planları bozduğunu söyledi.
“30 Ağustos zaferi hepsinin üzerindedir”
30 Ağustos’un Türk tarihi açısından ayrı bir öneme sahip olduğunu söyleyen Çağlayan, “Mustafa Kemal Paşa’nın ifadesiyle, bu zaferlerden hepsi kıymetli olmakla birlikte 30 Ağustos Zaferi hepsinin üzerindedir. Çünkü bu 30 Ağustos’ta eğer biz kaybetmiş olsaydık, Sevr haritasında görülen tablonun gerçekleşebilme ihtimali söz konusu olacaktı. İçinde bulunduğumuz şehre biz misafir olarak gelecektik, gezecektik, Amisos’a uğrayacaktık” dedi.
Yunanistan’ın Megali İdea hedefleri kapsamında hazırlanan haritalarda Anadolu’nun önemli bölümünün Yunanistan sınırları içerisinde gösterildiğini söyleyen Çağlayan, “Yunan Genelkurmayı tarafından hazırlanmış haritada Trakya, İstanbul, Bursa, İzmir, güneyde Muğla Yunanistan olarak değerlendirilmiş. Karadeniz’de ise Samsun’u Amisos yaparak burayı Pontus olarak değerlendirmiş. Altında ‘Empire of Greece’ yazıyor. İşte bu Sevr Antlaşması’nı paramparça eden şey 30 Ağustos olmuştur” diye konuştu.
“Samsun Milli Mücadele’ye katkı verdi”
Samsun’un Milli Mücadele’deki rolünün yalnızca 19 Mayıs 1919 ile sınırlı olmadığını belirten Çağlayan, kentin lojistik açıdan da önemli bir merkez olduğunu söyledi. Çağlayan, “Samsun, hepimizin malumu, 19 Mayıs’ta Mustafa Kemal Paşa’ya Millî Mücadele ile ilgili bütün kanaatlerinin gerçekleşebileceğine dair onu ikna eden bir cesaret vermiştir. Samsun halkı, ilk teşkilatlanmanın burada başlamasına öncülük etmiştir. Bunun yanı sıra 30 Ağustos’a giden süreçte Samsun, maddi olarak da Millî Mücadele’ye çok katkı vermiştir. Özellikle Sovyetler Birliği’nden gelen silah, cephane ve sair malzemenin iç bölgeye aktarılmasında limanımız önemli bir görev üstlenmiştir” şeklinde konuştu.
“Samsun 7 haziran 1922’de bombalandı”
Samsun’un Millî Mücadele döneminde Yunan savaş gemilerinin saldırısına uğradığını da anlatan Çağlayan, “7 Haziran 1922 tarihinde üç tane Yunan zırhlısı ve onlara destekleyen yaklaşık beş yardımcı askeri gemi şehri bombalıyor. Bu bombalamanın neticesinde şehrimizde çok ciddi zayiat oluşuyor. Valilik binası, bazı ambarlar ve özellikle sahipleri gayrimüslim olan şahısların dükkanları, depoları tahrip oluyor. Dört ölü, beş-altı yaralı var. Şehrin merkezi, yani İlkadım’ın merkezî kısmı harap oluyor” ifadelerini kullandı.
“Büyük taaruz için hazırlık yapıldı”
Büyük Taarruz öncesinde Türk ordusunun askeri, diplomatik ve psikolojik açıdan hazırlandığını söyleyen Çağlayan, “Tekâlif-i Milliye ile milletimiz, son bir fedakarlıkla ordumuzun bütün eksiklerini tamamlamak için son imkanlarını orduya seferberlik halinde teslim etti. Ama aynı zamanda askere alım süreçleri oldu. Askerimiz, Yunan ordusunu dengeleyecek bir sayıya ulaştı. 200 bin civarında bir askerî güce ulaştı. Sadece asker almak yetmiyor. İyi bir eğitim verilmesi gerekiyor. Bütün bu hazırlıklar yaklaşık bir yıl sürdü” açıklamasında bulundu.
“Bu zafer Türk milletinin zaferidir”
Çağlayan, “Yunanların uçakları fazla, 50 tane uçakları var, bizim 8 tane uçağımız var. Ağır makineleri fazla, tankları fazla, kamyonları fazla. İngiltere’nin vermiş olduğu toplar var. Bizdeki toplar biraz daha farklı ama netice itibarıyla burada Türk topçusu başarılı oluyor. Türk süvarisi başarılı oluyor ve Türk piyadesi başarılı oluyor. Zaferin kazanılmasında Türk ordusunun gerçekten ilelebet gurur duyacağı bir zafer bu. Bu zafer tabii ki Türk milleti adına bu vatanın Türk yurdu olarak kalmasını sağlayan bir zaferdir. Milletimizin istiklalini, istikbalini sağlayan büyük bir zaferdir. Bu zaferin bir numaralı kahramanı Atatürk’tür. Gazi Mustafa Kemal, bu gerçeğe rağmen bu zaferi Türk milletinin zaferi olarak tanımlamıştır. Neferinden generaline varıncaya kadar Türk askerinin zaferi olarak tanımlamıştır” dedi.
Programda, OMÜ İnsan Ve Toplum Bilimleri Fakültesi, Tarih Bölümü Öğr. Üyesi Prof. Dr. Önder Duman ile Samsun Üniversitesi Öğr. Üyesi Prof. Dr. Mustafa Çolak da birer konuşma yaptı. Programa İlkadım Belediye Başkanı İhsan Kurnaz, Samsun İl Jandarma Komutanı Tuğgeneral Bahittin Murat Yakın, Samsun Emniyet Müdürü Ahmet Arıbaş ve vatandaşlar katıldı.
