“Neyzenlerin kutbu” Niyazi Sayın, vefatının birinci yılında AKM’de besteleri ve talebelerinin hatıralarıyla anıldı. Üstadın son yıllarını geçirdiği Sandıkçılar Tekkesi’nde eserleri ve şahsi eşyaları kayıt altına alındı. TÜRGEV Yönetim Kurulu Başkanı Hatice Akıncı Yılmaz, burada kurulması planlanan müzeyle Sayın’ın mirasını gelecek nesillere taşımayı arzu ettiklerini söyledi.
Hezarfen sanatkar Niyazi Sayın, vefatının birinci yılında, 8 Ekim akşamı İstanbul Atatürk Kültür Merkezi (AKM) Tiyatro Salonu’nda düzenlenen geceyle anıldı. Kültür ve Turizm Bakanlığı İstanbul Meydan Meşkleri Topluluğu’nun sahne aldığı, Türkiye Gençlik ve Eğitime Hizmet Vakfı’nın (TÜRGEV) destekleyici kurumlar arasında yer aldığı gecede, ustanın besteleri talebelerinin ve dostlarının hatıralarıyla buluşurken 59 ebrusu da sergilendi. Programda, Sayın’ın son yıllarını geçirdiği Sandıkçılar Tekkesi’nde kurulması planlanan müze de gündeme geldi.
Niyazi Sayın’ın neyde can bulan nefesi, yaklaşık bir asırlık ömrünün ardından hala yankılanıyor. 12 Şubat 1927’de Üsküdar’da dünyaya gelen Sayın, 1947’de tanıştığı Mustafa Düzgünman’ın evindeki musiki meşklerine katıldı. Ebru sanatını da Düzgünman’dan öğrendi. Ney, hayatının merkezinde durdu. Fotoğraftan tespihe, ebrudan el sanatlarına uzanan ilgisiyle geleneksel sanatlarımızın pek çok dalına gönül verdi.
2014’te Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülü’ne layık görülen Sayın’ı, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ödül töreninde “neyzenlerin kutbu” ve “bir büyük ahlak, bir büyük erdem abidesi” sözleriyle nitelendirmişti. Erdoğan, sanatçının 2025’teki vefatının ardından yayımladığı taziye mesajında da onu “musiki sanatının müstesna ismi” sözleriyle andı.
Beş bestesi seslendirildi, ebruları fuayede sergilendi
Gece, Sayın’ın hayatından kesitlerin yer aldığı kısa bir filmle açıldı. Açılış konuşmalarının ardından başlayan söyleşi boyunca Yüce Gümüş’ün sanat yönetmenliğindeki İstanbul Meydan Meşkleri Topluluğu, solist Ahmet Şahin’in katılımıyla Niyazi Sayın’ın beş bestesini seslendirdi.
Ali Bektaş’ın yönettiği söyleşide Prof. Dr. Erol Deran, Prof. Dr. Mutlu Torun, Sadreddin Özçimi, Salih Bilgin ve Dr. Serhat Onur, üstatla geçirdikleri yıllardan hatıralar paylaştı. Her hatıranın ardından salonda ustanın bir nağmesi yükseldi.
Salonun girişindeki sergide yer alan ebrularda ise neydeki sükunet, bu kez suyun üzerinde açan renklerde tecelli etti.
Ustanın eserleri tek tek kayda geçirildi
Niyazi Sayın’ın ömrünün son yıllarını geçirdiği Üsküdar’daki Sandıkçılar Tekkesi, talebeleriyle buluştuğu ve sanatını sürdürdüğü bir gönül mekanıydı. Vefatının ardından burada kapsamlı bir arşiv çalışması başlatıldı. Sayın’ın manevi evladı olarak gördüğü talebesi Yüce Gümüş’ün öncülüğünde, alanında uzman isimlerin desteğiyle aylar süren çalışmada, ustanın eserleri ve şahsi eşyaları tek tek incelenerek tasnif edildi ve kayıt altına alındı.
Gecede konuşan TÜRGEV Yönetim Kurulu Başkanı Av. Hatice Akıncı Yılmaz, tekkede yürütülen çalışmalara değinerek, “İnşallah önümüzdeki dönemde, geride bıraktığı eserlerin muhafaza edileceği, sergileneceği ve gelecek nesillere aktarılacağı bir müzenin hayata geçirilmesiyle bu emaneti kalıcı bir zemine kavuşturmayı arzu ediyoruz” dedi.
“Ölür ise ten ölür, canlar ölesi değil”
Akıncı Yılmaz, konuşmasına Yunus Emre’nin “Ölür ise ten ölür, canlar ölesi değil” mısraıyla başladı. Ölümün dünya hayatından ebedi hayata açılan bir eşik olduğuna inandıklarını belirten Akıncı Yılmaz, “Geride bırakılan güzel eserler, yetiştirilen insanlar ve gönüllerde kalan izler ise bir ömrün tesirini ölümün ötesine taşıyor. Niyazi Sayın Beyefendi de ardında böylesine güçlü bir iz bırakmıştır” diye konuştu.
Sayın’ın sanatı hayattan ayrı tutmadığını hatırlatan Akıncı Yılmaz, “Onun dünyasında sanat, insanın bakışını derinleştiren, kişiyi kendi hakikatiyle karşılaştıran bir terbiyeydi. Bu sebeple gençlere daima bir işle, bir sanatla hemhal olmalarını tavsiye etti” ifadelerini kullandı. Sayın’ın hayatını örnek gösteren Akıncı Yılmaz, sanatla uğraşmanın insana maharetin yanı sıra dikkat, bakış ve şahsiyet kazandırdığını vurguladı. TÜRGEV’in genç kızlara kendilerini ve kabiliyetlerini keşfedebilecekleri alanlar açmayı önemsediğini, kültür ve sanatın da bu yolculukta özel bir yere sahip olduğunu söyledi.
Akıncı Yılmaz, konuşmasını “Sırlandığı yerde mekanı cennet, makamı ali olsun” duasıyla tamamladı ve programın hazırlanmasında emeği geçenlere teşekkür etti.
Hatıra kitabı yayımlandı
Anma gecesinde, Yüce Gümüş ile Dr. Serhat Onur’un yayına hazırladığı, İnsan Yayınları’ndan çıkan “Ruhtur Musikinin Gıdası – Kutbü’n-Nayi Niyazi Sayın Hatıra Kitabı” da sanatseverlere takdim edildi. Necmeddin Bilal Erdoğan’ın ön sözüyle yayımlanan kitap, Sayın’ın hayatına, sanatına ve şahsiyetine dair hatıraları bir araya getiriyor.
Kitapta Hatice Akıncı Yılmaz’ın “Niyazi Sayın’ın Ardından” başlıklı yazısı da yer aldı. Akıncı Yılmaz, yazısında TÜRGEV’in üstatla yolunun yaklaşık on yıl önce Sandıkçılar Tekkesi’nde kesiştiğini anlattı. Sayın’ın hayatının son döneminde, talebeleri, gönül dostları ve Necmeddin Bilal Erdoğan’ın desteğiyle ihtiyaç duyduğu zamanlarda yanında bulunmaya gayret ettiklerini aktardı. Vakfın bu yakınlığa bakışını ise “Zat-ı alileriyle yolumuz ömrünün son demlerinde kesişmiş olsa da kendisini tanımak ve Hakk’a yürüdükten sonra bıraktığı sanat ve medeniyet mirasına sahip çıkmak şerefine nail olmanın şükrünü edadan aciziz” sözleriyle dile getirdi.
Sandıkçılar Tekkesi’nin Sayın’ın zevk-i selimine ve gündelik hayatının sadeliğine şahitlik ettiğini yazan Akıncı Yılmaz, “Orada bulunan her eser, her eşya, onun iç dünyasına açılan küçük birer kapı hüviyetinde” dedi. Yazısını ise “Niyazi Sayın Beyefendi’ye rahmet, hürmet ve muhabbetle” sözleriyle tamamladı.
Niyazi Sayın’ın son yıllarına tanıklık eden Sandıkçılar Tekkesi’nde kayıt altına alınan eserlerinin ve şahsi eşyalarının, kurulması planlanan müzede sergilenerek ustanın sesini hiç duymamış yeni nesillerle de buluşturulması hedefleniyor.
