Manisa’nın Demirci ilçesinde, el dokuma halıların vazgeçilmez aracı olan kirkit, üçüncü kuşak usta İsmail Çilengir’in ellerinde yeniden hayat buluyor. Dededen toruna geçen 101 yıllık zanaatı sürdüren Çilengir, yurt içi ve yurt dışından gelen siparişlere yetişmeye çalışıyor.
Türkiye’nin el halısı ve makine halısı dokumacılığında önemli merkezlerinden biri olan Demirci’de geleneksel el sanatları son ustalarıyla ayakta kalmaya devam ediyor. El dokuma halıların ilmeklerini sıkıştırmak için kullanılan ve halının kalitesini belirleyen en önemli araçlardan biri olan kirkit, ilçedeki küçük bir atölyede üretiliyor.
Üç kuşaklık miras
47 yaşındaki usta İsmail Çilengir, ilçe merkezindeki hırdavat dükkanının bir bölümünü atölyeye çevirerek dedesinden kalan mesleği sürdürüyor. Çilengir ailesinin 1925 yılında sıcak ve soğuk demircilikle başladığı serüven, bugün kirkit üretimiyle devam ediyor.
Demir sacı ateş ve örsle şekillendirerek sanat eserine dönüştüren Çilengir, geçmişte ilçede her evden kirkit sesi yükseldiğini söyledi.
“Mahallelerden kirkit sesi eksik olmazdı”
Mesleğin geçmişine dair konuşan Çilengir, “Bu meslek bize dedemizden miras. Dedem 1925 yılında bu işe başlamış. Babam 1970’lerde mesleği öğrenip 1995 yılına kadar dedemle birlikte çalıştı. Ben de onlara katıldım. Eski yıllarda Demirci’de her evde halı tezgahı vardı, mahallelerden kirkit sesinden geçilmezdi. O dönemlerde siparişlere yetişemez, dışarıda fason üretim yaptırırdık. Babamı 2021 yılında kaybettim, şimdi bu asırlık mirası ben yaşatıyorum” dedi.
Yurt dışından da sipariş geliyor
El halıcılığının hiçbir zaman tamamen bitmeyeceğini belirten Çilengir, zanaatın halen ilgi gördüğünü ifade ederek, “Zanaat altın bileziktir. Mesleğiniz oldukça aç kalmazsınız. Kirkiti yapmak zahmetli bir iş ancak elimiz alışık olduğu için bize kolay geliyor. Bugün hala Uşak, Balıkesir ve Selendi gibi dokuma merkezlerinden, hatta yurt dışından sipariş alıyorum. Haftada en az 3-4 kirkit yaparak el dokumasına hayat veriyoruz” diye konuştu.
Belirlenen ölçülerde kesilen demir sacların ısıl işlemden geçirilip diş açılmasıyla hazırlanan kirkitler, Demirci’de asırlık emeğin son temsilcisi tarafından üretilmeye devam ediyor.
