Sivas’taki tarihi Zincirli Minare Camisi, minaresinden sarkan demir zincirlerle dikkat çekiyor. Rivayetlere göre her halkası farklı bir demirci ustası tarafından dövülen zincirler, Ahilik kültüründeki dayanışma ve kardeşliğin simgesi olarak görülüyor.
Sivas’ta 18. yüzyıldan günümüze ulaşan tarihi Zincirli Minare Camisi, yalnızca mimarisiyle değil minaresinden sarkan demir zincirleriyle de dikkat çekiyor. 18. yüzyıldan günümüze ulaşan vakıf eseri camide yer alan zincirler, halk arasında anlatılan rivayetler ve taşıdığı sembolik anlamla öne çıkıyor.
Demircilerardı ve Küçük Minare mahalleleri arasında yer alan caminin 1742 yılında inşa edildiği kabul ediliyor. Seyyidoğlu Şeyh Hacı Muhammed Sadi tarafından yaptırılan yapı, kesme taş temel üzerine kerpiç duvarlarla inşa edilirken, ahşap direkli ve ahşap tavanlı mimarisiyle geleneksel Anadolu cami mimarisinin önemli örnekleri arasında yer alıyor. Caminin kuzeybatı köşesindeki taş minaresinden sarkan demir zincirler ise dikkat çekiyor. Halk arasında anlatılan rivayete göre, zincirin her halkası farklı bir demirci ustası tarafından dövülerek yapıldı. Bu rivayeti doğrulayan yazılı bir belge bulunmasa da caminin çevresinde geçmişte yoğun şekilde faaliyet gösteren demirci esnafı düşünüldüğünde anlatının güçlü bir kültürel karşılığı bulunuyor. Birbirine bağlı zincir halkaları, tek başına zayıf görünen parçaların bir araya geldiğinde ne kadar güçlü olabileceğini gösteriyor. Bu yönüyle zincirler, Ahilik kültürünün temel değerleri olan dayanışma, dürüstlük, paylaşma ve meslek ahlakını simgeliyor.
Konuya ilişkin açıklamalarda bulunan sanat tarihi uzmanı Nurcan Yarıcı Demirdişer, Zincirli Minare’de yer alan zincirlerin yalnızca mimari bir unsur olarak değerlendirilmemesi gerektiğini söyleyerek, “Zincirin her halkasının birbirine kenetlenmesi, Ahilik teşkilatının esnaf arasında kurduğu dayanışmayı hatırlatıyor. Buradaki zincirler sadece demirden yapılmış halkalar değil emek, birlik ve kardeşliğin somut bir sembolü olarak karşımıza çıkıyor” dedi.
1742 yılında inşa edildiği kabul edilen cami Anadolu mimarisinin önemli bir sembolü olurken konu hakkında Demirdişer, “Zincirli minare camisi, Sivas’ın Demircilerardı ve küçük minare mahalleleri arasında yer alan, 18. yüzyıldan günümüze ulaşmış önemli bir vakıf eseridir. Kültür ve Turizm Bakanlığı Vakıflar Genel Müdürlüğünde bulunan cami, Seyyidoğlu Vakfı adına kayıtlıdır ve 1983 yılında korunması gereken taşınmaz kültür varlığı olarak tescil edilmiştir. Caminin inşa tarihi konusunda farklı görüşler bulunmakla birlikte, mevcut belgeler ve manzum kitabe doğrultusunda yapının 1742 yılında inşa edildiği genel bilgi kabul edilmektedir. Caminin banisi Seyyidoğlu Şeyh Hacı Muhammed Sadi’dir. Ayrıca cami avlusunda bulunan iki kabirden birinin de Seyyidoğlu Şeyh Muhammed Sadi’ye ait olduğü tahmin edilmektedir. Cami kesme taş temel üzerine kerpiç duvarlarla inşa edilmiştir. Ahşap direkli ve tavanlı olması, onu geleneksel Anadolu cami mimarisinin güzel örneklerinden biri haline getirir. Yapıda gösterişli süslemelerden çok sadelik ön plandadır. Caminin en dikkat çekici özelliği kuzeybatı köşesindeki taş minaresinden sarkan demir zincirlerdir. Halk arasında anlatılan bir rivayete göre, zincirin her halkası farklı bir demirci ustası tarafından dövülerek yapılmıştır. Bu anlatıyı doğrulayan tarihi bir belge bulunmasa da caminin çevresinde geçmişte yoğun şekilde faaliyet gösteren demirci esnafının varlığı düşünüldüğünde bu rivayet anlam kazanmaktadır” ifadelerine yer verdi.
“Zincirler esnaf dayanışmasını ve kardeşliği simgelemektedir”
Zincirli minare caminin birleştirici bir tarihe sahip olduğunu aktaran Demirdişer, “Bu zincirler ahiliğin bir sembolüdür. Ahilik; dayanışma paylaşma dürüstlük ve meslek ahlakını esas alan bir kültürdür. Zincirli minaredeki zincir halkalarının birbirine bağlı olarak güç kazanması da bu anlayışla örtüşür. Bu nedenle zincirler, sadece mimari bir detay değil, esnaf dayanışmasını ve kardeşliği simgeleyen güçlü bir ifadedir. Zincirli minare camisi ise yalnızca bir ibadet mekanı değil, dönemin vakıf ve mahalle kültürünü, zanaatkarlık mirasını günümüze taşıyan önemli bir tarihi yapıdır. Minareden sarkan zincirlerde birlik, emek ve ahilik ruhunu hatırlatan semboller olarak bugün de anlamını korumaktadır. Caminin zincirleri çok dikkat çektiği için halk arasında Zincirli Minare Cami olarak anılmaktadır” dedi.
