KBÜ’de tarihi yapı hasarları yapay zekayla tespit ediliyor

Karabük Üniversitesi (KBÜ) Safranbolu Başak Cengiz Mimarlık Fakültesinde yürütülen projeyle tarihi taş yapıların hasar tespit süreçlerinin dijital teknolojilerle hızlandırılması hedefleniyor.

Karabük Üniversitesi’nde Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK) destekli projeyle, tarihi yığma taş yapılardaki yüzey hasarlarının yapay zeka destekli makine öğrenmesi modeliyle tespit edilmesine yönelik çalışma yürütülüyor.

Karabük Üniversitesi Safranbolu Başak Cengiz Mimarlık Fakültesinde yürütülen TÜBİTAK 1002 destekli araştırma projesi kapsamında, tarihi yığma taş yapılardaki yüzey hasarlarının yapay zekâ destekli makine öğrenmesi modeliyle tespit edilmesine yönelik yenilikçi bir yöntem geliştiriliyor.

Karabük Üniversitesi Mimarlık Bölümü Arş. Gör. Mustafa Haki Eraslan’ın, Doç. Dr. Mehmet Mutlu yürütücülüğünde görev aldığı “Tarihi Yığma Taş Yapılarda Yüzey Hasarlarının Makine Öğrenmesi Modeli ile Tespiti” başlıklı projede, Dr. Öğr. Üyesi Abdullah Bilgehan İyican ile Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğünde görev yapan Doç. Dr. Serap Sevgi de araştırmacı olarak yer alıyor.

Arş. Gör. Mustafa Haki Eraslan, Türkiye’de ve dünyada çok sayıda tarihi taş yapı bulunduğunu belirterek, bu yapıların belgelenmesi, hasar tespitlerinin yapılması ve yapısal sağlıklarının izlenmesinin güncel araştırma konuları arasında yer aldığını söyledi.

Proje kapsamında Safranbolu başta olmak üzere Tokat, Amasya, İstanbul, Bartın, Kastamonu ve Bolu’daki tarihi taş yapılardan yüzey hasar verilerinin toplandığını belirten Eraslan, elde edilen verilerin derin öğrenme algoritmalarıyla eğitildiğini ifade etti.

Çalışmada tarihi yapıların fotogrametrik verileri kullanılarak üç boyutlu modeller oluşturuluyor. Açık kaynak kodlu yazılımlar üzerinden elde edilen cephe görüntüleri, geliştirilen yapay zekâ tabanlı sistemle analiz edilerek çatlak, deformasyon ve benzeri yüzey hasarları otomatik olarak tespit ediliyor. Sürecin sonunda ise rölöve ve hasar tespit raporları hazırlanıyor.

Eraslan, geliştirilen sistemle geleneksel yöntemlerin ötesine geçmeyi hedeflediklerini belirterek, uzman denetimli yapay zekâ destekli bir hasar tespit iş akışı geliştirdiklerini, elde edilecek çıktılarla ulusal ve uluslararası düzeyde yeni çalışmalar yürütmeyi amaçladıklarını kaydetti.

TÜBİTAK 1002 Programı kapsamında desteklenen projede önemli aşamaların tamamlandığını aktaran Eraslan, kalan çalışmaların proje süreci içerisinde tamamlanacağını ifade etti.

Karabük Üniversitesi’nde yürütülen proje, yapay zekâ teknolojilerinin kültürel mirasın korunmasında kullanımına katkı sağlamayı, tarihi yapıların belgelenmesi ve hasar analizlerinin bilimsel yöntemlerle daha hızlı yapılmasına yönelik çözümler geliştirmeyi amaçlıyor.