Geleneksel ehram modern dokunuşlarla geleceğe taşınıyor

Geçmişi yüzyıllar öncesine dayanan, Anadolu kadınının maharetli ellerinde adeta bir kimlik kazanan ve Erzurum’un köklü tarihini ilmek ilmek yansıtan geleneksel ehram kumaşı, Erzurum Olgunlaşma Enstitüsü’nün yürüttüğü vizyoner projelerle kabuk değiştiriyor.
Coğrafi işaretli bu asırlık miras, geçmişte sadece kadınların dışarı çıkarken örtünmek amacıyla kullandığı yöresel bir giysi olmaktan çıkıp, uluslararası moda eğilimlerine göz kırpan sürdürülebilir bir tekstil ürününe dönüşüyor. Enstitü bünyesinde kurulan 5 özel atölyede hummalı bir çalışma yürüten zanaatkarlar; koyun yününden el emeğiyle dokunan bu tarihi kumaşı erkek ceketinden modern elbiselere, dekoratif tablolardan kişiye özel aksesuarlara kadar çok geniş bir yelpazede yeniden üretiyor. Endemik bitkilerle renklendirilen ve her biri dünyada sadece tek bir adet üretilen tescilli tasarımlar, sürdürülebilir tekstilin yeni gözdesi olmaya aday.
“Ehram manevi değeri çok yüksek bir kültürel miras”
Yaklaşık 7 yıldır ehram kumaşı üzerine kesintisiz bir çalışma yürüttüklerini belirten Enstitü Müdürü Fatma Taşbaşı, üretim sürecinin tamamen geleneksel ve doğaya saygılı yöntemlerle yapıldığını ifade etti. Taşbaşı, enstitü bünyesindeki üretim ağını, “Toplamda ehram’a ait 5 atölyemiz bulunuyor. Yün tarama ve eğirme atölyemiz, Ehram dokuma atölyemiz, Ehram ipliklerini boyadığımız kök boya atölyemiz, moda tasarım atölyemiz ve el sanatları ile tasarım atölyelerimiz var. Özellikle kök boya atölyemiz bizim için en kıymetli alanlardan biri. Eskiden annelerimizin ve anneannelerimizin sadece bürünmek amacıyla kullandığı Ehramı bugün yeniden gün yüzüne çıkarmaya çalışıyoruz. Amacımız hem kullanımını yaygınlaştırmak hem de sürdürülebilir tekstilde Ehramın da önemli bir yer edinmesini sağlamak. Çünkü Ehram bizim için sadece bir dokuma değil, aynı zamanda manevi değeri çok yüksek bir kültürel miras. Bu nedenle onun özünü bozmadan geleceğe taşımaya gayret ediyoruz” sözleriyle özetledi.
“Her ürün kişiye özel”
Ehramın tamamen doğal süreçlerle elde edilmesi sayesinde çevre dostu tekstil sektöründe büyük bir potansiyele sahip olduğunu dile getiren Taşbaşı, boyama aşamasında bölge coğrafyasının sunduğu zenginliklerden faydalandıklarını aktararak “Aynı zamanda doğaya, tabiata ve insana zarar vermeden üretilen bir dokuma olması nedeniyle sürdürülebilir tekstilde önemli bir yere sahip olacağını düşünüyoruz. Bu yörede yetişen civanperçemi, efelek otu gibi endemik bitkileri kullanarak kök boya çalışmaları yapıyoruz. Boyama sürecinde de çok özel sonuçlar ortaya çıkıyor. Aynı kazanda yapılan ikinci boyamada bile aynı ton birebir tutmayabiliyor. Bu da her ürünü renk anlamında da kişiye özel hale getiriyor” diye konuştu.
Ehramın kullanım alanları artıyor
Yürüttükleri çalışmaların yerel sınırları aşarak Türkiye genelinde ses getirdiğini sözlerine ekleyen Taşbaşı, ehramın artık çok daha geniş bir kitle tarafından tanındığını belirtti. Ürün çeşitliliğinin sınırı olmadığını söyleyen Taşbaşı, “Başladığımız bu çalışmaların artık sadece Erzurum’da değil, Türkiye genelinde karşılık bulduğunu görüyoruz. Ehram artık daha fazla biliniyor ve tanınıyor. Bu durum bizleri çok mutlu ediyor. Bir anlamda öncü olduğumuzu düşünüyoruz. Ehramı çeşitlendirdik ve yalnızca kadın giyiminde değil erkek giyiminde de kullanmaya başladık. Çok güzel ceketlerimiz, yeleklerimiz ve farklı tasarımlarımız var. Hem kadın hem erkek giyiminde ürün çeşitliliğini artırmak için çalışmalarımız devam ediyor. Bunun yanı sıra dekoratif aksesuarlarımız, evlerde kullanılebilecek ürünlerimiz ve ofislerde tablo olarak değerlendirilebilecek Ehram çalışmalarımız bulunuyor. Ayrıca çantalar, aksesuarlar, kadınlar için yakalıklar gibi çok sayıda farklı ürün de üretiyoruz. Sayamayacağımız kadar fazla ürün çeşitliliğine sahibiz” ifadelerini kullandı.
“Ürünlerimizin ikincisi yok”
Enstitüde üretilen ürünlerin en dikkat çekici yanının özgünlük olduğunun altını çizen Taşbaşı, “Bir diğer önemli özelliğimiz ise her üründen yalnızca bir adet üretmemiz. Ürünlerimizi tescilledikten sonra misafirlerimizin beğenisine sunuyoruz. Böylece ortaya çıkan her ürün tamamen kişiye özel hale geliyor” dedi.
(AK-NK)