Giresun’un Espiye ilçesine bağlı Soğukpınar Beldesi’nde yaşayan 66 yaşındaki Yaşar Yılmaz, su değirmeni çarkı yapan son ustalardan biri olarak mesleğini sürdürmeye çalışıyor. Köy değirmenlerinin bulunduğu Kızılkaya deresi üzerindeki değirmende demir çarkların kısa sürede paslanıp yıpranması üzerine yeniden ahşap çark yapımına yönelen Yılmaz, hem kendi köyünde hem de çevre köylerdeki değirmenler için çark yapıyor.
Mesleği eski ustalardan görerek öğrendiğini anlatan Yılmaz, yaklaşık 20 yıl önce ilk değirmen çarkını yaptığını söyledi. Yılmaz, “Eskiden demir çarklar yoktu eski ustalar ahşap çark yapardı. Sonra demir çarka yöneldiler, ancak demir çarklar da kısa sürede paslanıp yıpranıyordu. Sonra yeniden ahşap çarka dönüş oldu. Fakat artık eski ustalar kalmamıştı. Ben çok eskiden yapan ustalardan bir şeyler görmüştüm. Değirmenin çarkı kırılmıştı. Kızılağaç ağacını yarıp şekil vererek değirmeni yeniden döndürdük” dedi.
Bakırlı su demiri çürüttü, ahşap çark değirmeni yeniden döndürdü
Bölgedeki suyun yapısının da çarkların ömrünü etkilediğini belirten Yılmaz, Kızılkaya’daki maden nedeniyle sudaki bakır oranı yüksek bu nedenle metal çarklar kısa sürede yıpranmasına yol açıyor. Yaz mevsiminde dere sanki kırmızı boyayla boyanmış gibi akıyor. Sudaki bakır oranı yüksek olduğu için metal çarklar kısa sürede çürüyor. Bir yıl içinde kullanılamaz hale geliyor. Bu yüzden ahşap çark yapmaya karar verdik. Ahşap çarklar daha dayanıklı. Ağaçtan yaptığımız çarkların ömrü daha uzun oluyor. Şu anda değirmen bizim yaptığımız çarklarla dönüyor ve eskisinden daha verimli çalışıyor” ifadelerini kullandı.
Eski ustalar kalmadı
Değirmen ustalığının giderek unutulduğunu vurgulayan Yılmaz, kendisinden önce bu işi yapan ustaların artık hayatta olmadığını söyledi. Mesleği dayısından gördüğünü dile getiren Yılmaz, “Dayım bu işin ustasıydı. Kaşık, kepçe yapardı, değirmen işleriyle uğraşırdı. Değirmenin kepçeleri kırılınca hemen yenisini yapıp takardı. Biz de onlardan gördük, öğrendik. Bir şeyi görmek önemli ama yapmak için de yetenek gerekiyor” şeklinde konuştu.
Su değirmeni hala önemli bir ihtiyaç
Bölgedeki hayvancılık faaliyetleri nedeniyle değirmenlerin hala önemli bir ihtiyacı karşıladığını belirten Yılmaz, “Köylerimizde geçim kaynağı genellikle tarım ve hayvancılıktır. Özellikle hayvancılık oldukça yaygındır. Bu nedenle hayvanların yem ihtiyacını karşılamak için yetiştirilen arpa ve mısır değirmenlerde öğütülür. Ayrıca mısır unu elde etmek için de değirmenler kullanılmaktadır. Bu yüzden değirmenler yöremizde hala önemli bir ihtiyacı karşılamaya devam ediyor” diye konuştu.
