Çeşme’de bu yıl ikincisi düzenlenen Kültür Yolu Festivali kapsamında, ilçenin evlilik geleneklerinden “Nişan balığı” mizansenle canlandırıldı. Çeşme Kalesi’ndeki “Kültür Sofrası” etkinliğinde, süslenen balığın kız evine götürülmesi, ailelerin aynı sofrada buluşması ve kız evinin şeker içi kurabiyesiyle karşılık vermesi anlatıldı.
Çeşme’nin denizcilik kültürüyle aile yaşamını buluşturan nişan balığı geleneği, Kültür Yolu Festivali kapsamında gerçekleştirilen “Kültür Sofrası” etkinliğinde katılımcılarla buluştu. Çeşme Kültürel Miras Derneği Başkanı Ali Rıza İşipek ve Çeşme Tarımsal Kalkınma Kooperatifi Başkanı Yeşim Yüksel tarafından organize edilen mizansende, nişan balığının hazırlanmasından iki ailenin ortak sofrada buluşmasına kadar uzanan süreç canlandırıldı. Kız evinin şeker içi kurabiyesiyle karşılık vermesi de canlandırmada yer aldı.
“Bereket, dayanışma ve paylaşma duygusunu görünür kılmayı amaçlıyoruz”
Çalışmayla ilgili açıklama yapan Çeşme Tarımsal Kalkınma Kooperatifi Başkanı Yeşim Yüksel, geleneğin taşıdığı kültürel değerlere dikkat çekerek şunları söyledi: “Çeşme Tarımsal Kalkınma Kooperatifi ve Çeşme Kültürel Miras Derneği olarak Kültür Yolu Festivali kapsamında hazırladığımız mizansende, nişan balığının süslenmesini, kız evine götürülmesini ve iki ailenin aynı sofrada buluşmasını canlandırıyoruz. Çeşme’nin denizcilik kültürüyle aile yaşamını buluşturan bu geleneği, taşıdığı bereket, dayanışma ve paylaşma duygusuyla yeniden görünür kılmayı amaçlıyoruz.”
Yüksel, Ege Üniversitesinden halk bilimci ve Türkolog Prof. Dr. Pınar Fedakâr ile öğrencilerinin Çeşme’de gerçekleştirdiği sözlü tarih çalışmasının ardından, geleneğin gastronomi ve halk kültürü mirası olarak gelecek nesillere aktarılması için çalışmalar yürütüldüğünü belirtti.
Süslü balıkla başlayan ortak sofra
Yüksel’in verdiği bilgiye göre, nişan balığı geleneğinde oğlan evi, avladığı ya da temin ettiği iri ve gösterişli bir balığı özenle hazırlıyor. Çipura, sinarit veya levrek gibi balıklar parlak kâğıtlar ve çeşitli motiflerle süslenirken, üzerlerine gelin ve damadın baş harfleri işleniyor. Gelin gibi süslenen balık, tepsi içinde kız evine götürülüyor. Kız evi ise balığı pişirerek oğlan evini yemeğe davet ediyor. İki ailenin aynı sofrada buluşması, ailelerin kaynaşmasına ve aralarındaki bağın güçlenmesine vesile oluyor.
Denizden gelen rızkın ve yeni yuvanın simgesi
Geleneğe ilişkin yerel anlatıları da paylaşan Yüksel, balığın denizden kazanılan rızkı, bereketi ve cömertliği temsil ettiğini ifade etti. Delikanlının kız evine sunduğu balığın, “Bir yuva kurmaya, geçimimizi sağlamaya hazırım” mesajını taşıdığını belirten Yüksel, kız evinin balığı pişirerek ortak sofrada sunmasının ise birlikteliğin kabulü ve ortak hayatın başlangıcı olarak yorumlandığını aktardı.
