Binlerce yıllık gelenek çömlek üretimi kadın emeğiyle yaşatılıyor

Manisa’nın Salihli ilçesi Gökeyüp Mahallesi’nde kadınların binlerce yıllık ilkel yöntemlerle çömlek üretimi zamana direniyor. Çömlekler, gençlerin büyükşehirlere taşınması ve yeni çırak yetişmemesi nedeniyle son ustalarının ellerinde şekilleniyor.

Gökeyüp Mahallesi’nde geleneksel yöntemlerle elle dövülerek ve şekillendirilerek yapılan çömlekler, Anadolu’nun en eski üretim tekniklerinden birini günümüze taşıyor. Mahalleli kadınlar, bölgeye has toprağı suyla yoğurarak çamur haline getiriyor, ardından büyük bir sabırla ilmek ilmek işleyerek güveç ve çömleklere dönüştürüyor. Açık alanda çalı çırpı ve odun ateşiyle pişirilen toprak kaplar, yemeklere kattığı eşsiz lezzetle bilinse de arka planında ağır bir kadın emeği yatıyor. Çömlekçiliğin önündeki en büyük tehlike ise çırak yetişmemesi. Gençlerin iş bulma ve daha iyi yaşam şartları umuduyla büyükşehirlere göç etmesi mahalledeki yaş ortalamasını hızla yükseltirken, evlerin avlularında tüten çömlek ocaklarının da birer birer sönmesine neden oluyor. Eskiden neredeyse her evin bahçesinde yapılan çömlek üretimi, bugün yalnızca mesleğe ömrünü adamış birkaç usta kadının omuzlarında yükseliyor.

Geleneksel yöntemleri yaşatmaya çalışan son temsilciler, binlerce yıllık bu mirasın kendi nesilleriyle birlikte toprağa gömülmesinden endişe ederken, yetkililerden ve sanatseverlerden bu kültürel mirasa sahip çıkılmasını bekliyor. 30 seneyi aşkın süredir çömlek üreten Aynur Aydoğan, 120 TL’ye sattıkları çömlekler için 200 TL’lik emek harcadıklarını belirterek, “Keyfim olursa çok fazla üretiyorum. Ancak çok fazla emeği var. Önce çamur hamurunu yoğuruyoruz, toprağını kırıyoruz. Sonra çömlekleri hazırlayıp pişiriyoruz. Her işi para bunun. Çömlekleri 120 TL’ye satıyoruz ama kurtarmıyor” dedi.

18 yaşından beri çömlekçilik yaptığını ancak yaşlandığını ve artık pek fazla çömlek üretemediğini belirten 72 yaşındaki Arife Aydoğan ise, “Eskisi kadar üretemiyorum. Gençler de hep şehre göç etti. Biz de bıraktıktan sonra bu işi yapan kalmayacak” diye konuştu.