Bin 500 yıllık dibek ve bin 300 yıllık depo küpleri bulundu
Çanakkale’nin Ayvacık ilçesi Gülpınar köyündeki Apollon Smintheus Kutsal Alanı’nda 2026 yılı kazı çalışmalarında bin 500 yıllık dibek ile bin 300 yıllık depo küpü tespit edildi.
Ayvacık’a bağlı Gülpınar köyündeki Apollon Smintheus Kutsal Alanı’nda 1980 yılında başlayan kazı ve restorasyon çalışmaları Kültür ve Turizm Bakanlığı, Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü’nün izni ve Çanakkale Valiliği koordinesinde yürütülüyor. 2011 yılından beri İçdaş A.Ş. ve yaklaşık 3 yıldır yeni destekçi Hydro Works Mühendislik Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi’nin resmi sponsorluğunda devam eden kazı çalışmaları Samsun Ondokuz Mayıs Üniversitesi Arkeoloji Bölümü’nden Prof. Dr. Davut Kaplan başkanlığında 5 işçi ve 4 gönüllü stajyer öğrenciden oluşan bir ekiple gerçekleştiriliyor.
Yaklaşık 2 hafta önce başlayan 2026 yılı arkeolojik kazı çalışmaları Apollon Smintheus Kutsal Alanı’nın batı kısmında yer alan ’Batı Hamamı’nda devam ediyor. Hamamlar bölgesinde olarak adlandırılan bu bölgede 3’üncü hamamda yapılan kazı çalışmaları sırasında ilk Hristyanlara ait bin 500 yıllık dibek ile son Hristiyanlara ait bin 300 yıllık depo küpü tespit edildi.
Geçmiş yıllardaki kazı çalışmalarında tespit edilen hamamda detaylı kazı çalışmaları başlatıldı. Kazı çalışmaları sırasında yaklaşık bin 700 yıllık ’caldarium’ denilen sıcak mekanın tabandan ve duvardan ısıtma sistemleri tespit edildi. Kazı çalışmalarında tabandan ısıtma da denen ’hypocaust’ sistemleri de keşfedilerek, Roma hamamın çalışma prensipleri ortaya çıkarılıyor. Bugün lüks konutlarda ve rezidanslarda kullanılan yerden ısıtma sisteminin Romalılar tarafından tam bin 700 yıl önce kullanıldığı da geçen yıllardaki kazı çalışmaları sırasında ortaya çıktı.
“Burada tarımın egemen olduğu bir yerleşim yeri mevcut”
Apollon Smintheus Kutsal Alanı’nda 2026 yılı kazı çalışmalarına 2 hafta önce başladıklarını belirten Samsun Ondokuz Mayıs Üniversitesi Arkeoloji Bölümü öğretim üyesi ve Apollon Smintheus Kutsal Alanı Kazı Başkanı Prof. Dr. Davut Kaplan, “Apollon Smintheus Kutsal Alanı’nın ’Batı Hamamı’nda, hamamlar bölgesi olarak adlandırılan bir bölgede 3’üncü hamamın kazısına devam ediyoruz. Bu hamamın kazısı aslında geçen yıl başlamıştı. Sonbaharda kazıyı sonlandırdık. Şimdi hamamın giriş bölümünde kazı çalışmasına devam ediyoruz. Apodyterium bölümüne sondaj yaptık. Şu anda zemine ulaştık. Apollon Smintheus Kutsal Alanı’nın bütün mimarisi ve malzemesi daha sonra yani pagan inancın yasaklanmasından sonra Hristiyanlar tarafından tekrardan değerlendiriliyor. Bu Geç Antik Çağ’a ait yeni bir yerleşim yeri mevcut. 2 hafta içerisinde Roma Hamamı üzerindeki farklı Hristiyanlık dönemine ait geç antik çağa ait iki farklı tabaka tespit ettik. Bunlardan birisi ilk Hristiyanların. Yaşam alanında dibekleri de mevcut. Burada tarımın egemen olduğu bir yerleşim yeri mevcut. Doğrudan bu tabaka hamamın kendi tabanına oturuyor. Hemen üzerine dolgu tabakası, onun da üzerinde yine geç antik çağın-Hristiyanların son yerleşim yerleri mevcut. Onu da tarım toprağı ya da pulluklarla tahrip olduğu için nadir tespit edebiliyoruz” dedi.
Kazı çalışmaları sırasında ilk Hristiyanların tabakası ve yerleşim alanının doğrudan tarımla ilgili olduğunu kaydeden Prof. Dr. Davut Kaplan, “Biz sadece tarım ürünlerinin üretildiği, depolandığı veya bunların yeme, içme, mutfağa kadar olan bazı malzemelerini içeriyor. Burada ortaya çıkan ilk Hristiyanlara ait olan dibekte bunlardan bir tanesi. Günümüzden yaklaşık bin 400-bin 500 yıl öncesine ait ilk Hristiyanlar tarımla uğraşarak kilise inşa ederek burada yaşadılar. Ancak zaman zaman bu bölge istilaya uğradı. Bazen bunlar da maddi zorluk çektiler. 8’inci, 9’uncu yüzyıl gibi Hristiyanlığın zayıfladığı dönemler de var. Bu geç dönemde bölgeye tekrardan yerleşiyorlar. Ama onun bulgusu çok az. Yine son Hristiyanlara ait yaklaşık bin 200-bin 300 yıllık depo küpleri yani pithoslar bulduk. Onun temizliğini yapmaya başladık. Dolayısıyla Romalılar burada yaygın olarak hamamı işlettiler. Bunlar alanların hepsini temizlik amaçlı kullandılar. Fakat Hristiyanların hamamlara rağbet ettiğini söyleyemiyoruz. Onların yıkanma alışkanlığı putperestler kadar sağlam, yaygın değil. Dolayısıyla hamamların işlevini kaybettiğini, sonrasında buranın da tarımla, hayvancılıkla uğraşan bir Hristiyan toplumunun yerleştiği bir yer olduğunu görüyoruz” diye konuştu.
