Başkan Büyükkılıç’ın destekleriyle Kültepe, dünya arkeolojisinin ortak kazı alanı oldu

Kayseri Büyükşehir Belediye Başkanı Dr. Memduh Büyükkılıç’ın destekleriyle sürdürülen Kültepe Kaniş-Karum kazılarının 78’inci yılında, Türkiye’nin farklı üniversitelerinden arkeologlar ile Güney Kore ve İtalya’dan uzmanlar aynı kazı alanında çalışmalarını sürdürürken, Fransa’dan gelen bilim insanı ise binlerce yıllık çivi yazılı tabletleri okuyarak Anadolu tarihine ışık tutuyor. UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi’ndeki Kültepe, uluslararası bilim iş birliğinin en önemli merkezlerinden biri olmayı sürdürüyor.

Kültür ve Turizm Bakanlığı öncülüğünde, Kayseri Büyükşehir Belediyesi’nin güçlü destekleriyle yürütülen Kültepe Kaniş-Karum kazıları, bu yıl 78’inci yılına ulaştı. Prof. Dr. Fikri Kulakoğlu başkanlığında sürdürülen bilimsel çalışmalar, Anadolu tarihine ışık tutan yeni tespitler ortaya çıkarmaya devam ederken, dünyanın farklı ülkelerinden gelen bilim insanları da bu eşsiz kültür mirasının gün yüzüne çıkarılması için omuz omuza çalışıyor.

Başkan Dr. Memduh Büyükkılıç yönetimindeki Kayseri Büyükşehir Belediyesi, kadim şehrin binlerce yıllık tarihini koruyup gelecek nesillere aktarmak amacıyla kazı çalışmalarına verdiği desteklerin yanı sıra hayata geçirdiği projelerle de Kültepe’yi dünya turizminin önemli destinasyonlarından biri haline getirmeyi hedefliyor.

Anadolu’nun yazılı tarihi Kültepe’de başladı

UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi’nde yer alan Kültepe Kaniş-Karum, yaklaşık 6 bin yıllık geçmişiyle Anadolu’nun en önemli arkeolojik merkezleri arasında bulunuyor. Erciyes Dağı eteklerinde, Mezopotamya’ya uzanan ticaret yollarının kesişim noktasında kurulan Kültepe, MÖ 2000-1650 yılları arasında dünyanın en önemli uluslararası ticaret merkezlerinden biri olarak öne çıktı.

Kuzey Mezopotamya’dan gelen Asurlu tüccarlar tarafından kurulan ticaret kolonilerinin merkezi olan Kaniş Krallığı, yalnızca ticaretin değil, yazının da Anadolu’ya taşındığı yer olarak tarihe geçti. Çivi yazısıyla hazırlanan ticari sözleşmeler, hukuki belgeler ve resmi kayıtlar sayesinde Anadolu’da yazılı tarih başladı.

Bugüne kadar ortaya çıkarılan 23 bini aşkın çivi yazılı tablet, eski dünyanın en büyük tablet koleksiyonlarından biri olma özelliğini taşıyor. UNESCO tarafından 2015 yılında Dünya Belleği Kütüğü’ne alınan bu arşiv, “Anadolu’nun belleği” olarak nitelendiriliyor.

18 yerleşim katmanı, binlerce yıllık medeniyet

Kültepe, yönetim merkezi olan Yukarı Şehir (Kaniş) ile ticaretin kalbi konumundaki Aşağı Şehir (Karum) olmak üzere iki bölümden oluşuyor.

Yaklaşık 21 metre yüksekliğindeki höyükte yer alan saraylar, tapınaklar ve resmi yapılar, Geç Kalkolitik Çağ’dan Orta Çağ’a kadar uzanan en az 18 farklı yerleşim katmanını barındırıyor. Karum bölgesinde ise Asurlu tüccarlar ile Anadolu halkı birlikte yaşamış, ticaret evlerinde bulunan tabletler sayesinde dönemin sosyal yaşamı, aile yapısı ve ekonomik düzeni günümüze kadar ulaşmış durumda.

Kazılar geçmişin yaşamını tüm ayrıntılarıyla ortaya çıkarıyor

Kazılarda elde edilen tespitler yalnızca mimariyi değil, dönemin günlük yaşamını da gözler önüne seriyor.

Buluntular, dönemin zengin orman varlığına, gelişmiş hayvancılığına ve ticaret hayatına da ışık tutuyor. Ticaret kervanlarının vazgeçilmezi eşekler, yün üretiminde kullanılan koyunlar ile dini törenlerde kullanılan aslan, antilop, kartal, keklik ve çeşitli hayvan figürlü kaplar, dönemin yaşam kültürünü yansıtan önemli eserler arasında yer alıyor.

Kültepe, dünyanın ortak bilim merkezi haline geldi

78’inci yıl kazı çalışmalarında yalnızca Türkiye’den değil dünyanın farklı ülkelerinden gelen bilim insanları da görev alıyor. Ankara, Adana, Hatay ve Bitlis’ten gelen arkeologların yanı sıra Güney Kore ve İtalya’dan uzmanlar da kazılarda aktif olarak çalışırken, Fransa’dan gelen uzman ise gün yüzüne çıkarılan çivi yazılı tabletlerin okunması ve çözümlenmesi üzerine bilimsel çalışmalar yürütüyor. Uluslararası ekip, Anadolu’nun en eski ticaret merkezi olarak kabul edilen Kültepe’nin bilinmeyen yönlerini ortaya çıkarmak için çalışmalarını aralıksız sürdürüyor.

Güney Koreli Arkeolog: “Kültepe’den çok etkilendim”

Güney Kore Cumhuriyeti Kültürel Miras Koruma Enstitüsü Arkeoloğu Kim Daeyeong, Türkiye ile Güney Kore arasında 2024 yılından bu yana sürdürülen iş birliğinden duyduğu memnuniyeti dile getirerek şunları söyledi:

“Türkiye ve Güney Kore, 2024 yılından bu yana arazi çalışmalarını iş birliği içinde yürütüyor. Kendi düşüncelerime göre Kültepe’den çok etkilendim. Çok fazla buluntu çıkıyor. Eserler ortaya çıktıkça daha da heyecanlanıyoruz. Çok eski dönemlere ait buluntuları buldukça kazı yapma isteğimiz daha da artıyor. Türkiye ile birlikte çalıştığımız için çok mutluyuz. İki ülke eskiden beri kardeş ülke olarak anılıyor. Bu nedenle buraya gelip diğer çalışanlarla birlikte çalışmaktan mutluluk duyuyoruz.”

İtalyan Bilim İnsanı: “Kültepe’de çalışmak büyük bir onur”

Milano Üniversitesi Arkeoloğu Michael Campeggi ise Kültepe’de görev almanın bilim insanları için çok özel bir anlam taşıdığını belirterek şu değerlendirmelerde bulundu:

“Milano Üniversitesinden geliyorum. 2019 yılından bu yana bir proje kapsamında Kültepe’de çalışmaktan büyük memnuniyet duyuyorum. Ankara Üniversitesi ile Milano Üniversitesi’nin iş birliği çerçevesinde çalışmalarımızı sürdürüyoruz. Kültepe Kaniş’te kazı yapmak çok önemli bir fırsat. ’Aşağı Şehir’ olarak adlandırılan alanda çalışıyoruz. Burası, Anadolu ile Mezopotamya arasındaki ilişkileri anlamamız açısından son derece önemli bir yer. 1948 yılından 2005 yılında vefat edene kadar Kültepe’de 57 yıl boyunca aralıksız kazı çalışmalarını yürüten Prof. Dr. Tahsin Özgüç’ün kazı alanında çalışmak benim için büyük bir onur ve mutluluk.”

Büyükşehir’den Kültepe’ye dev projeler

Kayseri Büyükşehir Belediyesi, kazı çalışmalarına verdiği desteği turizm yatırımlarıyla da güçlendiriyor. Dünyanın sayılı kayadan oyma müzeleri arasında yer almaya hazırlanan Kültepe Müzesi’nin yapımı sürerken, 14 evden oluşacak Asurlu Tüccarlar Sokağı ile Kültepe Ziyaretçi Merkezi projeleri de bölgenin tarihi dokusunu ziyaretçilerle buluşturacak önemli yatırımlar arasında yer alıyor. Büyükşehir Belediyesi’nin vizyon projeleriyle birlikte Kültepe Kaniş-Karum’un, yalnızca Anadolu’nun değil dünyanın en önemli arkeoloji ve kültür destinasyonlarından biri olması hedefleniyor.