Balkanlar’da devlet-i aliyye’nin mimari ve diplomatik mirası yeniden canlanıyor: “Tarihin Sessiz Tanıkları” projesi tamamlandı

İçişleri Bakanlığı Sivil Toplumla İlişkiler Genel Müdürlüğü tarafından desteklenen Erzurum Büyükşehir Belediyesi ve Erzurum Diplomasi Araştırmaları Merkezi Derneği (EDAM) tarafından organize edilen “Tarihin Sessiz Tanıkları: Balkanlarda Devlet-i Aliyye Mimarisi, Diplomasisi ve Tarihteki Rolü” projesinin saha ayağı başarıyla tamamlandı.

Geçen yüzyıllar içinde yaşanan savaşlar ve siyasi dönüşümler nedeniyle tahrip olan Osmanlı mimari mirası ile yazılı kültürünün sessiz çığlığını duymak, ortak kültürel hafızayı canlandırmak ve Pax Ottomanica (Osmanlı Barışı) adı verilen adalet ve huzur modelinin diplomatik altyapısını ortaya çıkarmak amacıyla hayata geçirilen proje kapsamında 11 aylık yoğun bir çalışma takvimi yürütüldü.

Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri’ndeki ferman, ahitnâme ve tahrir defterlerinin titizlikle incelenmesinin ardından 14-22 Ekim 2026 tarihleri arasında Bosna-Hersek, Kosova, Kuzey Makedonya, Karadağ, Arnavutluk ve Sırbistan’da kapsamlı saha araştırmaları gerçekleştirildi. Saha çalışmaları kapsamında T.C. Saraybosna Büyükelçiliği ve T.C. Belgrad Büyükelçiliği’ne resmi ziyaretler düzenlenerek projenin detayları aktarıldı.

Araştırmalar süresince bölgedeki sembol yapılardan Bayraklı Camii, Blagaj Tekkesi, Halveti Tekkesi, Sokullu Mehmet Paşa Köprüsü, Mostar Köprüsü, I. Murad Hüdavendigar Türbesi, Alaca Camii, Morica Han, Arasta Camii Minaresi, Stari Bar Saat Kulesi, Poitelj Kalesi ve Poitelj Köyü ile Gazi Hüsrev Bey Kütüphanesi ve Medresesi olmak üzere toplam 13 tarihi eser odağında envanter ve belgeleme çalışmaları tamamlandı.

Ayrıca Aliya İzzetbegoviç’in vefat yıldönümü olan 19 Ekim’de, Bosna-Hersek’te Yunus Emre Enstitüsü Saraybosna Temsilciliği ev sahipliğinde uluslararası bir panel düzenlendi. Saha ve arşiv süreçlerinde elde edilen tüm veri, fotoğraf ve röportajlar bilimsel yöntemlerle tasnif edilmiş olup Osmanlı Devleti’nin bölgedeki mimari, diplomatik ve kültürel mirasını geniş kitlelere ulaştıracak belgesel film senaryosu ve akademik yayınlar kamuoyunun ile bilim dünyasının istifadesine sunulacak.