Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, sosyal medya paylaşımında Diyarbakır ve Bingöl’de restorasyonu tamamlanan asırlık 6 mabedin yeniden cemaatleriyle buluşacağını açıkladı.
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, 6 Şubat depremlerinin ardından restorasyonları tamamlanan Diyarbakır ve Bingöl’deki 6 caminin, 2 Ekim’de cuma namazıyla yeniden ibadete açılacağını duyurdu. Ersoy, “Şehirlerimizin hafızasını yaşatan, asırlardır aynı saflarda buluştuğumuz mabetlerimizi geleceğe taşıyor; vakıf mirasımızı koruyarak deprem bölgesinin yaralarını sarmaya devam ediyoruz” ifadelerini kullandı.
Vakıflar Genel Müdürlüğünce yürütülen çalışmalar kapsamında Diyarbakır’daki Ali Paşa, Melik Ahmet Paşa, Parlı Safa, Cafer-i Tayyar ve Hanbaşı camileri ile Bingöl’deki Balaban Bey Camii’nin yeniden ibadete hazır hale getirildiğini belirten Ersoy, eserlerin yarın, 2 Ekim’de cuma namazıyla kapılarını açacağını bildirdi.
Eserlerin özgün dokularının korunarak restore edildiğini vurgulayan Ersoy, şunları kaydetti:
“Her bir eserimizde bilimsel çalışmalarla deprem hasarlarını giderdik, yapılarımızı güçlendirdik. Tarihi taş işçiliğinden çinilere, ahşap unsurlardan kalem işlerine kadar ecdat yadigarı mirasımızı özgün dokusunu koruyarak ihya ettik.”
Ersoy, tarihi mabetlerin ihyasında emeği geçenlere teşekkür ederek yeniden ibadete açılacak camilerin Diyarbakır ve Bingöl’e hayırlı olmasını diledi.
Altı eserin toplu açılış programı, Diyarbakır’ın Sur ilçesindeki Ali Paşa Camii’nde gerçekleştirilecek.
Ali Paşa Camii’nde asırlık işçilik korundu
Hadım Ali Paşa tarafından 16. yüzyılda yaptırılan Ali Paşa Camii’nde, depremlerin ardından ortaya çıkan statik sorunlar nedeniyle güçlendirme ve restorasyon projeleri bilim heyeti gözetiminde yeniden ele alındı.
Niteliksiz döşemeler, beton örtü ve kirişler kaldırılarak üst örtü Diyarbakır’ın geleneksel dam sistemine uygun biçimde yenilendi. Deprem kaynaklı çatlak ve kopmalar, yapısal güçlendirme ve enjeksiyon uygulamalarıyla giderildi. Özgün kündekari kepenkler, ahşap minber, tavan kaplamaları ve çiniler ise konservasyon çalışmalarının ardından yeniden yerlerine monte edildi.
Parlı Safa’nın ağır hasarlı minaresi güçlendirildi
15’inci yüzyılda inşa edildiği düşünülen Parlı Safa Camii’nde, depremlerin özellikle minarede yol açtığı ağır hasar giderildi. Geniş çatlaklar ve parça kayıpları nedeniyle çelik kuşak ve gergilerle emniyete alınan minarenin temel ve zemin durumu; sondaj, jeofizik inceleme ve araştırma kazılarıyla incelendi.
Minarede ankraj, enjeksiyon ve taş onarımları yapılırken caminin çinileri, döşemeleri, kalem işleri, sıva ve boyaları ile medrese bölümlerindeki çalışmalar da tamamlandı. Yapının özgün mimari karakteri korunarak yapısal güvenliği sağlandı.
Cafer-İ Tayyar Camii ve türbesi yeniden ibadete hazır
İnşa tarihi kesin olarak bilinmeyen Cafer-i Tayyar Camii ve Türbesi’nde, depremde ağır hasar gören tarihi minare başta olmak üzere yapının farklı bölümlerinde kapsamlı çalışmalar yürütüldü.
Zemin ve temel incelemelerinin ardından duvar, tonoz ve dam örtülerinde onarım ve güçlendirme uygulamaları gerçekleştirildi. Minarenin depremde bazı taşları yıkılan petek ve külah bölümleri özgün taşlarıyla tamamlandı. Cami ve türbe yeniden ibadete hazır hale getirildi.
Hanbaşı Camii’nin özgün mimarisi ortaya çıkarıldı
Hacı Muhammed tarafından 1853 yılında yaptırılan Hanbaşı Camii’nde, 2022’de başlayan onarım çalışmaları, 6 Şubat depremlerinin ardından bilim heyeti gözetimindeki güçlendirme ve restorasyon uygulamalarıyla sürdürüldü.
Enjeksiyon yöntemiyle güçlendirilen yapıda betonarme eklentiler kaldırıldı, çatı ve cepheler özgün dokusuna uygun biçimde yenilendi. Son cemaat yeri ve harim bölümündeki çalışmalarla caminin özgün mimari unsurları ortaya çıkarıldı.
Melik Ahmet Paşa Camii’nde kubbeden temele güçlendirme
1587-1591 yılları arasında yaptırılan Melik Ahmet Paşa Camii’nde, depremlerin ardından kubbe, tromplar ve taşıyıcı duvarlarda tespit edilen çatlaklara yönelik onarım ve güçlendirme çalışmaları gerçekleştirildi.
Yapının temel durumu sondaj, araştırma kazısı ve jeoradar çalışmalarıyla incelendi. Kubbe ve kasnak güçlendirilirken zemin ve duvarlarda enjeksiyon uygulamaları yapıldı. Kurşun örtü, sıva, halı ve kalem işi çalışmalarının tamamlanmasıyla tarihi cami yeniden cemaatini ağırlamaya hazırlandı.
Bingöl’de Akkoyunlu mirası ihya edildi
Akkoyunlu döneminden günümüze ulaşan Balaban Bey Camii’nde, depremde ağır hasar gören minare kontrollü biçimde sökülerek özgün yapım tekniklerine uygun şekilde yeniden inşa edildi.
Caminin çatı, avlu, harim ve mahfil bölümlerinde onarımlar yapıldı. Ahşap döşemeler ile elektrik ve mekanik tesisatlar yenilendi. Abdesthane ve diğer çalışmaların da tamamlanmasıyla yapının özgün mimari bütünlüğü yeniden sağlandı.
