Erzurum’da bulunan tarihi Kâbe Mescidi, Anadolu’ya İslam’ın ilk ulaştığı dönemin en önemli eserlerinden biri olarak kabul ediliyor. Rivayetlere göre 651 yılında, Hz. Osman(Radıyallahü anh) döneminde Müslümanların Erzurum’u fethetmesinin ardından inşa edilen mescit, hem Anadolu’daki ilk ibadethanelerden biri olması hem de Kâbe’nin ölçülerine benzetilerek yapılmasıyla dikkat çekiyor.
İslam ordularının Habib bin Mesleme komutasında Erzurum’u fethetmesinin ardından inşa edildiği rivayet edilen mescit, Anadolu’da İslam medeniyetinin bıraktığı ilk mimari izlerden biri olarak gösteriliyor. Askeri fetihlerin ardından Müslümanların ilk ibadet mekânlarından biri olarak inşa edilen yapı, yüzyıllar boyunca “Kâbe Mescidi” adıyla anıldı.
İlk yapının Bizans’ın bölgeyi yeniden ele geçirmesiyle yıkıldığı, günümüzde ayakta bulunan mescidin ise 1581 yılında Ahmet Ağa tarafından aslına uygun şekilde yeniden yaptırıldığı belirtiliyor. Kareye yakın planı ve Kâbe’nin ölçülerini esas aldığı rivayet edilen mimarisiyle mescit, Erzurum’un en önemli tarihi ve manevi yapıları arasında yer alıyor. Tarihi mescidin yaklaşık 7 metre yüksekliğinde ve 1 metre çapında sac kaplamalı tek minaresi de yapının sade mimarisini tamamlayan unsurlar arasında bulunuyor. Mescit bugün de hizmet vermeye devam ediyor.
“Kâbe ölçülerine benzetildiği için bu isim verilmiş”
Yaklaşık 10 yıldır Kabe Mescidi’nde imam hatip olarak görev yapan imam Ensar Tarçin, ” Rivayetlere göre mescidimiz Hazreti Osman döneminde yapılmış. Tabii bu bir rivayet. Bir diğer rivayete göre ise Kabe ölçülerine benzetilerek inşa edildiği için buraya ’Kabe Mescidi’ adı verilmiş. Caminin girişinde, arka tarafta bulunan taş kitabede de 651 yılında yapıldığı yazıyor. Yine rivayetlere göre Erzurum’un ilk camisi ve ezanın ilk okunduğu cami de Kabe Mescidi’dir. Vatandaşlarımız sık sık bize ’Neden Kabe Mescidi deniliyor?’ diye soruyor. Biz de bildiğimiz ve bizlere aktarılan bilgileri paylaşıyoruz. Kabe ölçülerine benzetildiği ve Hazreti Osman döneminde yapıldığı rivayet edildiği için bu ismi aldığını anlatıyoruz. Camimizde namaz kılan cemaatimiz ve şehir dışından gelen misafirler de buranın farklı bir manevi atmosferi olduğunu ifade ediyor. Bizler de aynı kanaatteyiz. Gerçekten camimizin maneviyatı çok yüksek” diye konuştu.
“Anadolu’nun ilk mescitlerinden biri olduğu rivayet ediliyor”
Genelde vakit namazlarını Kabe Mescidi’nde kıldığını ifade eden Şükrü Değirmencioğlu ise, ” Çünkü buranın gerçekten Kabe ölçülerine benzetilerek yapıldığı söyleniyor ve çok feyizli bir cami. Özellikle şehir dışından gelen insanlar burayı merak edip soruyor. Biz de elimizden geldiğince bildiklerimizi anlatıyoruz. Zaten kitabesinde de 651 yılında yapıldığı rivayet ediliyor. Hocamızın da söylediği gibi Hazreti Osman döneminde yapıldığı ve Erzurum’daki, hatta Anadolu’daki ilk mescitlerden biri olduğu rivayet ediliyor” dedi.
