Giresun’un Piraziz ilçesinde emekli anaokulu öğretmeni Ümmühan Aydın, siyah-beyaz televizyonların olduğu yıllarda izlediği bir belgeselden etkilenerek başladığı kitre bebek yapımını 40 yıldır sürdürüyor. Yıllar boyunca hazırladığı yüzlerce bebeği farklı temalar içerisinde bir araya getiren Aydın, Piraziz Belediyesi’nin desteğiyle açtığı Kitre Bebek ve El İşleri Sanat Müzesi’nde masal kahramanlarından Karadeniz’in günlük yaşamına, fındık hasadından harmanına kadar pek çok kültürel unsuru üç boyutlu olarak ziyaretçilerin beğenisine sunuyor.
Anaokulu öğretmenliği döneminde çocuklara anlattığı hikayeleri ve okulda gerçekleştirdiği etkinlikleri de müzeye taşıdığını kaydeden Aydın, “Mesleki birikimimi kitre bebek sanatıyla birleştirdim. Her biri tamamen el emeğiyle hazırlanan figürlerin yüz ifadelerinden kıyafetlerine, aksesuarlarından duruşlarına kadar bütün ayrıntıları tek tek işleniyorum. Bir figürün tamamlanması yaklaşık 20 gün sürebiliyor. Bir dramayı gerçekleştirmek ise neredeyse bir yıl sürüyor” dedi.
“40 yıldır hayal ettiğim şeyleri ağır ağır yaptım”
Emekli anaokulu öğretmeni Ümmühan Aydın, kitre bebek yapımına nasıl başladığını da anlatarak “40 yıldır kitre bebek yapıyorum. Daha siyah-beyaz televizyon izlediğim yıllarda bir hanım kitre bebek yaparak uluslararası bir yarışmaya katılmış ve ödül almıştı. Onun belgeselini çekmişlerdi. Ben de çok etkilendim. ‘Acaba ben de yapabilir miyim?’ dedim. O gün aklımda kaldı. İnternet de yoktu o zaman. Deneme yanılmayla öğrenmeye başladım ve yıllar boyunca yapmaya devam ettim. Anaokulu öğretmenliği yaptığım dönemde çocuklarla gerçekleştirdiğim etkinlikleri ve anlattığım hikayeleri de müzeye taşıdım. Buradaki figürlerde ben anaokulu öğretmeniydim. Okulda yaptığım bütün etkinlikleri, hikâyeleri drama ettim burada. Üç boyutlu yaptım kitre bebeklerle. Keloğlan, Rapunzel, Mutsuz Prenses, Uyuyan Güzel, Pamuk Prenses ve bütün masal kahramanları burada hazır. Bir hikayenin canlandırılması uzun bir çalışma gerektiriyor. Bir yılda sadece bir figür, bir hikayeyi canlandırabiliyorum. Önce kitreyi yapıyorum, sonra kıyafetlerini elimde dikiyorum. Daha sonra hangi hikayeyse ona göre boyutlarını ve diğer ayrıntılarını hazırlıyorum. 40 yıldır hayal ettiğim şeyleri ağır ağır yaptım” ifadelerini kullandı.
“Kitreyi pamukla işleyerek yüzü oluşturuyorum”
Kitrenin hazırlanış sürecini de anlatan Aydın, “Kitre, geven ağacının ham maddesinden yapılan bir zamk. Bunu suyla bulamaç haline getiriyorsun. Toz şeklindeki kitreyi hazırlayıp iki gün kavanozda bekletiyorsun, muhallebi gibi oluyor. Daha sonra küçük pamuk parçaları alarak yüzünü oluşturuyorsun. Kuruduğunda katı oluyor ve bozulmuyor” diye konuştu. Müzenin özellikle çocuklar ve aileler tarafından ziyaret edilmesini isteyen Aydın, “Babaanneler torunlarını alsın, gelsinler” çağrısında bulundu.
Geleneksel el sanatları günümüzde yaşatılıyor
Müzede görev yapan Arzu Korkmaz ise, kültürel değerlerin günlük hayatta yeniden kullanılmasına yönelik el işi ürünler hazırladıklarını söyledi.
Korkmaz, Halk Eğitim Merkezi’nden aldığı eğitimlerle geleneksel el sanatlarını yaşatmaya çalıştığını belirterek, “Eski kültürümüzde olan aksesuarları günümüzde kullanılsın diye yapıyorum. Kültürümüz tanınsın istiyorum. Gençlerimiz bunları bilmiyor. Kemerler, çanta sapları, telefon askıları, şapka süsleri, taç ve toka gibi aksesuarlar hazırlıyorum. Bunları hem günlük hayatta kullanılabilecek ürünlere hem de hediyelik eşyalara dönüştürüyoruz” diye konuştu.
