Denizli’nin Çivril ilçesi, Miryokefalon Savaşının 850. yıldönümünde tarihi bir akademik buluşmaya ev sahipliği yaptı. 5 üniversiteden yaklaşık 200 tarih öğrencisi, savaşın yaşandığı düşünülen Kufi Çayı Cehennem Deresi mevkiinde ortak ders işleyerek, savaşın gerçek yerini belirlemeye yönelik bilimsel çalışmalardaki son gelişmeleri değerlendirdi.
Denizli’nin Çivril ilçesinde, Anadolu’nun kaderini değiştiren savaşlardan biri olarak kabul edilen 1176 Miryokefalon Savaşı’nın 850. yıldönümü dolayısıyla Türkiye’de bir ilk olarak nitelendirilen akademik etkinlik düzenlendi. Programda beş farklı üniversitenin tarih bölümlerinden yaklaşık 200 öğrenci ve akademisyen, Miryokefalon Savaşı’nın yaşandığı değerlendirilen Çivril – Hocalar İlçeleri sınırında bulunan Kufi Çayı Cehennem Deresi mevkiinde buluştu. Tarihi olayların yalnızca kitaplardan değil, meydana geldikleri düşünülen coğrafyada incelenmesini amaçlayan etkinlikte öğrenciler, yaklaşık iki kilometrelik yürüyüşün ardından Cehennem Deresine ulaştı. Burada akademisyenlerin anlatımları eşliğinde savaşın askeri, siyasi ve coğrafi boyutları ele alındı.
Tarihi buluşmaya Pamukkale Üniversitesi, Afyon Kocatepe Üniversitesi, Kütahya Dumlupınar Üniversitesi, Aydın Adnan Menderes Üniversitesi ve Uşak Üniversitesi katıldı. Beş üniversiteden gelen öğrenciler, farklı akademisyenlerin değerlendirmelerini doğrudan dinleme fırsatı bulurken Miryokefalon Savaşı’nın gerçekleştiği yer hakkındaki bilimsel tartışmaları da yerinde inceledi.
Denizli’deki Kufi Vadisi neden öne çıkıyor?
Ortak dersin ilk bölümünde Tarih Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. İbrahim Balık, Miryokefalon Savaşı’nın Anadolu tarihi açısından taşıdığı öneme değinerek savaşın kesin konumunun hâlâ bilimsel araştırmalara konu olduğunu söyledi. Geçmişten bugüne savaşın gerçekleşmiş olabileceği 17 farklı yerin gündeme getirildiğini belirten Balık, bunların önemli bölümünün bilimsel dayanaktan yoksun olduğunu ifade etti. Doç. Dr. Balık, günümüzde üç bölgenin akademik araştırmalarda öne çıktığını belirterek, “Miryokefalon Savaşı’nın nerede yapıldığı konusunda kaynaklardaki belirsizlikler ve tutarsızlıklar nedeniyle kesin bir noktaya ulaşamıyoruz. Bugüne kadar savaşın gerçekleştiği düşünülen yerlerin sayısı 17’ye kadar çıktı. Ancak bu savaş 17 farklı yerde değil, yalnızca bir yerde yaşandı. Şu anda üç bölge ön planda bulunuyor. Bunlardan biri içinde bulunduğumuz Kufi Vadisi, diğeri Konya Bağırsak Deresi, üçüncüsü ise Isparta’daki Papa Geçidi olarak bilinen bölge” dedi.
Savaşın geçtiği yerin belirlenmesinde tarihi kaynaklar kadar coğrafi özelliklerin de büyük önem taşıdığını anlatan Doç. Dr. İbrahim Balık, Bizans tarihçisi Niketas Khoniates’in anlatımlarına işaret etti. Aslen Denizli’nin Honaz ilçesinden olan tarihçinin bölge coğrafyasını yakından tanıdığını belirten Balık, eserinde yer alan savaş alanı tasvirlerinin Kufi Vadisi’nin özellikleriyle büyük ölçüde örtüştüğünü söyledi. Doç. Dr. Balık, yaklaşık yedi yıldır bölgede araştırmalar yürüttüğünü belirterek, “Bu savaşı en geniş şekilde anlatan kaynaklardan biri Niketas Khoniates’in eseridir. Kendisi Honazlı olduğu için bölgenin coğrafyasını bilen bir tarihçidir. Anlatımlarıyla bu vadinin özellikleri büyük ölçüde örtüşüyor. Bu durum, savaşın burada gerçekleşmiş olabileceği yönündeki düşüncelerimizi güçlendiriyor. Artık arkeolojik bulgulara ulaşmamız gerekiyor. İnsan ya da hayvan iskeleti gibi organik materyallerin bulunması ve bunların bilimsel yöntemlerle tarihlendirilmesi büyük önem taşıyor. Somut veriler elde edilmeden savaşın kesin olarak nerede gerçekleştiğini söylememiz mümkün değil. Bu nedenle yüzey araştırmaları ve arkeolojik çalışmalar belirleyici olacak” şeklinde konuştu.
Prof. Dr. Metin; “Miryokefalon Anadolu tarihinde bir dönüm noktası”
Programın ikinci dersinde ise İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi Tarih Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Tülay Metin, 17 Eylül 1176 tarihinde Anadolu Selçuklu Sultanı 2. Kılıç Arslan ile Bizans İmparatoru 1. Manuel Komnenos arasında yaşanan savaşın siyasi sonuçlarını değerlendirdi. Miryokefalon Zaferi’nin yalnızca askeri bir başarı olarak görülmemesi gerektiğini belirten Metin, savaşın Anadolu Selçuklu Devleti’nin güçlenme sürecindeki rolünü anlattı. Bizans İmparatoru Manuel’in Anadolu’daki Türk hâkimiyetini sona erdirmek amacıyla sefere çıktığını hatırlatan Metin, Selçukluların kazandığı zaferin bölgedeki güç dengelerini değiştirdiğini ifade etti. Prof. Dr. Metin, “1176 yılının baharında Bizans İmparatoru Manuel, Selçukluları Anadolu’dan çıkarmak amacıyla harekete geçti. Ancak 17 Eylül’de beklemediği ağır bir yenilgi aldı. Bu zafer, Anadolu’daki Selçuklu hâkimiyetinin güçlenmesinde önemli bir aşama oldu” dedi.
Prof. Dr. Selim Kaya, ‘Savaş alanına ilişkin bilimsel veriler toplanıyor’
Afyon Kocatepe Üniversitesi Tarih Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Selim Kaya da öğrencilere savaş alanındaki araştırmalar hakkında bilgi verdi. Çivril – Hocalar İlçeleri sınırları içindeki Kufi Vadisi’nin coğrafi yapısının tarihi kaynaklarda anlatılan savaş koşullarıyla örtüştüğünü savunan Kaya, bölgedeki yüzey araştırmalarının sürdüğünü söyledi. Vadinin dar geçitleri, uçurumları ve su kaynaklarıyla askeri açıdan önemli özellikler taşıdığını belirten Kaya, savaşın burada gerçekleştiği görüşünü desteklemek amacıyla bilimsel çalışmalar yürüttüklerini anlattı. Prof. Dr. Kaya, “Atalarımızın 850 yıl önce nasıl bir askeri strateji izlediğini, hangi coğrafi şartlarda mücadele ettiğini bu alanda değerlendirebiliyoruz. Ancak savaşın burada gerçekleştiğini bilimsel olarak ortaya koymak için somut bulgulara ihtiyacımız var” dedi.
Beş üniversitenin akademisyenleri tarihi alanda öğrencilerle buluştu
Ortak ders programında Uşak Üniversitesi İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi Ortaçağ Tarihi Anabilim Dalı Başkanı Ramazan Altınay, Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Ramazan Kemal Haykıran ve Kütahya Dumlupınar Üniversitesi Öğretim Üyesi Dr. Öğr. Üyesi Firdevs Özen de öğrencilerle bir araya geldi. Akademisyenler, tarihi olayların yaşandığı düşünülen alanlarda yapılan eğitimlerin öğrencilerin araştırma ve değerlendirme becerilerine katkı sunduğunu anlattı. Özellikle tarih bölümü öğrencilerinin yazılı kaynaklarda karşılaştıkları coğrafi tasvirleri yerinde incelemesinin, geçmişteki askeri hareketleri ve savaş stratejilerini anlamalarına yardımcı olduğu belirtildi. Programda öğrenciler, akademisyenlere Miryokefalon Savaşı’nın yeri, savaşın sonuçları ve devam eden araştırmalar hakkında sorular yöneltti. Soru-cevap bölümünün ardından Cehennem Deresi mevkiinde incelemelerde bulunan öğrenciler, savaşın yaşandığı düşünülen vadinin coğrafi özelliklerini yakından gözlemledi.
