Şırnak Yeşilay Danışmanlık Merkezi (YEDAM) Sosyal Hizmet Uzmanı Beşire Çelebi Şen, bağımlılığın yalnızca bireyi değil, tüm aileyi etkileyen ciddi bir hastalık olduğuna dikkat çekerek, erken müdahalenin tedavide başarı oranını önemli ölçüde artırdığını söyledi.
YEDAM’de 5 yıldır görev yapan Sosyal Hizmet Uzmanı Beşire Çelebi Şen, bağımlılıkla mücadelede en büyük engelin ailelerin inkarı olduğunu söyledi. “Benim çocuğum yapmaz” anlayışının tedaviyi geciktirdiğini belirten Şen, “Bağımlılıkta her geçen gün kayıptır. Bir kereden çok şey olur” ifadelerini kullandı.
Şen, ailelerin çocuklarındaki bağımlılık belirtilerini görmelerine rağmen çoğu zaman kabullenmek istemediklerini belirterek, bunun tedavi sürecini geciktirdiğini ifade etti. “En büyük hata ’Benim çocuğum yapmaz’ demek” diyen Şen, “Birçok anne ve baba çocuklarının bağımlı olabileceğini düşünmek istemiyor. Kumar nedeniyle büyük maddi kayıplar yaşansa da, madde kullanan çocuk gece geç saatlere kadar eve gelmese de ya da riskli arkadaş çevresinde bulunsa da bunu çocuklarına yakıştıramıyorlar. Bu nedenle uzman desteğine çok geç başvuruyorlar. Oysa bağımlılıkta erken teşhis ve erken tedavi, başarı şansını ciddi oranda artırıyor’’ dedi.
Davranış değişikliklerine dikkat çekti
Ailelerin çocuklarındaki ani değişimleri mutlaka ciddiye alması gerektiğini belirten Şen, günlerce uyuma veya hiç uyumama, ders başarısında düşüş, ekran süresinin aşırı artması, odada madde kullanımına ilişkin materyaller bulunması gibi belirtilerin önemli risk işaretleri olduğuna dikkat çekti. Bu tür değişikliklerin görülmesi halinde zaman kaybetmeden uzman desteği alınması gerektiğini vurgulayan Şen, “Beklemek yerine harekete geçmek hayat kurtarabilir’’ diye konuştu.
Bağımlılıkların çoğunun merak ve arkadaş çevresinin etkisiyle başladığını söyleyen Şen, toplumda yaygın olan “Bir kereden bir şey olmaz” düşüncesinin en büyük tuzaklardan biri olduğunu belirtti. Şen, “Sigara, alkol, kumar ya da madde. Fark etmiyor. Çoğu kişi ’İstersem bırakırım’ düşüncesiyle ilk adımı atıyor. Ancak bağımlılık tam da bu noktada başlıyor. İlk denemeden sonra kişi ikinciyi, üçüncüyü daha kolay yapıyor ve zamanla fiziksel, ruhsal ve sosyal bağımlılık gelişiyor. Bu nedenle bir kereden bile kaçınmak gerekiyor. Çünkü gerçekten bir kereden çok şey olur’’ şeklinde konuştu
Bağımlılık beyni değiştiriyor
Bağımlılık geliştikten sonra kişinin “hayır” deme becerisinin de zayıfladığına dikkat çeken Şen, beynin karar verme mekanizmasının olumsuz etkilendiğini söyledi. YEDAM’da yapılan psikososyal destek çalışmalarında bireylerin yeniden hayır diyebilme becerilerini güçlendirmeye yönelik çalışmalar yürüttüklerini ifade eden Şen, riskli arkadaş çevresi ve ortamlardan uzak durmanın tedavinin önemli parçalarından biri olduğunu kaydetti. Madde etkisi altında bulunan kişilerle karşılaşıldığında vatandaşların öncelikle kendi güvenliklerini sağlaması gerektiğini aktaran Şen, “Kişiye yaklaşmaya, tartışmaya ya da ikna etmeye çalışmayın. Göz teması kurmadan güvenli mesafeye geçin. Tıbbi müdahale gerekiyorsa 112 Acil Çağrı Merkezi aranmalı, şiddet riski varsa güvenlik güçlerine haber verilmelidir’’ dedi.
Şırnak YEDAM’da alkol, madde, kumar, tütün ve teknoloji bağımlılığı alanlarında tamamen ücretsiz ve gizlilik esasına dayalı psikososyal destek hizmeti sunduklarını belirten Şen, yalnızca bağımlı bireylerin değil ailelerin de destek alabildiğini söyledi. Bağımlı bireylerin çoğu zaman tedaviyi reddedebildiğini ifade eden Şen, “Bu süreçte aileler ne yapacaklarını bilemeyebiliyor. Anneler, babalar, eşler bizi arayarak nasıl davranmaları gerektiği, nasıl sınır koyabilecekleri ve yakınlarını tedaviye nasıl yönlendirebilecekleri konusunda uzmanlarımızdan ücretsiz destek alabiliyor’’ diye konuştu.
YEDAM’da yapılan tüm görüşmelerin kesinlikle gizlilik ilkesiyle yürütüldüğünü vurgulayan Şen, başvuruların hiçbir kurum ya da kişiyle paylaşılmadığını belirtti. Şen, “Birçok kişi kayıt altına alınacağı endişesi taşıyor. Oysa YEDAM’da görüşmeler tamamen gizlidir. Devlet memuru da, askeri personel de, esnaf da, öğrenci de hiçbir çekince yaşamadan destek alabilir. Ne kadar erken başvurulursa tedavide başarı şansı da o kadar yükselir. Lütfen bağımlılığı gizlemeyin, geç kalmayın ve destek almaktan çekinmeyin’’ ifadeleriyle sözlerini tamamladı.
