Uzman psikologdan çocuklar için ’ekran’ uyarısı

Memorial Diyarbakır Hastanesi Psikoloji Bölümünden uzman psikolog Tülinay Seçkin, kontrolsüz ekran kullanımının çocukların bilişsel, fiziksel, sosyal ve akademik gelişimlerini olumsuz etkileyebileceğini belirterek, “Ebeveynler, yaz tatili boyunca sağlıklı ekran kullanım alışkanlıklarının kazandırılmasına yönelik rehberlik etmeleri önem taşıyor” dedi.

Yaz tatili, çocukların yoğun akademik tempodan uzaklaşarak dinlenme, eğlenme, yeni deneyimler kazanma fırsatı bulduğu, ilgi alanlarını keşfettiği ve aileleriyle kaliteli zaman geçirdiği önemli bir dönemdir. Ancak bu süreç aynı zamanda ekran karşısında geçirilen sürenin de belirgin şekilde arttığı bir zaman dilimi olarak öne çıkmaktadır. Memorial Diyarbakır Hastanesi Psikoloji Bölümünden uzman psikolog Tülinay Seçkin, kontrolsüz ekran kullanımının çocukların bilişsel, fiziksel, sosyal ve akademik gelişimlerini olumsuz etkileyebileceğini belirterek, ebeveynlerin yaz tatili boyunca sağlıklı ekran kullanım alışkanlıklarının kazandırılmasına yönelik rehberlik etmelerinin önem taşıdığını söyledi. Teknolojik cihazların günümüz yaşamının ayrılmaz bir parçası haline geldiğine dikkat çeken Seçkin, “Ekran kullanımının kontrolsüz bir şekilde artması; tablet, telefon, televizyon ve bilgisayar kullanımının yoğunlaşması çocukların bilişsel, fiziksel, sosyal ve akademik gelişimleri üzerinde olumsuz etkiler oluşturabilmektedir. Özellikle uzun süreli ekran kullanımı; dikkat süresinde azalma, uyku düzeninde bozulma, fiziksel aktivitelerin azalması ve yüz yüze sosyal etkileşimlerin zayıflaması gibi sonuçlara yol açabilmektedir. Bu durum yaz tatili sonrasında okula dönüş sürecini de zorlaştırabilir. Yaz döneminde çocukların günlük yaşamlarında fiziksel aktiviteye, açık oyun alanlarına, kitap okumaya, sanatsal faaliyetlere ve akranlarıyla ilişkilerine yeterli alan açılması oldukça önemlidir” diye konuştu.

Klinik gözlemlerin yaz tatili boyunca tamamen serbest bırakılan ekran kullanımının, okul dönemine geçiş sürecini zorlaştırabildiğini göstermekte olduğunu aktaran Seçkin, “Bu noktada ebeveynlerin temel amacı ekranı tamamen ortadan kaldırmak değil, sağlıklı kullanım alışkanlıklarını kazandırmak olmalıdır. Çocuklar uzun süreli ve yoğun dijital uyaranlara maruz kaldığında eğitim döneminde yeni bir düzene uyum sağlamakta güçlük yaşayabilmekte; derslere odaklanma, sorumluluk alma ve zaman yönetimi gibi alanlarda zorlanabilmektedir. Çocukların yaz tatili sonrasında eğitim döneminde zorluk çekmemesi için yaz tatilinin son iki haftasında ekran sürelerinin kademeli olarak azaltılması ve günlük rutinlerin yeniden düzenlenmesi daha faydalı olacaktır. Bu süreçte çocuklarla iş birliği içerisinde hareket etmek, kuralları birlikte belirlemek ve tutarlı bir yaklaşım sergilemek alınacak önlemlerin etkisini artıracaktır. Aynı zamanda uyku ve uyanma saatlerinin tamamen değişmesine izin verilmemesi, okul dönemine geçişte yaşanabilecek uyum sorunlarını azaltacaktır” şeklinde konuştu.

Yaz tatili de olsa tamamen sınırsız ekran kullanımına izin vermek yerine yaşa uygun günlük süreler belirlenmesi gerektiğini kaydeden Seçkin, “Okul öncesi dönemde 30 dakika, ilkokul döneminde 45-60 dakika, ortaokul ve lise döneminde ise yaklaşık 2 saatlik ekran süresi yeterli olacaktır. Ayrıca uyku ve uyanma saatlerinin tamamen değişmesine izin verilmemesi, okul dönemine geçişi kolaylaştıracaktır. Kitap okuma, spor, açık hava oyunları, sanat etkinlikleri, aile içi aktiviteler ve sosyal ilişkiler ekranın yerini alabilecek sağlıklı seçeneklerdir. Ebeveynlerin yalnızca ekran süresine değil, çocukların ne izlediğine ve hangi uygulamaları kullandığına da dikkat etmesi gerekmektedir. Çocuklar ebeveynlerini model aldıkları için aile bireylerinin ekran kullanım alışkanlıkları da çocuklar üzerinde doğrudan etkili olmaktadır. Unutulmamalıdır ki çocukların ihtiyaç duyduğu şey yalnızca ekrandan uzak kalmak değil; oyun oynayabilecekleri, keşfedebilecekleri, üretebilecekleri ve duygusal bağlarını güçlendirebilecekleri zengin yaşam deneyimleridir. Yaz tatili, bu deneyimlerin desteklenmesi için önemli bir fırsat sunmaktadır. Ebeveynlerin rehberliği ve sağlıklı sınırlar sayesinde çocuklar hem tatilin keyfini çıkarabilir hem de yeni eğitim dönemine psikolojik ve akademik açıdan daha hazır başlayabilirler” dedi.