Suça sürüklenen çocuklara ilişkin düzenlemeleri içeren kanun teklifi TBMM’de

Kamuoyunda “12. Yargı Paketi” olarak bilinen kanun teklifinin görüşmelerine Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Genel Kurulu’nda başlandı. Teklifle çocukların suça sürüklenmesinin önlenmesi, aile sorumluluğunun güçlendirilmesi ve dijital risklere karşı daha etkin koruma sağlanması hedefleniyor.

Teklif kapsamında 7 ayrı kanunda değişiklik yapılması öngörülüyor. Düzenlemeyle çocukların ağır suçlara karışmasının önlenmesi, tekrar suç işleme riskinin azaltılması ve ailelerin bakım ile gözetim yükümlülüğünün artırılması amaçlanıyor.

Adalet Bakanı Akın Gürlek’in daha önce dile getirdiği, “’Suça sürüklenen çocuk’ diyoruz, aslında bu kavramı da en baştan değiştirmemiz gerekecek. Toplumun yüzde 81’inin çocuklara verilen cezaların yetersiz olduğu konusunda bir algısı var. Ben de aynı kanaatteyim” değerlendirmesi doğrultusunda hazırlanan düzenlemelerle çocuk adalet sisteminde yeni bir dönemin kapısı aralanıyor.

Teklife göre, 12-15 ve 15-18 yaş gruplarındaki çocuklar açısından Türk Ceza Kanunu’nda değişikliğe gidilecek. Kasten öldürme ve neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama gibi ağır suçlarda uygulanacak yaptırımlar artırılırken, hakimlere somut olayın özelliklerine göre daha geniş takdir yetkisi tanınacak.

Paketin dikkat çeken başlıklarından biri de aile sorumluluğunun güçlendirilmesi oldu. Aile hukukundan kaynaklanan bakım, eğitim ve destek yükümlülüklerini yerine getirmeyenlere yönelik yaptırımların artırılması planlanırken, çocuğun ağır suç işlemesine yol açan ihmal durumlarında ebeveynlere verilecek cezaların da artırılması öngörülüyor.

Düzenlemeler yalnızca cezai yaptırımlarla sınırlı kalmıyor. Ceza sorumluluğu bulunmayan adli süreçteki çocuklar için sosyal hizmet, kitap okuma, kütüphane çalışmaları, çevre temizliği, dijital risklerden korunma ve bağımlılıkla mücadele gibi yönlendirme tedbirleri uygulanacak. Böylece çocukların yeniden suça yönelmelerinin önüne geçilmesi ve topluma kazandırılmaları amaçlanıyor.

Teklifte çocukların dijital ortamda karşılaşabileceği risklere yönelik yeni koruma tedbirleri de yer alıyor. Zararlı içerikler, bağımlılık oluşturan platformlar ve suça yönlendirebilecek dijital temaslara karşı çocukların korunması hedeflenirken, bağımlılık ya da ruhsal sorunlar nedeniyle kendisi veya çevresi için ciddi tehlike oluşturduğu değerlendirilen çocuklar için hızlı tedavi ve acil koruma süreçleri öngörülüyor.

Çocuk adalet sisteminde kullanılan terminolojinin de değiştirilmesi planlanıyor. Mevzuatta yer alan “suça sürüklenen çocuk” ifadesi yerine “adli süreçteki çocuk” ifadesinin kullanılması öngörülüyor. Bu değişiklikle çocuğun üstün yararını esas alan, etiketleyici değil koruyucu bir yaklaşımın benimsenmesi amaçlanıyor.

Paket kapsamında çocuklara bıçak ve kesici alet satışına yönelik yeni yasaklar da getiriliyor. Ruhsatlı işyerleri dışında satış ve sergileme yasaklanırken, 18 yaşından küçüklere bu tür aletlerin satılması, satın alınması veya taşınması halinde idari yaptırımlar uygulanacak. Ayrıca ateşli silahını gerekli dikkat ve özeni göstermeyerek çocuğun silaha ulaşmasına neden olan kişilere hapis cezası verilmesi öngörülüyor.

Öte yandan, 15 yaşını doldurmamış çocuklar hakkında sosyal inceleme raporu alınmadan iddianame düzenlenmesi, iddianamenin iadesi nedeni sayılacak. Böylece çocukların aile yapısı, eğitim durumu, sosyal çevresi ve ihtiyaçlarının yargılama sürecinde daha etkin şekilde değerlendirilmesi hedefleniyor.

Adalet Bakanı Akın Gürlek, konuya ilişkin daha önce yaptığı açıklamada, suça sürüklenen çocuklar meselesinin toplumun en hassas konularından biri olduğunu belirterek, “Bu bizim hassas konumuz, kırılgan konumuz. Suça sürüklenen çocuklara verilen cezalarla ilgili toplumda rahatsızlık var. Bu rahatsızlığı gidermek için gerekli adımları atacağız” ifadelerini kullanmıştı.