SGK İl Müdürü Durmuş’tan kayıt dışı istihdam uyarısı: “İşçinin rızası olsa bile hukuken geçersiz”

Erzurum Sosyal Güvenlik İl Müdürü Nizamettin Durmuş, kayıt dışı istihdamın hem çalışanlar hem işverenler hem de devlet için ciddi riskler barındırdığını belirterek, “Sigorta ile iş güvende, işçi güvende; gelecek güvende” uyarısında bulundu.

Sosyal güvenlik sisteminin en önemli sorunları arasında yer alan kayıt dışı istihdamla mücadele sürüyor. Konuya ilişkin yazılı bir açıklama yapan Erzurum Sosyal Güvenlik İl Müdürü Nizamettin Durmuş, çalışanların Sosyal Güvenlik Kurumuna (SGK) hiç bildirilmemesi ya da çalışma gün ve ücretlerinin eksik gösterilmesinin yasal açıdan büyük riskler taşıdığını vurguladı.

“Çalışanın rızası olsa bile hukuken mümkün değil”

Sigortalı çalışmanın anayasal bir hak ve yasal bir zorunluluk olduğunun altını çizen İl Müdürü Durmuş, “İşverenlerin sigortasız işçi çalıştırma hakkı olmadığı gibi, çalışanların da kendi rızalarıyla dahi olsa bu haktan feragat ederek sigortasız çalışmayı talep etmeleri hukuken mümkün değildir. Özellikle emekli, dul ve yetim aylığı alanların ya da sosyal yardım yararlanıcılarının hak kaybı yaşamamak adına kayıt dışı çalışmaya eğilim gösterdiği tespit edilmektedir. İşverenlerimizin bu taleplere taviz vermemesi, ileride karşılaşacakları ağır idari yaptırımların önüne geçecektir” dedi.

Kayıt dışı çalışan birçok haktan mahrum kalıyor

Kayıt dışı istihdamın bireyleri sosyal güvenlik şemsiyesinden kopardığını ifade eden Durmuş, sigortasız çalışanların karşı karşıya kaldığı hak kayıplarını şöyle sıraladı: Emeklilik hakkından mahrum kalırlar. İş göremezlik durumunda malullük aylığı alamazlar. Vefatları hâlinde ailelerine ölüm aylığı bağlanmaz. İşsizlik sigortasından faydalanamazlar. Genel Sağlık Sigortası (GSS) primlerini kendi bütçelerinden ödemek zorunda kalırlar. Kıdem, ihbar tazminatı ve yıllık izin gibi en temel özlük haklarından yoksun bırakılırlar.

İşverenler için telafisi güç mali riskler

SGK uygulamalarında asıl amacın cezalandırmak değil, rehberlik odaklı bir yaklaşımla işletmeleri büyütmek olduğunu belirten Durmuş, kayıt dışı istihdamın tespit edilmesi durumunda işletmelerin yüksek idari para cezaları, prim teşviklerinin iptali ve olası iş kazalarında ticari faaliyetleri durma noktasına getirebilecek ağır yasal yükümlülüklerle karşılaşacağını hatırlattı.

Kayıt dışı istihdamın makroekonomik ölçekte piyasa dengesini bozduğunu, haksız rekabete yol açtığını ve vergi kaybı oluşturduğunu belirten Durmuş, bu durumun sosyal güvenlik sistemindeki çalışan/emekli dengesine de büyük zarar verdiğini kaydetti.

3 ve üzeri işçi çalıştıranlara banka kanalı zorunluluğu

Çalışma hayatında şeffaflığın sağlanması adına ücret ödemelerinin banka kanalıyla yapılması gerektiğini ifade eden İl Müdürü Durmuş, mevzuat gereği Türkiye genelinde 3 ve daha fazla işçi istihdam eden işletmelerde, işçilere yapılan net ücret ödemelerinin bankalar aracılığıyla gerçekleştirilmesinin yasal bir zorunluluk olduğunu vurguladı. Bu kurala uymayan işletmelere, her bir çalışan ve her bir ihlal ayı için katlanarak artan idari para cezaları uygulanıyor.

İhbar ve şikâyet hatları 7/24 açık

Çalışanların, sigorta primlerinin doğru yatırılıp yatırılmadığını kolayca öğrenebileceğini belirten Durmuş, vatandaşların e-Devlet (www.turkiye.gov.tr) üzerinden, ALO 170 Çalışma ve Sosyal Güvenlik İletişim Merkezi’ni arayarak veya Sosyal Güvenlik Merkezlerine şahsen başvurarak sorgulama yapabileceklerini söyledi. Sigortasız çalıştırılan veya ücreti eksik bildirilen işçiler ise ihbar ve şikayetlerini ALO 170, CİMER veya SGK il/ilçe müdürlükleri üzerinden iletebiliyor.

Kayıtlı istihdamın ülkenin yarınlarına yapılan en büyük yatırım olduğunu belirten Durmuş, mesajını “Sigorta ile iş güvende, işçi güvende; gelecek güvende” sözleriyle tamamladı.