6. GastronomiRize Günleri, “Sofrada Yaşayan Miras” mottosuyla başladı, 12 ilçeden 100’ü aşkın yemek aynı sofrada buluştu. Etkinlikte Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın eşi Emine Erdoğan’ın himayesinde büyüyen Sıfır Atık Hareketi’ne destek amaçlı “İklim İçin Horon” halkası kuruldu.
GastronomiRize 2026, “Sofrada Yaşayan Miras” mottosuyla Rize’nin üretim kültürünü, mutfak hafızasını ve gelecek vizyonunu aynı sofrada buluşturdu. Dört gün sürecek etkinliğin ilk gününde Rize’nin 12 ilçesinden 100’ün üzerinde yöresel yemek sergilenirken gastronomi; iklim, sıfır atık, sağlık, üretim, kültür ve gelecek başlıklarıyla birlikte ele alındı.
Etkinliğin en dikkat çekici anlarından biri “İklim İçin Horon” oldu. Gençlerin öncülüğünde gerçekleştirilen horonda katılımcılar, Rize’nin simgelerinden çay ve çay bardağı etrafında bir “Sıfır Atık ve İklim Halkası” oluşturdu. Horon, bu kez yalnızca bir halk oyunu değil; toprağı, suyu, gıdayı ve geleceği korumaya yönelik ortak bir çağrıya dönüştü. Bu mesaj, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın eşi Emine Erdoğan’ın himayesinde büyüyen Sıfır Atık Hareketi’nin atıkları azaltma, kaynakları verimli kullanma ve sürdürülebilir üretim-tüketim anlayışıyla ortak bir zeminde buluştu.
Bu festivalde “İklim ve Çevre Dostu Rize” yaklaşımı kapsamında atıkların ayrıştırılması, kompost uygulamaları, tek kullanımlık plastiklerin azaltılması, yerel ve mevsimsel ürünlerin tercih edilmesi, gıda kayıplarının azaltılması ile su ve toprağın korunması öne çıkarıldı.
Büyük yemek sergisi
Festivali merkezinde Rize’nin 12 ilçesinin mutfak kültürünü bir araya getiren büyük yemek sergisi yer aldı. Aile sofralarında kuşaktan kuşağa aktarılan ve bir bölümü bugüne kadar kayıt altına alınmamış tarifler, 2024’te başlayan saha taramalarıyla derlendi; 2025’te tasnif edilerek şefler ve tarif sahipleriyle yeniden uygulandı. Bu çalışmalar sonucunda hazırlanan “Rize Dağlardan Denize Aromatik Mutfak Kültürü” kitabındaki tariflerden 100’ü aşkın yemek bu yıl festival alanında yeniden hazırlanarak yaşayan bir gastronomi sergisine dönüştürüldü. Çalışma, yalnızca yemek tariflerini değil; Rize’nin tarımını, bitki bilgisini, hayvancılığını, balıkçılığını, saklama ve pişirme yöntemlerini de geleceğe taşıyan bir gastronomi envanteri niteliği taşıyor.
Tarladan tabağa, tabaktan sağlığa
GastronomiRize 2026’da mutfak, sağlık ve uzun yaşam perspektifiyle de ele alındı. Festival kapsamında kurulan Longevity Merkezi Rize’de beslenme uzmanları, hekimler ve gastronomi uzmanları; yerel ve mevsimsel ürünler, fermente gıdalar ve geleneksel beslenme kültürünün sağlıklı yaşam açısından yeniden değerlendirilmesi üzerine çalışmalar yaptı. Böylece gastronominin tarladan tabağa, tabaktan sağlığa uzanan bütüncül hikâyesi ortaya kondu.
Çay ise festivalin hem ekonomik hem kültürel kimliğini temsil eden temel unsurlarından biri oldu. Çayın bahçeden fabrikaya, doğru demlemeden gastronomideki kullanım alanlarına uzanan yolculuğu ele alınırken tadımlar ve demleme atölyeleri düzenlendi. “Bir Bardak Çayın Geleceği: İklim Değişikliği ve Sürdürülebilir Çay Gastronomisi” başlığıyla da çayın geleceği, iklim ve üretim perspektifinden değerlendirildi.
Formulazdan horona…
Festival alanında Formulaz’dan horona, tulumdan şiire, çaydan arıcılığa, el sanatlarından geleneksel üretim yöntemlerine kadar Rize’nin yaşam kültürünü oluşturan pek çok unsur bir araya geldi. Sepet örme, sirke yapımı, mısır soyma, hamsi tuzlama, pepeçura ve paça yapımı gibi atölyelerle gastronomi, çocuklar ve gençler başta olmak üzere yeni kuşaklarla buluşturuldu. Böylece etkinlik, geçmişi anlatan bir organizasyonun ötesine geçerek yaşayan bir kültür alanına dönüştü.
Kadın üreticiler de festivalin önemli aktörleri arasında yer aldı. Rize’nin farklı ilçelerinden 150’yi aşkın kadın, yöresel yemeklerini, el emeği ürünlerini ve geleneksel üretim bilgilerini ziyaretçilerle buluşturdu. Tariflerden turşuya, reçelden ekmeğe ve saklama yöntemlerine kadar kadınların kuşaktan kuşağa aktardığı bilgi; ekonomik ve kültürel değere dönüştürülerek görünür hale getirildi.
Rize aynı sofrada buluştu
Rize Belediye Başkanı Rahmi Metin, etkinliğin yalnızca bir festival olmadığını; Rize’nin üretim kültürünü, hafızasını ve gelecek tasavvurunu aynı sofrada buluşturmayı amaçladığını belirtti. 2024’te başlayan saha taramaları, 2025’teki tasnif ve uygulama çalışmaları ve 2026’da tariflerin yeniden hazırlanmasıyla gastronomi kitabının yaşayan bir mirasa dönüştüğünü ifade eden Metin, “Rize Dağlardan Denize Aromatik Mutfak Kültürü”nün aynı zamanda bir kültür belgesi olduğunu vurguladı.
Gastronomi Rize 2026, Rize’nin 12 ilçesinden yükselen 100’ü aşkın yemekle kentin farklı coğrafyalarını ve ortak mutfak hafızasını aynı sofrada buluşturdu. Horon iklim için oynandı, çay gelecek için demlendi, kadın emeğiyle taşınan tarifler yeniden hayat buldu. “Sofrada Yaşayan Miras” anlayışıyla düzenlenen etkinlik, gastronomiyi toprak, doğa, sağlık, üretim, kültür ve gelecek arasında güçlü bir bağ kuran yaşayan bir miras olarak ortaya koydu.
