Rusya ve Ukrayna arasında tırmanan gerilim deniz ticaretini durma noktasına getirdi. Güvenlik endişeleri nedeniyle Karadeniz’e açılamayan çok sayıda ticaret gemisi, İstanbul’daki demirleme sahalarını adeta devasa bir gemi parkına çevirdi.
Rusya ve Ukrayna arasında tırmanan gerilim, Karadeniz ticaretini durma noktasına getirdi. Güvenlik riski nedeniyle bölgeye geçemeyen yüzlerce ticaret gemisinin Marmara’da demirlemesiyle oluşan yoğunluk, kıyı şeritlerine kadar yansıdı. Sektör temsilcileri; Ukrayna’nın bayrak ayrımı gözetmeksizin Rusya bağlantılı her gemiyi hedef almasının, global tedarik zincirini kırarak küresel enflasyonu körükleyebileceği konusunda uyarıyor.
Yaşanan krizin boyutlarını değerlendiren Transbosphor Denizcilik Yönetim Kurulu Başkanı Mustafa Can, Karadeniz’deki durumun seyir emniyetini ve Türk ekonomisini tehdit eder boyuta ulaştığını söyledi.
“Marmara’da demir sahaları doldu, gemiler açıkta bekliyor”
Karadeniz’de yaşanan emniyet krizinin Marmara’daki yoğunluğu katladığını belirten Mustafa Can, “Türkiye’nin gemi trafik kontrol istasyonları ve Ankara’dan tüm sahil şeridini anlık takip eden güçlü bir altyapısı var. Ancak Karadeniz tarafında büyük bir sıkıntı yaşanıyor. Ukrayna, bayrak ayrımı yapmaksızın Rusya bağlantılı gördüğü her gemiyi hedef alıyor. Bu durum Karadeniz ticaretimizi neredeyse tamamen durdurdu. Normal şartlarda 72 saat süren geliş kontrolleri tamamlanan gemilerin yüzde 90’ı demir sahaları tamamen dolduğu için Marmara Denizi açıklarında ’drift’ yaparak (sürüklenerek) beklemek zorunda kalıyor” dedi.
“4 Ayda 206 Gemi Vuruldu, Türk Nehir Filosu Hurdaya Çıkabilir”
Karadeniz’deki saldırıların Türk sahipli filoya ağır darbeler vurduğunu vurgulayan Can, bilançoyu şu sözlerle açıkladı: “Son 4 ayda Ukrayna bölgede 206 gemiyi vurdu. Bunların yaklaşık 40 tanesi Türk sahipli veya Türk bayraklı gemilerden oluşuyor. Bölgemizde hizmet veren yaklaşık 150 nehir-deniz tipi Türk gemimiz var. Bu gemiler başka rotalara kaydırılamadığı için tamamen atıl kaldı ve sefer yapamaz hale geldi. Eğer bu süreç 3-4 ay daha uzarsa, Türkiye’nin devasa nehir tipi gemi filosu yok olacak ve hepsi hurdaya gidecek. Ticaret gemilerinin hedef alınması açıkça bir savaş suçudur ve hukukçularımız bu konuda gerekli çalışmaları yürütmektedir”
Çevre felaketi ve enflasyon uyarısı
Ukrayna’nın ham petrol taşıyan yüklü tankerleri vurma riskinin büyük bir çevre felaketine kapı araladığını kaydeden Mustafa Can, “Vurulan bir tankerden sızacak ham petrolün Türk Boğazlarına doğru ilerleme riski var. Bu durum ciddi bir ekolojik tehdittir. Öte yandan, lojistik rotaların tıkanması alternatif ve pahalı yolların kullanılmasına yol açacak. Bu aksama navlun fiyatlarını artırarak doğrudan enflasyonumuza negatif etki yapacaktır” değerlendirmesinde bulundu.
“Boğaz Gelirleri 1 Milyar Doldardan 200 Milyon Dolara Düşebilir”
Gemi trafiğindeki sert düşüşün devletin Boğaz geçiş gelirlerine de doğrudan yansıdığını belirten Can, sözlerini şöyle sürdürdü: “Daha önce Boğazlarımızdan günde ortalama 200 gemi geçerdi. Şimdilerde ise bu sayı 30-40 gemiye kadar düşmüş durumda. Karadeniz adeta bomboş. Türkiye’nin Boğazlardan elde ettiği yıllık gelir 800 milyon doları aşmış, 1 milyar dolara doğru gidiyordu. Bu kriz sebebiyle gelirlerimizin 200 milyon dolar seviyelerine gerileyeceğini ve ancak masrafları karşılayabileceğini öngörüyoruz”
Çözüm İçin “Yeni Ticaret Koridoru” çağrısı
Dışişleri Bakanlığı ile Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı’nın konuyla yakından ilgilendiğini belirten Can, geçmişte Türkiye öncülüğünde kurulan Tahıl Koridoru benzeri yeni bir “Ticaret Koridoru” kurulması gerektiğini vurguladı. Can, İstanbul Ticaret Odası’ndan (İTO) da sektöre destek beklediklerini belirterek, kendisinin başkan olması halinde yetkili makamlara doğru tavsiyeler sunarak Marmara’daki yoğunluğun ve seyir emniyeti risklerinin en kısa sürede çözüme kavuşturulması için çalışmalar yapılacağının altını çizdi.
