Kocaeli’nin İzmit ilçesinde 137 yıldır sürdürülen Saya geleneği, bu yıl da renkli görüntülere sahne oldu. Harman sonu döneminde gerçekleştirilen etkinlikte gençler; deve, ayı, keçi, teke ve çeşitli hayalet figürlerine bürünerek sokak sokak dolaştı.
Tevfikiye Mahallesi’nde düzenlenen etkinlikte, geçmişte harman sonrasında köydeki çobanın hakkı olan payı toplamak amacıyla yapılan Saya geleneği yaşatıldı. Havanın kararmasıyla birlikte deve, ayı, keçi, teke ve çeşitli hayalet figürlerine bürünen gençler, çan sesleri eşliğinde sokaklarda dolaşarak vatandaşlara gösteriler sundu.
Geleneğin bir parçası olarak zaman zaman izleyicilerin üzerine doğru hamle yapan ve yere yığılarak bahşiş (çoban payı) verilene kadar yerden kalkmayan gençler, vatandaşlara eğlenceli anlar yaşattı. Geçmiş yıllarda gençlerin evleri tek tek dolaşarak çoban için buğday ve çeşitli mahsuller topladığı, bu ürünlerin helva yapımında kullanıldığı etkinlikte, zamanla mahsullerin yerini paranın aldığı belirtildi.
“Orta Asya’dan beri gelen bir Türk geleneği”
Etkinliğe katılan bölge sakinlerinden Ahmet Şahin, geleneğin Orta Asya’ya dayandığını belirterek, “Orta Asya’dan beri gelen Türk geleneği. Özellikle kırsalda, ’harman sonu’ dediğimiz dönemde yapılan bir eğlence kültürü. Köyler arası gezilerek yapılan, gençlerin eğlencesi. Uzun süre ara vermiştik bu işe çünkü eskisi gibi harman dönemi kalmamıştı. Gençler etkinliği biraz daha geliştirmeye çalıştılar” dedi.
“Devesi vardır, ayısı vardır, şeytanı vardır”
Canlandırılan figürlere ve kostümlere ilişkin de bilgi veren Şahin, şunları kaydetti:
“Etkinlikte hayvan figürleri özellikle kullanılıyor. Onlara göre hareketler yapılmaya çalışılıyor. Mesela etkinlikte devesi vardır, ayısı vardır, keçisi vardır, tekesi vardır. Bunlara benzeyen kıyafetler giyilerek oluşturulmaya çalışılıyor. Tabii havanın da karanlık olması gerekiyor. İnsanların tanınmaması gerekiyor, işin özü bu.”
“İlk defa karşılaşan bir insana belki korkutucu gelebilir”
Etkinliğin ilk kez izleyenler için farklı bir deneyim olabileceğini belirten Şahin, “İlk kez görenler için biraz korkutucu olabilir ama aslında değil. Şuradaki seyircilerin hepsi bunu izlemeye gelmiştir ve yıllardır gelirler” şeklinde konuştu.
