Gaziantep’te dövme bakır kazanlar, özellikle Türkiye’de köklü bir mutfak ve el sanatı geleneği olarak geleneksel yöntemlerle usta ellerde üretilmeye ve kullanılmaya devam ediyor.
Osmanlı’dan günümüze uzanan bakırcılık sanatı Gaziantep’te halen yaşatılırken, köylerde, kırsalda ve şehirde günlük hayatta kullanılan kazanlar kültürel bir miras olarak yaşatılıyor.
Bakır işlemeciliğinin patentini elinde bulunduran Gaziantep’te geleneksel yöntemlerle hazırlanan dev kazanlar, köylerde tarhana, bulgur, pekmez, sütlü tatlılar, helva ve aşure gibi lezzetlerin pişirilmesinde kullanılıyor.
Geleneksel lezzetlerin üretiminde kullanılıyor
Bakır kazanlar, özellikle kışlık hazırlık dönemlerinde bulgur, tarhana, salça ve pekmez yapımı gibi özel lezzetlerin üretiminde kullanılıyor. Kentte geleneksel kaplar kategorisi altında sınıflandırılan mutfak eşyalar, kullanım amaçlarına ve boyutlarına göre farklı isimler alıyor. Taban çapı 100 santimetreye ulaşan büyük kazanlara “Masere Kazanı” adı veriliyor.
Tarihi Bakırcılar Çarşısı’nda her biri yarım asrı aşkındır bakır işleyen ustalar, gelişen teknolojiye ve zamana direnerek mesleklerine devam ediyor. Kentte ismini bir zamanlar kazan yapan ustalardan alan tarihi çarşının yarım asırlık ustaları, ilk günkü heyecanla mesleklerini yaşatmaya çalışıyor.
Bakır eşyaların Gaziantep’in kültürel belleğini yaşatan değerli eserler olduğunu ifade eden Gaziantep Bakırcılar ve Sedefçiler Odası Başkanı Celal Açık, kentin kırsal kesimlerinde ve şehir merkezinde halen aktif şekilde kullanıldığını bildirdi.
“Bakır işlemeciliğinin patenti Gaziantep’e aittir”
Açık, büyük bakır kazanların modern teknolojiye rağmen geleneksel lezzetlerden vazgeçmeyenler için vazgeçilmez bir mutfak aracı olmaya devam ettiğini belirterek, “Bakırcılık sanatı insanlık tarihine yansıyan bir zanaattır. Çünkü Erzincan, Kahramanmaraş, Mardin ve Şanlıurfa gibi çevre illerimizde de bakırcılık mesleği var. Her yörenin bakırcılığı farklıdır. Ama bakır işlemeciliğinin patenti Gaziantep’te ve 2010’da bakırcılığın coğrafi işaretini aldık” dedi.
“Bakır işlemeciliği bizim tarihimiz ve kültürümüz”
Gaziantep’teki bakır ustalarının sürekli yeni modellerle bakırcılık mesleğini ayakta tutmak için büyük bir çaba gösterdiğini belirten Açık, “Zaten ayakta durmak için de sürekli yenilikçi olmak veya tasarım yapmak lazım. Bunun yanı sıra müşterileri iyi dinlemek lazım. Artık mutlaklara da giriyoruz. Onun için Gaziantep bakır işlemeciliğinde coğrafi işareti aldı. Bunun için de bizlere düşen ise arkamızda bir eser bırakabilirsek bu bizi mutlu ediyor. Çünkü bakır işlemeciliği bizim tarihimiz ve kültürümüz. Çünkü biz sadece bakırcılık yapmıyoruz. Bakır eşyaların üzerine Osmanlı ve Selçuklu motifleri işliyoruz. Böylece bakırı canlandırıyoruz. Tarihimizi ve kültürümüzü canlandırdığımız için bakır işlemeciliğinin çok önemli bir zanaat olduğuna inanıyorum” ifadelerini kullandı.
“Ustalarımızın sayısı her geçen gün azalıyor”
Dövme kazanların geleneksel yöntemlerle hazırlandığını belirten Açık, “Bakır ustalarımız bu kazanları binbir emek ve zahmetle hazırlıyor. Tamamen el işçiliği ile hazırlanan büyük bakır kazanların yapımı 3-5 gün sürüyor. Bizim çocukluğumuzdan beri dövme dev kazanlar, tencereler ve sürahiler geleneksel yöntemlerle hazırlanıyor. Bu ürünleri arkadaşlarımız talebe göre yapıyorlar. Kazan, tencere sürahi ve diğer bakır eşyaları geleneksel yöntemlerle hazırlayan ustalarımızın sayısı da her geçen gün azalıyor. Zaten biz bunları korumaya çalışıyoruz. El işçiliği ile kazan yapan ustalar her ürünü yapabilir” diye konuştu.
