Mardin’in Midyat ilçesinde yaşayan 23 yaşındaki doğuştan zihinsel engelli Hasan Ekin’in yaklaşık 20 yıldır aldığı engelli sağlık kurulu raporu, son değerlendirmede “engelli değildir” şeklinde düzenlendi. Önce evde bakım maaşı kesilen, ardından itiraz üzerine yeniden sağlık kuruluna sevk edilen Hasan Ekin’in son raporunda engel oranlarının “0” olarak değerlendirilmesi üzerine aile raporun yeniden incelenmesini istedi.
Mardin’in Midyat ilçesinden Antalya’ya misafirliğe gelen 6 çocuk annesi Özlem Ekin, en büyük oğlu Hasan Ekin’in doğuştan konuşma engelli olduğunu, bebekken geçirdiği ateşli havalenin ardından beyin gelişiminin durduğunu ve bugün 23 yaşında olmasına rağmen zihinsel gelişiminin yaklaşık 8 yaşındaki bir çocuk seviyesinde kaldığını söyledi. Ailenin verdiği bilgiye göre Hasan Ekin için geçen yıla kadar engel oranının yüzde 70 ve üzerinde olması nedeniyle evde bakım maaşı alınıyordu. Ancak geçen yılın aralık ayında sağlık kurulu raporunda engel oranı yüzde 73 olarak belirlenmesine rağmen bakım maaşı kesildi. Aileye yeni yönetmelik kapsamında evde bakım yardımından yararlanabilmek için engel oranının tek başına yeterli olmadığı, ağır bağımlılık değerlendirmesi ile birlikte uygulanan kriterler doğrultusunda işlem yapıldığı bildirildi. Bunun üzerine aile, Mardin Eğitim ve Araştırma Hastanesi’nde raporu yeniletti. Yapılan itiraz üzerine Hasan Ekin, Diyarbakır Gazi Yaşargil Eğitim ve Araştırma Hastanesi’ne sevk edildi. Burada hazırlanan son sağlık kurulu raporunda daha önce verilen engel oranları “0” olarak kaydedildi ve Hasan Ekin “engelli değildir” şeklinde değerlendirildi. Raporda engel grubunun “sınıflanamayan” olarak yer alması da dikkat çekti.
“Doktor oğlum için ‘konuşuyor’ dedi”
Eşi inşaat işçisi olduğu için tek güvencelerinin devlet desteği olduğunu belirten Özlem Ekin, “Midyat’tan Antalya’ya misafirliğe geldik. Oğlum doğuştan zihinsel engelli. Burada da doktora gösterdik. Psikiyatri ilaçları kullanıyor. Konuşamıyor, kendisini ifade edemiyor, kendi bakımını yapamıyor. Bütün bakımını ben ve babası üstleniyoruz. Küçükken ateşli havale geçirdi. Doktorlar beyninin gelişmediğini ve ömür boyu bu şekilde yaşayacağını söyledi. 23 yaşında ama zihinsel gelişimi 8 yaşındaki çocuk seviyesinde kaldı” dedi.
Diyarbakır’daki muayene sırasında psikiyatri doktoruyla yaşadığı diyaloğun ardından raporun olumsuz sonuçlandığını öne süren anne Ekin, “Doktor oğlum için ‘Konuşuyor’ dedi. Ben de ‘Hayır, konuşmuyor’ deyince bana ‘Sen mi çocuğa konuşma diyorsun?’ diye tepki gösterdi. Ben de ‘Ben neden böyle bir şey söyleyeyim? Keşke çocuğum hasta olmasaydı da ben de hastanelerde sürünmeseydim’ dedim. Bunun üzerine beni odadan çıkardı. Bir hafta sonra raporu almamı söyledi. Gittiğimde ise oğluma ‘engelli değildir’ denilmişti” ifadelerini kullandı.
“İlaçlarını kullanmazsa kendine ve çevresine zarar verebiliyor”
Oğlunun yıllardır düzenli olarak psikiyatri ilaçları kullandığını belirten anne Ekin, ilaçların aksatılması halinde saldırgan davranışlar sergilediğini söyledi. Ekin, “Çocuğum önce iki ilaç kullanıyordu, şimdi üç ilaç kullanıyor. İlaçlarını almadığında kendine hakim olamıyor. Bana, babasına, kardeşlerine saldırıyor. Evdeki eşyalara zarar veriyor. Dört-beş kişi bir araya gelmeden onu sakinleştiremiyoruz” dedi.
“Tek isteğimiz yeniden değerlendirme”
Yaklaşık 20 yıldır engelli raporuyla devlet desteğinden yararlandıklarını belirten Özlem Ekin, son raporun ardından hem bakım maaşını kaybettiklerini hem de oğlunun “engelli değildir” şeklinde değerlendirilmesine anlam veremediklerini ifade ederek, “Biz ayrıcalık istemiyoruz. Oğlumun gerçek sağlık durumu neyse ona göre değerlendirilmesini istiyoruz. Raporun uzmanlar tarafından yeniden incelenmesini ve hak ettiği desteklerden yeniden yararlanmasını talep ediyoruz” dedi.
“Kesin oranı sağlık kurulu belirliyor”
Konuya ilişkin değerlendirmede bulunan yetkililer ise, 23 yaşında olmasına rağmen zihinsel gelişiminin yaklaşık 8 yaş düzeyinde olduğu belirtilen ve konuşma kabiliyeti bulunmayan bir bireyde engel oranının yürürlükteki engellilik değerlendirme yönetmeliğindeki zekâ işlev bozuklukları kriterlerine göre klinik belirtiler ve günlük yaşam bağımsızlığına göre değişebildiğini ifade etti. Yetkililer, orta düzey zihinsel yetersizlikte engel oranının yaklaşık yüzde 70, kişisel bakımını yapamayacak derecede bağımlılık durumlarında ise yüzde 90 seviyelerinde değerlendirilebildiğini ancak kesin engel oranının yalnızca yetkili hastanenin sağlık kurulunca yapılacak klinik ve işlevsellik değerlendirmesi sonucunda belirlendiğini vurguladı.
