Erzurum’un Aziziye ilçesine bağlı Yarımca ve Tınazlı mahallelerinin tam ortasında bulunan, halk arasında “Garip Mezar” olarak bilinen meçhul şehit kabri, 93 Harbi’nden bu yana yaklaşık 149 yıldır Erzurum Ovası’nda nöbet tutuyor.
Etrafında herhangi bir mezarlık bulunmayan, tarlaların ortasında tek başına yükselen mezarın kitabesinde yalnızca “Hicri 1293 Şehidi” yazıyor. Kime ait olduğu bilinmeyen mezarla ilgili sır perdesi aralanamazken, 1972 yılında ortaya çıkan rütbeli bir askerin mezarı yaptırıp sessizce bölgeden ayrıldığı rivayeti de gizemi daha da artırıyor.
Erzurum merkeze yaklaşık 11 kilometre uzaklıkta bulunan mezarın kime ait olduğu, hangi birlikte görev yaptığı ya da nereli olduğu bilinmiyor. Tarihi kaynaklar ve mezar kitabesindeki bilgiler, burada yatan askerin 1877-1878 Osmanlı-Rus Harbi’nde, halk arasında bilinen adıyla 93 Harbi’nde şehit düştüğünü ortaya koyuyor. Rivayetlere göre asker vuruşarak şehit oldu ve şehit olduğu noktaya defnedildi.
Aradan geçen yıllara rağmen kimliği tespit edilemeyen şehit, bugün de Erzurum Ovası’nın ortasında sessiz bekleyişini sürdürüyor. Bölge sakinleri tarafından “Garip Mezar” olarak anılan şehit kabri, hem tarihi hem de manevi yönüyle dikkat çekiyor.
1972’de gelen gizemli asker
Mezarın bilinmeyen hikâyesine bir başka sır perdesi de 1972 yılında eklendi. Beyaz Şehir Erzurum dergisinde yer alan bilgilere göre, o yıl bölgeye gelen rütbeli bir asker, meçhul şehidin kabrini bugünkü görünümüne kavuşturdu. Köylülerin anlatımlarına göre mezarın düzenlenmesini sağlayan asker, çalışmaların tamamlanmasının ardından geldiği gibi sessizce bölgeden ayrıldı.
Bölge halkı tarafından kendisine mezarla neden ilgilendiği ve kim olduğu yönünde sorular yöneltilse de asker herhangi bir açıklama yapmadı. Böylece hem meçhul şehidin kimliği hem de yıllar sonra ortaya çıkarak mezarı yaptıran askerin hikayesi cevapsız kalan sorular arasında yerini aldı.
“Bu toprakların manevi bekçilerinden biri”
Tarih Öğretmeni ve Vakanüvist Dergisi Genel Yayın Yönetmeni Taner Özdemir, Erzurum’un birçok bilinmeyen şehit hatırasını bünyesinde barındırdığını belirterek, bu tür değerlerin gün yüzüne çıkarılması gerektiğini söyledi.
Özdemir, “Şu an bulunduğumuz nokta, bir tarafta Yarımca Köyü, diğer tarafta ise Tınazlı Köyü’nün yer aldığı bölge. İki köyün tam ortasında, halk arasında ’Garip Mezar’ olarak bilinen meçhul bir şehidimizin kabri başındayız. Uzun yıllar önce burada yatan şehidimizle ilgili Beyaz Şehir Erzurum dergisinde bir çalışma yapılmıştı. Ancak o tarihten bu yana mezarla ilgili kapsamlı bir araştırma gerçekleştirilmedi. Bizim amacımız, Erzurum Ovası’nı koruyan ve bu toprakların manevi bekçileri olarak gördüğümüz şehitlerimizi gün yüzüne çıkarmak, onların hatıralarını yaşatmaktır” dedi.
Mezar kitabesindeki bilgilere göre burada yatan kişinin 93 Harbi sırasında şehit olduğunu ifade eden Özdemir, “Ancak kim olduğu, nereden geldiği, adı ya da hangi askeri birliğe mensup olduğu konusunda elimizde herhangi bir bilgi bulunmuyor. Beyaz Şehir Erzurum dergisinde yer alan bilgilere göre, 1972 yılında rütbeli bir asker buraya gelerek mezarı bugünkü şekliyle yaptırmış. Köylülerin anlattıklarına göre, bu asker daha sonra geldiği gibi sessizce bölgeden ayrılmış. Kendisine kim olduğu ve neden bu mezarla ilgilendiği yönünde sorular sorulmuş ancak net bir cevap alınamamış. Böylece mezardaki şehidimizin sırrı gibi, bu askerin hikâyesi de bir sır olarak kalmış” diye konuştu.
Erzurum’un, tarih boyunca birçok savaşa sahne olduğunu ve topraklarında ismi bilinmeyen çok sayıda kahraman şehidin bulunduğunu dile getiren Özdemir, “Bu vatanın kolay kazanılmadığını, binlerce şehidin kanı ve gazilerimizin fedakârlıkları sayesinde bizlere emanet edildiğini unutmamamız gerekiyor. Bu nedenle bu tür tarihî ve manevi değerlere sahip çıkmak, onları gelecek nesillere aktarmak için çalışmalarımızı sürdürmeye devam edeceğiz” ifadelerini kullandı.
