Düzce’de 12 Kasım 1999’da yaşanan ve hafızalardan silinmeyen büyük depremin üzerinden 27 yıl geçti. Düzce Belediye Başkanı Dr. Faruk Özlü, 12 Kasım 1999 depreminde Ankara’dan Düzce’ye gelişini, şehirde karşılaştığı büyük yıkımı ve şehrin yeniden yapılanma sürecini anlattı. Deprem gecesini yaşayan belediye personeli ise arama-kurtarma çalışmalarını, hizmetlerin sürdürülmesi için verilen mücadeleyi ve unutamadıkları hatıraları paylaştı.
17 Ağustos 1999 depreminin yaralarını henüz sarmaya çalışan Düzce, 12 Kasım gecesi bir kez daha büyük bir felaketle sarsıldı. Şehir merkezinde ağır yıkıma ve can kayıplarına neden olan deprem, geride acı hatıralar bıraktı. Düzce Belediyesi Basın Yayın ve Halkla İlişkiler Müdürlüğü, 12 Kasım Düzce Depremi’nin 27. yıldönümünde depremin tanıklarıyla bir araya gelerek, Düzce Belediye Başkanı Dr. Faruk Özlü ve o geceyi yaşayan belediye personelinin hatıraları kayıt altına aldı.
“Sabah 06.00-06.30 gibi Düzce’ye ulaşabildik”
Başkan Faruk Özlü, 12 Kasım 1999 Depremi sırasında Ankara’da bulunduğunu belirterek, deprem haberini almasının ardından ailesine ulaşmak ve Düzce’ye gelebilmek için yola çıktığını anlattı.
O dönem Savunma Sanayii Müsteşarlığı’nda görev yaptığını ve TAI’nin yönetim kurulu üyesi olduğunu ifade eden Başkan Özlü, toplantıya gitmek üzere evden ayrılacağı sırada deprem yaşandığını ve depremin Düzce’de olmasını öğrenir öğrenmez Düzce’deki ailesini aradığını ancak ulaşamadığını söyledi.
Toplantıya katılmayı iptal ederek, bir arkadaşıyla özel aracına binerek Düzce’ye gelmek üzere yola çıktığını belirten Özlü, Bolu güzergahının kapalı olması nedeniyle Akyazı ve Sakarya üzerinden ilerlediklerini, sabah saat 06.00-06.30 sıralarında Düzce’ye ulaşabildiklerini kaydetti.
“Allah Düzce’ye bir daha 12 Kasım’lar yaşatmasın”
Köylerindeki evin yıkılmadığını, ancak hasar gördüğünü, anne ve babasını, ablasını sağ olarak görmenin kendisini çok mutlu ettiğini dile getiren Özlü, şehir merkezindeki yıkımın ise korkunç boyutta olduğunu belirterek o geceyi şu sözlerle anlattı: “Şehirde gördüğüm manzara çok korkunçtu. Ablamın kaldığı ev yan yatmıştı ama onlar sağ çıkmışlardı. Perişandı her taraf. Kurtarma çalışmaları devam ediyordu. Çok sayıda araç, dozer, iş makinesi ve çok sayıda insan arama-kurtarma faaliyetlerinde bulunuyordu. Şehir çok kötüydü, perişan bir haldeydi. Allah Düzce’ye bir daha 12 Kasım’lar yaşatmasın.”
“Düzce’nin konut stoku yüzde 80 yeni”
12 Kasım depreminin ardından şehir merkezinde meydana gelen büyük yıkımın yeni yerleşim alanlarının oluşturulması ihtiyacını ortaya çıkardığını belirten Başkan Özlü, bugün yaklaşık 50 bin kişinin yaşadığı Bahçeşehir bölgesinin yeni yerleşim alanı olarak belirlenmesini doğru bir karar olarak nitelendirdi.
Düzce’nin kuzey kesimlerinin yapılaşma açısından daha uygun olduğunu ifade eden Özlü, Kaynaşlı’dan başlayarak Bahçeşehir, Konuralp ve Boğaziçi üzerinden Çilimli’ye uzanan kuzey hattının daha yüksek rakımlı ve zemin açısından daha sağlam bölgelerden oluştuğunu belirtti.
Düzce’nin konut stokunun yaklaşık yüzde 80’inin yeni yapılardan oluştuğunu söyleyen Özlü, 23 Kasım 2022 tarihinde Düzce’de meydana gelen depremde can kaybı yaşanmamasını yenilenen yapı stokunun önemli bir göstergesi olarak değerlendirdi. Göreve geldikten sonra deprem dirençli şehir hedefi doğrultusunda yüksek katlı yapılaşmaya son verdiklerini kaydeden Başkan Özlü, “Düzce’de bugün yapılaşma maksimum zemin+4’tür. 4 kattan yukarısı yasaktır. Biz depremlere dirençli bir şehir olmak için; hem deprem yönetmeliklerini harfiyen uygulayan bir şehiriz. Hem kat yüksekliğine sınır getiren, yatay mimariyi önceleyen bir politika takip ediyoruz” ifadelerini kullandı.
Belediye personeli deprem gecesini anlattı
12 Kasım 1999 Depremi’ni yaşayan belediye personelleri de o gece ve sonrasında yaşadıklarını anlattı. Dönemin Hesap İşleri Müdürü Vahap Demirel, deprem anını şu sözlerle aktardı: “Kırmızı ışıkta beklerken bir kütleme sesi oldu, ardından sallanmaya başladık. Tam bir kaos vardı. İnsanlar bir yerlere kaçışıyordu. Bağırışlar, imdat sesleri, korna sesleri. Araçlar birbirine girmişti. Celal Kasapoğlu Caddesi’ndeki binaların neredeyse yüzde 90’ı yıkılmıştı. Yollar kapanmıştı. Çok kötü bir ortamdı.”
“Binalar pasta gibi kat kat üst üste yığılmıştı”
Dönemin İmar ve Şehircilik Müdürlüğü’nde harita teknikeri olarak çalışan Ahmet Bayar, gördüklerini şu sözlerle anlattı: “Her şey yerle bir olmuştu. Binalar pasta gibi kat kat üst üste yığılmıştı.”
Dönemin Bilgi İşlem Müdürü Halit Ramazan Kubilay ise, deprem sırasında ailesiyle birlikte evinde olduğunu, sarsıntı başladığında daha önce hazırladığı deprem köşesinde toplandıklarını anlattı. Depremin ardından ailesiyle dışarı çıktıklarını ve okulun bahçesine sığındıklarını kaydeden Kubilay, “Sabaha kadar defalarca deprem tekrar etti. Bir ara yer yarılıp girecek miyiz diye bir düşünceye de kapıldık” sözleriyle yaşadıklarını paylaştı.
“Çok büyük özveri ve fedakarlıkla çalıştılar”
Felaketin ardından Düzce’ye yardımların ulaşmaya başladığını anlatan Ahmet Bayar, gece saat 03.00’ten sonra helikopterlerin, TIR’ların ve kamyonların şehre gelmeye başladığını ifade etti.
Deprem sonrasında belediye çalışanlarının da birer depremzede olduğunu hatırlatan Vahap Demirel, “İtfaiyede çalışan arkadaşların o akşam binaları yıkıldı, 3 tane arkadaşları görev şehidi oldu. Arkadaşlarını kurtarmak bir yandan, bir taraftan da yangınlar oluştu onlara müdahale etmek. Onlar çok büyük özveri ve fedakarlıkla çalıştılar. Ben en çok onları takdir ediyorum” dedi.
Dönemin harita teknikeri Ahmet Bayar ise zemindeki değişimin boyutunu gözler önüne seren anısını paylaşarak, “Depremden önce bir mesafe okumuştum. Depremden sonra aynı mesafeyi tekrardan okuduğumda arada 80 cm fark vardı. Arada yarık oluştuğu için mesafenin bozulduğunu gördük” şeklinde konuştu.
“Belediye hizmetleri 2005’e kadar prefabrik binada sürdü”
Halit Ramazan Kubilay, 17 Ağustos 1999 depremi nedeniyle belediye binasının ağır hasar aldığını ve belediye hizmetlerinin çadırda sürdürüldüğünü belirtti. 12 Kasım depremi sonrası özellikle vatandaşların hasar gören binaların kendilerine ait olduğunu kanıtlayabilmeleri için emlak beyanı ve su faturalarına ihtiyaç duyulduğunu belirten Kubilay, bu nedenle belediyenin bilgi işlem altyapısının bir hafta gibi kısa sürede yeniden kurulduğunu anlattı.
Vahap Demirel ise belediyeye tahsis edilen prefabrik binada birçok müdürlüğün 2005 yılına kadar çalışmalarına devam ettiğini kaydetti.
“Bir sonraki depremden, düzce çok daha sağlam çıkacaktır”
Depremin ardından Düzce’nin yeniden yapılanma sürecinde farklı ülkelerden desteklerin geldiğini anlatan Halit Ramazan Kubilay, Japon uzmanların teknolojik destek sağlamak ve risk haritalarını oluşturmak amacıyla Düzce’de çalışmalar yürüttüğünü ifade etti.
Deprem sonrasında yeni konutların yapılacağı alanların belirlenmesi için araştırmalar yürüttüklerini anlatan Ahmet Bayar, İmar Müdürlüğü olarak çeşitli arazileri incelediklerini ve bugün Bahçeşehir olarak adlandırılan bölgenin zemin açısından uygun olduğunu değerlendirerek, bu alanı önerdiklerini ifade etti.
Depremin ardından yapılaşmaya ilişkin yeni yönetmeliklerin hayata geçirildiğini hatırlatan Bayar, alınan önlemlerle Düzce’nin daha güvenli bir şehir haline gelmesi için önemli adımlar atıldığını belirterek, “Ben bir sonraki depremde Düzce’nin çok daha sağlam çıkacağını düşünüyorum” şeklinde konuştu.
